{"id":1301,"date":"2013-07-01T18:09:44","date_gmt":"2013-07-01T16:09:44","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=1301"},"modified":"2014-10-02T12:20:14","modified_gmt":"2014-10-02T10:20:14","slug":"o-slovanskom-pisme-alebo-ako-sv-cyril-konstantina-a-sv-metod-zostavili-pismo-pre-slovansky-jazyk-pl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/o-slovanskom-pisme-alebo-ako-sv-cyril-konstantina-a-sv-metod-zostavili-pismo-pre-slovansky-jazyk-pl\/","title":{"rendered":"O slovanskom p\u00edsme alebo ako Sv.Cyril – Kon\u0161tant\u00edna a Sv.Met\u00f3d zostavili p\u00edsmo pre slovansk\u00fd jazyk PL"},"content":{"rendered":"


\nO\u00a0 powstaniu\u00a0 s\u0142owia\u0144skiego\u00a0 pisma czyli\u00a0 jak\u00a0 \u015bwi\u0119ty\u00a0 Cyryl \u2013 Konstanty i\u00a0 \u015bwi\u0119ty Metody\u00a0 zestawili\u00a0 alfabet s\u0142owia\u0144ski <\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Nasi przodkowie S\u0142owianie nie posiadali w pocz\u0105tkach swojego istnienia ksi\u0119gi pisane poniewa\u017c nie poznali pismo. \u201eCzytali\u201d jednak i porozumiewali si\u0119\u00a0 stosuj\u0105c do tego celu system r\u00f3\u017cnego rodzaju kresek i naci\u0119\u0107 zwanych karbami. Z powodu braku w\u0142asnego pisma nie zaliczano ich do grupy cywilizowanych narod\u00f3w Europy, lecz uwa\u017cano za poga\u0144ski nar\u00f3d barbarzy\u0144c\u00f3w. Po przybyciu z Konstantynopola do Wielkich Moraw misji chrze\u015bcija\u0144skiej \u015bw.Cyryla-Konstantego i \u015bw.Metodego ich mieszka\u0144cy przyj\u0119li chrzest Dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci i wysi\u0142ku wspominanych misjonarzy i aposto\u0142\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a nauczy\u0107 si\u0119 te\u017c mogli pisa\u0107 we w\u0142asnym j\u0119zyku s\u0142owia\u0144skim bez u\u017cycia \u0142aci\u0144skich lub greckich liter. Niemo\u017cliwe bowiem by\u0142o np. napisanie przy pomocy greckich liter s\u0142owia\u0144skich s\u0142\u00f3w bog\u044a \u2013 b\u00f3g, \u017eivot\u044a \u2013 \u017cywot, \u017cycie, dz\u011blo \u2013 bardzo, cr\u044ckov\u044c \u2013 cerkiew, ko\u015bci\u00f3\u0142, \u010dlov\u011bk\u044a \u2013 cz\u0142owiek, \u0161irota \u2013 rozleg\u0142o\u015b\u0107, \u0161\u010dedroty \u2013 szczodro\u015b\u0107, junost\u044c \u2013 m\u0142odo\u015b\u0107, pokarm, \u03c1du \u2013 gdzie, j\u0119zyk\u044a \u2013 j\u0119zyk, jad\u044a \u2013 jad\u0142o <\/em>lub innym im podobnym. Sytuacja pod tym wzgl\u0119dem uleg\u0142a w\u0142a\u015bnie zmianie z\u00a0chwil\u0105 pojawienia si\u0119 bizantyjskich nauczycieli.<\/p>\n

\u201eP\u00f3\u017aniej jednak mi\u0142uj\u0105cy B\u00f3g, kt\u00f3ry wszystkim kieruje, nie pozostawi\u0142 ludzkie plemi\u0119 s\u0142owia\u0144skie bez wiedzy, ale przywi\u00f3d\u0142 ca\u0142e do o\u015bwiecenia i \u00a0zbawienia, zmi\u0142owa\u0142 si\u0119 nad plemionem s\u0142owia\u0144skim i\u00a0 zes\u0142a\u0142 mu \u015bwi\u0119tego Konstantego Filozofa, zwanego Cyrylem, m\u0119\u017ca sprawiedliwego i\u00a0 prawego. I \u00a0ten dla nich wytworzy\u0142 trzydzie\u015bci osiem liter, niekt\u00f3re wed\u0142ug wzoru i\u00a0 liter greckich, inne zn\u00f3w wed\u0142ug j\u0119zyka s\u0142owia\u0144skiego, pocz\u0105wszy wzorem greckim jako pierwszym. Ten bowiem zaczyna si\u0119 od\u00a0 \u201ealfy\u201c i\u00a0on zacz\u0105\u0142 od \u201eaz\u201c. Od \u201eaz\u201c tak zaczynaj\u0105 obydwa. I\u00a0jak to robili oni (Grecy), aby na\u015bladowali litery \u017cydowskie tak i\u00a0on (na\u015bladowa\u0142) greckie…<\/p>\n

To s\u0105 w\u0142a\u015bnie litery s\u0142owia\u0144skie i\u00a0tak maj\u0105 si\u0119 pisa\u0107 i\u00a0wymawia\u0107: i<\/strong>, b<\/strong>, v<\/strong>, g<\/strong>.<\/p>\n

…Gdy przesz\u0142o lat wiele, zebra\u0142o si\u0119 na rozkaz Bo\u017cy siedemdziesi\u0105t m\u0119\u017c\u00f3w, kt\u00f3rzy przet\u0142umaczyli (Bibli\u0119) z\u00a0j\u0119zyka \u017cydowskiego do greckiego, przy czym \u015bwi\u0119ty Konstanty zwany Cyrylem jedyny wytworzy\u0142 litery j\u0119zyka s\u0142owia\u0144skiego i\u00a0przet\u0142umaczy\u0142 ksi\u0119gi w ci\u0105gu kilku zaledwie lat, gdy ich tylu za lat wiele. Siedmiu z\u00a0 nich tworzy\u0142o litery, siedemdziesi\u0119ciu t\u0142umaczy\u0142o. Dlatego s\u0105 litery s\u0142owia\u0144skie \u015bwi\u0119tsze i\u00a0 godniejsze szacunku poniewa\u017c tworzy\u0142 ich \u015bwi\u0119ty m\u0105\u017c, gdy greckie \u2013 poga\u0144scy Helleni.<\/p>\n

Zapytasz si\u0119 m\u0119drc\u00f3w greckich i\u00a0powiesz: \u201eKto wam wytworzy\u0142 litery lub przet\u0142umaczy\u0142 ksi\u0119gi i\u00a0kiedy? \u201c tak ma\u0142o kt\u00f3rzy z\u00a0nich to wiedz\u0105.<\/p>\n

Zapytasz si\u0119 s\u0142owia\u0144skich m\u0119drc\u00f3w i\u00a0 powiesz: \u201eKto wam wytworzy\u0142 litery i\u00a0 przet\u0142umaczy\u0142 ksi\u0119gi?\u201c, tak wszyscy wiedz\u0105 i \u00a0odpowiedz\u0105: \u201e\u015awi\u0119ty Konstanty Filozof zwany Cyrylem. Ten z bratem swoim Metodym wytworzy\u0142 litery i ksi\u0119gi przet\u0142umaczy\u0142\u00a0 poniewa\u017c\u00a0 \u017cyj\u0105 jeszcze ci, kt\u00f3rzy ich widzieli.\u201d I zapytasz jeszcze kiedy to by\u0142o, wiedz\u0105 te\u017c to i powiedz\u0105, \u017ce w czasach greckiego cesarza Micha\u0142a i Borysa, ksi\u0119cia (kr\u00f3la) bu\u0142garskiego i Rastislava ksi\u0119cia morawskiego i\u00a0 Koce\u013ea, ksi\u0119cia blate\u0144skiego\u00a0 w\u00a0 6363 roku od stworzenia \u015bwiata. S\u0105 i inne odpowiedzi, kt\u00f3re powiemy w innym miejscu, bowiem szkoda teraz na to czasu. Takie wiadomo\u015bci, bracia S\u0142owianie da\u0142 B\u00f3g, kt\u00f3remu niech b\u0119dzie chwa\u0142a, s\u0142awa, cze\u015b\u0107 i moc teraz i na wieki wiek\u00f3w. Amen.\u201d<\/p>\n

Tak w kronikach starego pa\u0144stwa wielkomorawskiego opisana zosta\u0142a historia powstania pierwszego s\u0142owia\u0144skiego alfabetu i pisma. Niniejszy fragment pochodzi z napisanego przypuszczalnie ok. 893 roku traktatu \u201eOpowie\u015bci mnicha Chrabra, jak \u015bwi\u0119ty Cyryl zestawi\u0142 pismo S\u0142owianom\u201d \/\u201e<\/em>O literach\u201d<\/em>\u00a0(\u041e \u041f\u0418\u0421\u041c\u0415\u041d\u0415\u0425\u042a<\/em>)\/<\/p>\n

Mnich Chrabr znany r\u00f3wnie\u017c jako Czernorizec Chrabyr\u00a0lub Mnich Chrobry, by\u0142 \u015bredniowiecznym bu\u0142garskim pisarzem dzia\u0142aj\u0105cym w pres\u0142awskiej szkole pi\u015bmienniczej na prze\u0142omie IX i X wieku.<\/p>\n

Warto doda\u0107, \u017ce s\u0142owia\u0144skie litery i<\/strong>, b<\/strong>, v<\/strong>, g\u00a0 <\/strong>wspominane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c w najstarszym ruskim latopisie mnicha \u0141awrientija. W latopisie mo\u0142dawskim natomiast wzmiankuje si\u0119 litery i<\/strong>, b<\/strong>, v\u00a0 <\/strong>a\u017c do \u0119<\/strong>.<\/p>\n

Inny latopis pochodz\u0105cy z troicko-siergijewskiej \u0142awry (z XVI w.) zawiera litery a, b, v, g, d, e, \u017e, dz, z, i, j, k, l, m, n, o, p, r, s, t, u, f, ch, \u00f3, c, \u010d, \u0161, \u0161t, \u044a, \u044c, \u011b, ju, \u03c1, ja, y.<\/strong><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 r\u0119kopis\u00f3w zawiera i opisuje ca\u0142y alfabet czyli abecad\u0142o jak np. niniejszy fragment:<\/p>\n

\u201eTo s\u0105 litery s\u0142owia\u0144skie i tak nale\u017cy je pisa\u0107 i wymawia\u0107: a, b, v <\/strong>\u00a0a\u017c \u00a0\u0119<\/strong>. I z nich dwadzie\u015bcia cztery s\u0105 podobne do liter greckich. S\u0105 one nast\u0119puj\u0105ce: a, v, g, d, e, z, i <\/strong>(th\/eta, i), k, l, m, n, x, o, p, r, s, t, u, f, ch, ps, \u00f3<\/strong>. <\/strong>I czterna\u015bcie (jest) wed\u0142ug j\u0119zyka s\u0142owia\u0144skiego. S\u0105 to nast\u0119puj\u0105ce litery: \u00a0b, \u017e, dz, c, \u010d, \u0161, \u0161\u010d, \u044a, y, \u044c, \u011b, ju, \u03c1, \u0119 <\/strong>…\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

\n

Alfabet g\u0142agolicy, kt\u00f3ry opracowa\u0142a Mgr. Monika Konco\u0161ov\u00e1 (\u017ar\u00f3d\u0142o: internet)<\/em><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wsp\u00f3\u0142czesna paleografia g\u0142agolicy <\/strong>bo tak bowiem nazwano pierwsze s\u0142owia\u0144skie pismo zestawione \u015bwi\u0119tym Cyrylem- Konstantym, sk\u0142onna jest przyj\u0105\u0107 pogl\u0105d, \u017ce w\u0142a\u015bnie to pismo by\u0142o pismem, kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 ze sob\u0105 Konstanty do Wielkich Moraw. Naukowcy i badacze bu\u0142garscy np. przyjmuj\u0105 hipotez\u0119, \u017ce ju\u017c w I po\u0142owie IX wieku na bazie pisma greckiego powsta\u0142o nowe nowe pismo s\u0142owia\u0144skie znane dzi\u015b pod oznaczeniem cyrylicy <\/strong>(p\u00f3\u017aniejsza azbuka<\/strong>), kt\u00f3re Konstanty udoskonali\u0142. Chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 naukowc\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce traktat mnicha Chrabra dotyczy owszem tylko g\u0142agolicy jako innego pisma s\u0142owia\u0144skiego i fragment o trzydziestu o\u015bmiu literach uwa\u017cany jest za p\u00f3\u017aniejsz\u0105\u00a0 \u201ewstawk\u0119\u201d do napisanego o wiele wcze\u015bniej oryginalnego tekstu. Wstawka natomiast dotyczy prawdopodobnie cyrylicy, pisma macedo\u0144sko-bu\u0142garskiego, kt\u00f3rego \u015blady potwierdzaj\u0105ce jej poznanie odnaleziono r\u00f3wnie\u017c na Wielkich Morawach. Wzmianka o rzekomym szybkim zestawieniu alfabetu i pisma zawiera co prawda elementy fabularyzywanej legendy, lecz w og\u00f3le nie mo\u017cna w\u0105tpi\u0107 w ogromne znaczenie dzie\u0142a \u015bwi\u0119tego Konstantego, kt\u00f3ry wykorzystuj\u0105c swoje nieprzeci\u0119tne umiej\u0119tno\u015bci, talent j\u0119zykowy i wiedz\u0119 filozoficzn\u0105, potrafi\u0142 wytworzy\u0107 dzie\u0142a na chwa\u0142\u0119 Bo\u017c\u0105. Warto jeszcze zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce cyrylica form\u0105 liter i warto\u015bciami liczbowymi za wyj\u0105tkiem liter utworzonych ze s\u0142owia\u0144skich zg\u0142osek, prawie ca\u0142kowicie uwzgl\u0119dnia litery greckie. G\u0142agolica natomiast r\u00f3\u017cni si\u0119 innym systemem liczbowym, charakterystycznym orientalnym sposobem pisania, zawieszeniem na g\u00f3rn\u0105 kresk\u0119. Z tego powodu uwa\u017ca si\u0119, \u017ce jej litery pochodz\u0105 z obszar\u00f3w bizantyjskich i syryjskich. Niekt\u00f3rzy badacze pisma maj\u0105 jednak na ten temat odmienne zdanie. Pochodzenie liter s\u0142owia\u0144skiego alfabetu pozostaje wi\u0119c do znacznej miary nadal nierozwi\u0105zanym dotychczas problemem paleografii.<\/p>\n

Gdy Konstanty z Metodym przybyli do pa\u0144stwa wielkomorawskiego rozpocz\u0119li jak wspominaj\u0105 stare kroniki i powie\u015bci, prac\u0119 nad zestawieniem liter alfabetu s\u0142owia\u0144skiego.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce wi\u0119c prawie ze s\u0142owia\u0144skich\u00a0 \u201ekresek\u201d i naci\u0119\u0107 czyli karb\u00f3w, poga\u0144skich i barbarzy\u0144skich\u00a0 \u201erysunk\u00f3w\u201d powsta\u0142o pierwsze s\u0142owia\u0144skie pisma.<\/p>\n

Dzi\u0119ki bizantyjskiej misji chrystianizacyjnej \u015bw. Cyryla-Konstantego i Metodego na obszarach zamieszkiwanych ludem s\u0142owia\u0144skim pojawi\u0142 si\u0119 stworzony przez nich obrz\u0105dek s\u0142owia\u0144ski oraz j\u0119zyk staro-cerkiewno-s\u0142owia\u0144ski.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em>O\u00a0 powstaniu\u00a0 s\u0142owia\u0144skiego\u00a0 pisma czyli\u00a0 jak\u00a0 \u015bwi\u0119ty\u00a0 Cyryl \u2013 Konstanty i\u00a0 \u015bwi\u0119ty Metody\u00a0 zestawili\u00a0 alfabet s\u0142owia\u0144ski <\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Nasi przodkowie S\u0142owianie nie posiadali w pocz\u0105tkach swojego istnienia ksi\u0119gi pisane poniewa\u017c nie poznali pismo. \u201eCzytali\u201d jednak i porozumiewali si\u0119\u00a0 stosuj\u0105c do tego celu system r\u00f3\u017cnego rodzaju kresek i naci\u0119\u0107 zwanych karbami. Z powodu braku w\u0142asnego pisma nie zaliczano ich do grupy cywilizowanych narod\u00f3w Europy, lecz uwa\u017cano za poga\u0144ski nar\u00f3d barbarzy\u0144c\u00f3w. Po przybyciu z Konstantynopola do Wielkich Moraw misji chrze\u015bcija\u0144skiej \u015bw.Cyryla-Konstantego i \u015bw.Metodego ich mieszka\u0144cy przyj\u0119li chrzest Dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci i wysi\u0142ku wspominanych misjonarzy i aposto\u0142\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a nauczy\u0107 si\u0119 te\u017c mogli pisa\u0107 we w\u0142asnym j\u0119zyku s\u0142owia\u0144skim bez u\u017cycia \u0142aci\u0144skich lub greckich liter. Niemo\u017cliwe bowiem by\u0142o np. napisanie przy pomocy greckich liter s\u0142owia\u0144skich s\u0142\u00f3w bog\u044a \u2013 b\u00f3g, \u017eivot\u044a \u2013 \u017cywot, \u017cycie, dz\u011blo \u2013 bardzo, cr\u044ckov\u044c \u2013 cerkiew, ko\u015bci\u00f3\u0142, \u010dlov\u011bk\u044a \u2013 cz\u0142owiek, \u0161irota \u2013 rozleg\u0142o\u015b\u0107, \u0161\u010dedroty \u2013 szczodro\u015b\u0107, junost\u044c \u2013 m\u0142odo\u015b\u0107, pokarm, \u03c1du \u2013 gdzie, j\u0119zyk\u044a \u2013 j\u0119zyk, jad\u044a \u2013 jad\u0142o <\/em>lub innym im podobnym. Sytuacja pod tym wzgl\u0119dem uleg\u0142a w\u0142a\u015bnie zmianie z\u00a0chwil\u0105 pojawienia si\u0119 bizantyjskich nauczycieli.<\/p>\n

\u201eP\u00f3\u017aniej jednak mi\u0142uj\u0105cy B\u00f3g, kt\u00f3ry wszystkim kieruje, nie pozostawi\u0142 ludzkie plemi\u0119 s\u0142owia\u0144skie bez wiedzy, ale przywi\u00f3d\u0142 ca\u0142e do o\u015bwiecenia i \u00a0zbawienia, zmi\u0142owa\u0142 si\u0119 nad plemionem s\u0142owia\u0144skim i\u00a0 zes\u0142a\u0142 mu \u015bwi\u0119tego Konstantego Filozofa, zwanego Cyrylem, m\u0119\u017ca sprawiedliwego i\u00a0 prawego. I \u00a0ten dla nich wytworzy\u0142 trzydzie\u015bci osiem liter, niekt\u00f3re wed\u0142ug wzoru i\u00a0 liter greckich, inne zn\u00f3w wed\u0142ug j\u0119zyka s\u0142owia\u0144skiego, pocz\u0105wszy wzorem greckim jako pierwszym. Ten bowiem zaczyna si\u0119 od\u00a0 \u201ealfy\u201c i\u00a0on zacz\u0105\u0142 od \u201eaz\u201c. Od \u201eaz\u201c tak zaczynaj\u0105 obydwa. I\u00a0jak to robili oni (Grecy), aby na\u015bladowali litery \u017cydowskie tak i\u00a0on (na\u015bladowa\u0142) greckie…<\/p>\n

To s\u0105 w\u0142a\u015bnie litery s\u0142owia\u0144skie i\u00a0tak maj\u0105 si\u0119 pisa\u0107 i\u00a0wymawia\u0107: i<\/strong>, b<\/strong>, v<\/strong>, g<\/strong>.<\/p>\n

…Gdy przesz\u0142o lat wiele, zebra\u0142o si\u0119 na rozkaz Bo\u017cy siedemdziesi\u0105t m\u0119\u017c\u00f3w, kt\u00f3rzy przet\u0142umaczyli (Bibli\u0119) z\u00a0j\u0119zyka \u017cydowskiego do greckiego, przy czym \u015bwi\u0119ty Konstanty zwany Cyrylem jedyny wytworzy\u0142 litery j\u0119zyka s\u0142owia\u0144skiego i\u00a0przet\u0142umaczy\u0142 ksi\u0119gi w ci\u0105gu kilku zaledwie lat, gdy ich tylu za lat wiele. Siedmiu z\u00a0 nich tworzy\u0142o litery, siedemdziesi\u0119ciu t\u0142umaczy\u0142o. Dlatego s\u0105 litery s\u0142owia\u0144skie \u015bwi\u0119tsze i\u00a0 godniejsze szacunku poniewa\u017c tworzy\u0142 ich \u015bwi\u0119ty m\u0105\u017c, gdy greckie \u2013 poga\u0144scy Helleni.<\/p>\n

Zapytasz si\u0119 m\u0119drc\u00f3w greckich i\u00a0powiesz: \u201eKto wam wytworzy\u0142 litery lub przet\u0142umaczy\u0142 ksi\u0119gi i\u00a0kiedy? \u201c tak ma\u0142o kt\u00f3rzy z\u00a0nich to wiedz\u0105.<\/p>\n

Zapytasz si\u0119 s\u0142owia\u0144skich m\u0119drc\u00f3w i\u00a0 powiesz: \u201eKto wam wytworzy\u0142 litery i\u00a0 przet\u0142umaczy\u0142 ksi\u0119gi?\u201c, tak wszyscy wiedz\u0105 i \u00a0odpowiedz\u0105: \u201e\u015awi\u0119ty Konstanty Filozof zwany Cyrylem. Ten z bratem swoim Metodym wytworzy\u0142 litery i ksi\u0119gi przet\u0142umaczy\u0142\u00a0 poniewa\u017c\u00a0 \u017cyj\u0105 jeszcze ci, kt\u00f3rzy ich widzieli.\u201d I zapytasz jeszcze kiedy to by\u0142o, wiedz\u0105 te\u017c to i powiedz\u0105, \u017ce w czasach greckiego cesarza Micha\u0142a i Borysa, ksi\u0119cia (kr\u00f3la) bu\u0142garskiego i Rastislava ksi\u0119cia morawskiego i\u00a0 Koce\u013ea, ksi\u0119cia blate\u0144skiego\u00a0 w\u00a0 6363 roku od stworzenia \u015bwiata. S\u0105 i inne odpowiedzi, kt\u00f3re powiemy w innym miejscu, bowiem szkoda teraz na to czasu. Takie wiadomo\u015bci, bracia S\u0142owianie da\u0142 B\u00f3g, kt\u00f3remu niech b\u0119dzie chwa\u0142a, s\u0142awa, cze\u015b\u0107 i moc teraz i na wieki wiek\u00f3w. Amen.\u201d<\/p>\n

Tak w kronikach starego pa\u0144stwa wielkomorawskiego opisana zosta\u0142a historia powstania pierwszego s\u0142owia\u0144skiego alfabetu i pisma. Niniejszy fragment pochodzi z napisanego przypuszczalnie ok. 893 roku traktatu \u201eOpowie\u015bci mnicha Chrabra, jak \u015bwi\u0119ty Cyryl zestawi\u0142 pismo S\u0142owianom\u201d \/\u201e<\/em>O literach\u201d<\/em>\u00a0(\u041e \u041f\u0418\u0421\u041c\u0415\u041d\u0415\u0425\u042a<\/em>)\/<\/p>\n

Mnich Chrabr znany r\u00f3wnie\u017c jako Czernorizec Chrabyr\u00a0lub Mnich Chrobry, by\u0142 \u015bredniowiecznym bu\u0142garskim pisarzem dzia\u0142aj\u0105cym w pres\u0142awskiej szkole pi\u015bmienniczej na prze\u0142omie IX i X wieku.<\/p>\n

Warto doda\u0107, \u017ce s\u0142owia\u0144skie litery i<\/strong>, b<\/strong>, v<\/strong>, g\u00a0 <\/strong>wspominane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c w najstarszym ruskim latopisie mnicha \u0141awrientija. W latopisie mo\u0142dawskim natomiast wzmiankuje si\u0119 litery i<\/strong>, b<\/strong>, v\u00a0 <\/strong>a\u017c do \u0119<\/strong>.<\/p>\n

Inny latopis pochodz\u0105cy z troicko-siergijewskiej \u0142awry (z XVI w.) zawiera litery a, b, v, g, d, e, \u017e, dz, z, i, j, k, l, m, n, o, p, r, s, t, u, f, ch, \u00f3, c, \u010d, \u0161, \u0161t, \u044a, \u044c, \u011b, ju, \u03c1, ja, y.<\/strong><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 r\u0119kopis\u00f3w zawiera i opisuje ca\u0142y alfabet czyli abecad\u0142o jak np. niniejszy fragment:<\/p>\n

\u201eTo s\u0105 litery s\u0142owia\u0144skie i tak nale\u017cy je pisa\u0107 i wymawia\u0107: a, b, v <\/strong>\u00a0a\u017c \u00a0\u0119<\/strong>. I z nich dwadzie\u015bcia cztery s\u0105 podobne do liter greckich. S\u0105 one nast\u0119puj\u0105ce: a, v, g, d, e, z, i <\/strong>(th\/eta, i), k, l, m, n, x, o, p, r, s, t, u, f, ch, ps, \u00f3<\/strong>. <\/strong>I czterna\u015bcie (jest) wed\u0142ug j\u0119zyka s\u0142owia\u0144skiego. S\u0105 to nast\u0119puj\u0105ce litery: \u00a0b, \u017e, dz, c, \u010d, \u0161, \u0161\u010d, \u044a, y, \u044c, \u011b, ju, \u03c1, \u0119 <\/strong>…\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

\n

Alfabet g\u0142agolicy, kt\u00f3ry opracowa\u0142a Mgr. Monika Konco\u0161ov\u00e1 (\u017ar\u00f3d\u0142o: internet)<\/em><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wsp\u00f3\u0142czesna paleografia g\u0142agolicy <\/strong>bo tak bowiem nazwano pierwsze s\u0142owia\u0144skie pismo zestawione \u015bwi\u0119tym Cyrylem- Konstantym, sk\u0142onna jest przyj\u0105\u0107 pogl\u0105d, \u017ce w\u0142a\u015bnie to pismo by\u0142o pismem, kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 ze sob\u0105 Konstanty do Wielkich Moraw. Naukowcy i badacze bu\u0142garscy np. przyjmuj\u0105 hipotez\u0119, \u017ce ju\u017c w I po\u0142owie IX wieku na bazie pisma greckiego powsta\u0142o nowe nowe pismo s\u0142owia\u0144skie znane dzi\u015b pod oznaczeniem cyrylicy <\/strong>(p\u00f3\u017aniejsza azbuka<\/strong>), kt\u00f3re Konstanty udoskonali\u0142. Chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 naukowc\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce traktat mnicha Chrabra dotyczy owszem tylko g\u0142agolicy jako innego pisma s\u0142owia\u0144skiego i fragment o trzydziestu o\u015bmiu literach uwa\u017cany jest za p\u00f3\u017aniejsz\u0105\u00a0 \u201ewstawk\u0119\u201d do napisanego o wiele wcze\u015bniej oryginalnego tekstu. Wstawka natomiast dotyczy prawdopodobnie cyrylicy, pisma macedo\u0144sko-bu\u0142garskiego, kt\u00f3rego \u015blady potwierdzaj\u0105ce jej poznanie odnaleziono r\u00f3wnie\u017c na Wielkich Morawach. Wzmianka o rzekomym szybkim zestawieniu alfabetu i pisma zawiera co prawda elementy fabularyzywanej legendy, lecz w og\u00f3le nie mo\u017cna w\u0105tpi\u0107 w ogromne znaczenie dzie\u0142a \u015bwi\u0119tego Konstantego, kt\u00f3ry wykorzystuj\u0105c swoje nieprzeci\u0119tne umiej\u0119tno\u015bci, talent j\u0119zykowy i wiedz\u0119 filozoficzn\u0105, potrafi\u0142 wytworzy\u0107 dzie\u0142a na chwa\u0142\u0119 Bo\u017c\u0105. Warto jeszcze zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce cyrylica form\u0105 liter i warto\u015bciami liczbowymi za wyj\u0105tkiem liter utworzonych ze s\u0142owia\u0144skich zg\u0142osek, prawie ca\u0142kowicie uwzgl\u0119dnia litery greckie. G\u0142agolica natomiast r\u00f3\u017cni si\u0119 innym systemem liczbowym, charakterystycznym orientalnym sposobem pisania, zawieszeniem na g\u00f3rn\u0105 kresk\u0119. Z tego powodu uwa\u017ca si\u0119, \u017ce jej litery pochodz\u0105 z obszar\u00f3w bizantyjskich i syryjskich. Niekt\u00f3rzy badacze pisma maj\u0105 jednak na ten temat odmienne zdanie. Pochodzenie liter s\u0142owia\u0144skiego alfabetu pozostaje wi\u0119c do znacznej miary nadal nierozwi\u0105zanym dotychczas problemem paleografii.<\/p>\n

Gdy Konstanty z Metodym przybyli do pa\u0144stwa wielkomorawskiego rozpocz\u0119li jak wspominaj\u0105 stare kroniki i powie\u015bci, prac\u0119 nad zestawieniem liter alfabetu s\u0142owia\u0144skiego.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce wi\u0119c prawie ze s\u0142owia\u0144skich\u00a0 \u201ekresek\u201d i naci\u0119\u0107 czyli karb\u00f3w, poga\u0144skich i barbarzy\u0144skich\u00a0 \u201erysunk\u00f3w\u201d powsta\u0142o pierwsze s\u0142owia\u0144skie pisma.<\/p>\n

Dzi\u0119ki bizantyjskiej misji chrystianizacyjnej \u015bw. Cyryla-Konstantego i Metodego na obszarach zamieszkiwanych ludem s\u0142owia\u0144skim pojawi\u0142 si\u0119 stworzony przez nich obrz\u0105dek s\u0142owia\u0144ski oraz j\u0119zyk staro-cerkiewno-s\u0142owia\u0144ski.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O\u00a0 powstaniu\u00a0 s\u0142owia\u0144skiego\u00a0 pisma czyli\u00a0 jak\u00a0 \u015bwi\u0119ty\u00a0 Cyryl \u2013 Konstanty i\u00a0 \u015bwi\u0119ty Metody\u00a0 zestawili\u00a0 alfabet s\u0142owia\u0144ski \u00a0 Nasi przodkowie S\u0142owianie nie posiadali w pocz\u0105tkach swojego istnienia ksi\u0119gi pisane poniewa\u017c nie poznali pismo. \u201eCzytali\u201d jednak i porozumiewali si\u0119\u00a0 stosuj\u0105c do tego celu system r\u00f3\u017cnego rodzaju kresek i naci\u0119\u0107 zwanych karbami. Z powodu braku w\u0142asnego pisma nie […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-1301","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1301"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1301\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}