{"id":1040,"date":"2013-03-08T07:33:59","date_gmt":"2013-03-08T07:33:59","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=1040"},"modified":"2013-03-08T07:33:59","modified_gmt":"2013-03-08T07:33:59","slug":"8-marca-medzinarodny-den-zien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/8-marca-medzinarodny-den-zien\/","title":{"rendered":"8 marca Medzin\u00e1rodn\u00fd de\u0148 \u017eien"},"content":{"rendered":"

International Women’s Day<\/strong>\u00a0(IWD<\/strong>), originally called\u00a0International Working Women’s Day<\/strong>, is marked on\u00a0March 8<\/a><\/strong>\u00a0every year.\u00a0In different regions the focus of the celebrations ranges from general celebration of respect, appreciation and love towards women to a celebration for women’s economic, political and social achievements. Started as a\u00a0Socialist<\/a>\u00a0political event, the holiday blended in the culture of many countries, primarily\u00a0Eastern Europe<\/a>,\u00a0Russia<\/a>, and the former\u00a0Soviet bloc<\/a>. In some regions, the day lost its political flavor, and became simply an occasion for men to express their love for women in a way somewhat similar to a mixture of\u00a0Mother’s Day<\/a>\u00a0and\u00a0Valentine’s Day<\/a>. In other regions, however, the political and human rights theme designated by the\u00a0United Nations<\/a>\u00a0runs strong, and political and social awareness of the struggles of women worldwide are brought out and examined in a hopeful manner.Za pierwowz\u00f3r Dnia Kobiet przyj\u0105\u0107 mo\u017cna obchodzone w staro\u017cytnym Rzymie\u00a0Matronalia<\/a>. By\u0142o to \u015bwi\u0119to przypadaj\u0105ce na pierwszy tydzie\u0144 marca, zwi\u0105zane z pocz\u0105tkiem nowego roku, macierzy\u0144stwem i p\u0142odno\u015bci\u0105. Z okazji tego \u015bwi\u0119ta m\u0119\u017cowie obdarowywali swoje \u017cony prezentami i spe\u0142niali ich \u017cyczenia<\/p>\n

\n
\n
\n
<\/div>\n

Demonstracja sufra\u017cystek w Nowym Jorku, 6 maja 1912 r.<\/p><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Pocz\u0105tki Mi\u0119dzynarodowego Dnia Kobiet wywodz\u0105 si\u0119 z ruch\u00f3w robotniczych w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej i Europie. Pierwsze obchody Narodowego Dnia Kobiet odby\u0142y si\u0119 28 lutego 1909 r. w Stanach Zjednoczonych. Zapocz\u0105tkowane zosta\u0142y one przez\u00a0Socjalistyczn\u0105 Parti\u0119 Ameryki<\/a>.<\/p>\n

Wersja, jakoby mia\u0142o ono upami\u0119tnia\u0107 odbywaj\u0105cy si\u0119 rok wcze\u015bniej nowojorski strajk pracownic przemys\u0142u odzie\u017cowego przeciwko z\u0142ym warunkom pracy i \u015bmier\u0107 126 z nich zamkni\u0119tych tam przez w\u0142a\u015bciciela nie znajduje potwierdzenia w \u017ar\u00f3d\u0142ach. Prawdopodobnie dosz\u0142o do pomieszania fakt\u00f3w, gdy\u017c 8 marca 1908 roku na ulicach Nowego Jorku odby\u0142 si\u0119 marsz 15 000 pracownic zak\u0142ad\u00f3w odzie\u017cowych (upami\u0119tniaj\u0105cych z kolei podobny marsz z 1857 roku), domagaj\u0105cych si\u0119 praw politycznych i ekonomicznych dla kobiet. Zainspirowane tym marszem pracownice zak\u0142ad\u00f3w odzie\u017cowych (g\u0142\u00f3wnie imigrantki) podj\u0119\u0142y trzymiesi\u0119czny strajk zim\u0105 na prze\u0142omie 1909 i 1910 roku przeciwko wyzyskuj\u0105cym je w\u0142a\u015bcicielom fabryk, tzw. „Powstanie dwudziestu tysi\u0119cy“. Do po\u017caru natomiast dosz\u0142o w nowojorskiej fabryce tekstyli\u00f3w Triangle Shirtwaist 25 marca 1911 roku. Zgin\u0119\u0142o wtedy 146 os\u00f3b (129 kobiet i 17 m\u0119\u017cczyzn), z czego w wi\u0119kszo\u015bci ofiarami by\u0142y \u017cydowskie i w\u0142oskie imigrantki, w wieku od czternastu do czterdziestu o\u015bmiu lat. Jedn\u0105 z przyczyn tak du\u017cej ilo\u015bci ofiar by\u0142o zamkni\u0119cie przez w\u0142a\u015bcicieli wi\u0119kszo\u015bci wyj\u015b\u0107 z budynku, w tym na zewn\u0119trzne klatki schodowe – powszechnie stosowana praktyka w tamtym czasie, maj\u0105ca na celu uniemo\u017cliwienie dostania si\u0119 na teren zak\u0142adu os\u00f3b niepowo\u0142anych oraz kradzie\u017cy. W konsekwencji dwaj w\u0142a\u015bciciele stan\u0119li przed s\u0105dem oskar\u017ceni o zab\u00f3jstwo pierwszego i drugiego stopnia. Wydarzenie to przyczyni\u0142o si\u0119 do powstania kilku komitet\u00f3w i stowarzysze\u0144 maj\u0105cych na celu popraw\u0119 bezpiecze\u0144stwa w publicznych zak\u0142adach pracy.
\nW 1910 roku Mi\u0119dzynarod\u00f3wka Socjalistyczna w Kopenhadze ustanowi\u0142a obchodzony na ca\u0142ym \u015bwiecie Dzie\u0144 Kobiet, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0107 mia\u0142 krzewieniu idei praw kobiet oraz budowaniu spo\u0142ecznego wsparcia dla powszechnych praw wyborczych dla kobiet. W konferencji udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o ponad 100 uczestniczek z 17 kraj\u00f3w, w tym trzy kobiety po raz pierwszy wybrane do Parlamentu Fi\u0144skiego. Ustanowienie Dnia Kobiet zosta\u0142o przyj\u0119te w drodze anonimowego g\u0142osowania, bez ustalania dok\u0142adnej daty jego obchod\u00f3w<\/p>\n

19 marca 1911 roku po raz pierwszy Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Kobiet obchodzono w Austrii, Danii, Niemczech i Szwajcarii. Domagano si\u0119 prawa kobiet do g\u0142osowania i obejmowania stanowisk publicznych, praw kobiet do pracy i szkole\u0144 zawodowych oraz zaprzestania dyskryminacji w miejscu pracy. 25 marca tego roku wiele robotnic zgin\u0119\u0142o w po\u017carze fabryki Triangle Shirtwaist<\/p>\n

W latach 1913 i 1914 podczas Mi\u0119dzynarodowego Dnia Kobiet odby\u0142y si\u0119 demonstracje antywojenne. Tego dnia \u015bwi\u0119to by\u0142o obchodzone po raz pierwszy w Rosji. Wiece odby\u0142y si\u0119 tam w ostatni\u0105 niedziel\u0119 lutego, co wed\u0142ug kalendarza gregoria\u0144skiego mia\u0142o miejsce 8 marca. Tego dnia Dzie\u0144 Kobiet obchodzony by\u0142 w r\u00f3wnie\u017c innych krajach.<\/p>\n

W 1917 roku kobiety w Rosji zorganizowa\u0142y strajki i protesty pod has\u0142em „chleb i pok\u00f3j“. Cztery dni p\u00f3\u017aniej abdykowa\u0142 car, a rz\u0105d tymczasowy przyzna\u0142 kobietom prawa wyborcze[3]<\/a><\/sup>. Po\u00a0rewolucji pa\u017adziernikowej<\/a>, feministka bolszewicka\u00a0Aleksandra Ko\u0142\u0142ontaj<\/a>\u00a0przekona\u0142a Lenina do ustanowienia tego dnia oficjalnym \u015bwi\u0119tem w Rosji. Sta\u0142o si\u0119 tak, ale do 1965 roku by\u0142 to normalny dzie\u0144 pracy. 8 maja 1965 roku dekretem Prezydium ZSRR Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Kobiet ustanowiono dniem wolnym od pracy „w celu upami\u0119tnienia zas\u0142ug kobiet sowieckich w budowie komunizmu, w obronie ojczyzny podczas\u00a0Wielkiej Wojny Ojczy\u017anianej<\/a>, ich heroizm i bezinteresowno\u015b\u0107 na froncie i na ty\u0142ach, a tak\u017ce zaznaczy\u0107 du\u017cy wk\u0142ad kobiet w umacnianie przyja\u017ani mi\u0119dzy narodami i walk\u0119 o pok\u00f3j“.<\/p>\n

Dzie\u0144 Kobiet w czasach\u00a0PRL<\/a>\u00a0wielu osobom Dzie\u0144 Kobiet kojarzy si\u0119 z czasami PRL\u2013u i z wr\u0119czanymi wtedy masowo go\u017adzikami. Z okazji tego dnia publikowano portrety kobiet r\u00f3\u017cnych sektor\u00f3w \u017cycia gospodarczego zgodnie z opini\u0105 W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki, \u017ce „nie ma dzi\u015b w Polsce dziedziny, w kt\u00f3rej kobiety nie odgrywa\u0142yby wa\u017cnej roli“. W zak\u0142adach pracy czy szko\u0142ach by\u0142 obchodzony obowi\u0105zkowo. By\u0142a to okazja do uzupe\u0142niania brak\u00f3w w zaopatrzeniu, dlatego wr\u0119czano paniom takie dobra materialne jak rajstopy, r\u0119cznik, \u015bcierka, myd\u0142o, kawa.<\/h2>\n

Dzie\u0144 Kobiet wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie<\/h2>\n

Dzie\u0144 Kobiet jest obecnie oficjalnym \u015bwi\u0119tem w\u00a0Albanii<\/a>,\u00a0Algierii<\/a>,\u00a0Armenii<\/a>,\u00a0Azerbejd\u017canie<\/a>,\u00a0Bia\u0142orusi<\/a>,\u00a0Bo\u015bni i Hercegowinie<\/a>,\u00a0Brazylii<\/a>,Bu\u0142garii<\/a>,\u00a0Burkina Faso<\/a>,Kamerunie<\/a>,\u00a0Chinach<\/a>,\u00a0Kubie<\/a>,\u00a0W\u0142oszech<\/a>,\u00a0Laosie<\/a>,\u00a0Kazachstanie<\/a>,\u00a0Kirgistanie<\/a>,\u00a0Macedonii<\/a>,\u00a0Mo\u0142dawii<\/a>,\u00a0Mongolii<\/a>,\u00a0Czarnog\u00f3rze<\/a>,\u00a0Polsce<\/a>,\u00a0Rumunii<\/a>,\u00a0Rosji<\/a>,\u00a0Serbii<\/a>,Tad\u017cykistanie<\/a>,\u00a0Ukrainie<\/a>,\u00a0Uzbekistanie<\/a>,\u00a0Wietnamie<\/a>\u00a0i\u00a0Zambii<\/a>. M\u0119\u017cczy\u017ani wr\u0119czaj\u0105 wtedy znajomym kobietom \u2013 matkom, \u017conom, partnerkom, kole\u017cankom kwiaty i drobne podarunki. W niekt\u00f3rych krajach (jak Rumunia) dzie\u0144 ten jest r\u00f3wnowa\u017cny z\u00a0dniem matki<\/a>, podczas kt\u00f3rego dzieci ofiaruj\u0105 drobne prezenty swoim matkom i babciom.<\/h2>\n

W Armenii po upadku Zwi\u0105zku Radzieckiego zaniechano \u015bwi\u0119towania MDK, zamiast tego 7 kwietnia wprowadzono \u015bwi\u0119to\u00a0Pi\u0119kna i macierzy\u0144stwa<\/em>. Nowe \u015bwi\u0119to sta\u0142o si\u0119 popularne po\u015br\u00f3d Ormian i jest obchodzone jako upami\u0119tnienie jednego z g\u0142\u00f3wnych \u015bwi\u0105t\u00a0ko\u015bcio\u0142a ormia\u0144skiego<\/a>,\u00a0zwiastowania<\/a>. Ludzie \u015bwi\u0119tuj\u0105 jednak r\u00f3wnie\u017c 8 marca. Dyskusja publiczna, kt\u00f3rej tematem by\u0142y dwa\u00a0Dni Kobiet<\/em>\u00a0przynios\u0142a rezultat w postaci\u00a0Miesi\u0105ca Kobiet<\/em>, kt\u00f3ry trwa pomi\u0119dzy 8 marca i 7 kwietnia.<\/p>\n

We W\u0142oszech kobiety obdarowywane s\u0105 ga\u0142\u0105zkami\u00a0akacji srebrzystej<\/a>\u00a0Akacje srebrzyste i czekolada s\u0105 tak\u017ce najcz\u0119stszym prezentem w Rosji.<\/p>\n

W Bo\u015bni i Hercegowinie, Bu\u0142garii, Brazylii, Chorwacji, Czarnog\u00f3rze, Rumunii, Mo\u0142dawii, Macedonii, S\u0142owenii, Serbii i W\u0119grzech kobiety najcz\u0119\u015bciej dostaj\u0105 kwiaty. Czasami prezenty ofiaruj\u0105 swoim pracownicom r\u00f3wnie\u017c pracodawcy. Cz\u0119sto obdarowane przez swoich uczni\u00f3w zostaj\u0105 nauczycielki.<\/p>\n

W Polsce \u015bwi\u0119to by\u0142o popularne w okresie\u00a0PRL<\/a>. W latach 80. do popularnych podarunk\u00f3w do\u0142\u0105czy\u0142y kwiaty. Pocz\u0105tkowo ofiarowywano go\u017adziki, a p\u00f3\u017aniej tulipany. Obecnie corocznie odbywaj\u0105 si\u0119 organizowane przez feministki\u00a0manify<\/a>, czyli demonstracje po\u0142\u0105czone z\u00a0happeningiem<\/a>\u00a0na rzecz r\u00f3wnego traktowania kobiet i m\u0119\u017cczyzn. Prezentami s\u0105 najcz\u0119\u015bciej kwiaty lub s\u0142odycze.<\/p>\n

W Portugalii i Rumunii cz\u0119sto noc 8 marca grupy kobiet \u015bwi\u0119tuj\u0105 na obiadach i przyj\u0119ciach „tylko dla pa\u0144“<\/p>\n

Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Kobiet by\u0142 powodem stosowania przemocy w\u00a0Teheranie<\/a>. 4 marca 2007 roku ira\u0144ska policja pobi\u0142a sto os\u00f3b planuj\u0105cych zgromadzenie. Policja zaaresztowa\u0142a wiele kobiet. Niekt\u00f3re z nich relacjonowa\u0142y kilka dni p\u00f3\u017aniej, \u017ce by\u0142y zamkni\u0119te w odosobnieniu i przes\u0142uchiwane. Shadi Sadr i Mahbubeh Abbasgholizadeh oraz kilku innych aktywist\u00f3w spo\u0142ecznych zako\u0144czy\u0142o 19 marca 2007 roku strajk g\u0142odowy<\/p>\n

W\u00a0Tunezji<\/a>\u00a0\u015awi\u0119to Kobiet<\/strong>\u00a0obchodzone jest\u00a013 sierpnia<\/a>.<\/span>.Medzin\u00e1rodn\u00fd de\u0148 \u017eien<\/strong>\u00a0(\u010dasto ozna\u010dovan\u00fd skratkou MD\u017d) je sviatok \u017eien a boja za ich rovnopr\u00e1vnos\u0165, ktor\u00fd sa kon\u00e1 ka\u017edoro\u010dne\u00a08. marca<\/a>.<\/p>\n

\n

N\u00e1pad oslavova\u0165 Medzin\u00e1rodn\u00fd de\u0148 \u017eien vznikol na Medzin\u00e1rodnej \u017eenskej konferencii v roku\u00a01910<\/a>, ktor\u00e1 sa konala v\u00a0Kodani<\/a>. Ako d\u00e1tum tohto sviatku bol stanoven\u00fd\u00a08. marec<\/a>\u00a0na po\u010des\u0165 ve\u013ek\u00e9ho \u0161trajku 40 000 newyorksk\u00fdch kraj\u010d\u00edrok z textiln\u00fdch tov\u00e1rn\u00ed, ktor\u00fd sa konal v roku\u00a01908<\/a>. Tieto bojovali za zru\u0161enie desa\u0165hodinov\u00e9ho pracovn\u00e9ho \u010dasu, proti n\u00edzkym mzd\u00e1m a zl\u00fdm pracovn\u00fdm podmienkam.<\/p>\n

Pred prvou svetovou vojnou vyt\u00fd\u010dili \u017eeny predov\u0161etk\u00fdm tieto po\u017eiadavky:<\/p>\n