\n\nPodczas \u015bl\u0105skiej wieczerzy wigilijnej st\u00f3\u0142 musi by\u0107 nakryty l\u015bni\u0105co bia\u0142ym, wykrochmalonym obrusem, udekorowanym ga\u0142\u0105zkami jedliny. Oczywi\u015bcie, pod obrusem musi by\u0107 sianko, a\u00a0na stole wolne nakrycie dla kogo\u015b bliskiego, kto odszed\u0142, niespodziewanego go\u015bcia lub samego Pana Boga.<\/div>\n Ciekawe w\u00a0ilu \u015bl\u0105skich domach praktykowany jest obyczaj wk\u0142adania pod ka\u017cde nakrycie pieni\u0105\u017cka? Czyniono tak, by w\u00a0ca\u0142y nast\u0119pnym roku rodzina nie zazna\u0142a biedy. \nPotrawy bez kt\u00f3rych trudno wyobrazi\u0107 sobie \u015bl\u0105ska wigili\u0119 to m. in.: moczka ( na zdj\u0119ciu<\/em>), siemieniotka, zupa migda\u0142owa, go\u0142\u0105bki postne, makie\u0142ki (mak\u00f3wki) – podawane na r\u00f3\u017cne sposoby oraz \u015bl\u0105ski kompot wigilijny.<\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n\n| <\/td>\n | \n\n\n\n| <\/td>\n | <\/td>\n | <\/td>\n | <\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/td>\n<\/tr>\n | \n\nWiele wigilijnych obyczaj\u00f3w jest bardzo podobnych do wyst\u0119puj\u0105cych w\u00a0innych regionach . To m.in.\u00a0nakaz, by nie czyni\u0107 tego dnia niczego z\u0142ego – nie k\u0142\u00f3ci\u0107 si\u0119 nie kara\u0107 dzieci, bo taki mo\u017ce by\u0107 ca\u0142y kolejny rok; niczego tego dnia nie po\u017cycza\u0107, by nie wynie\u015b\u0107 z\u00a0domu szcz\u0119\u015bcia; zasiadanie do sto\u0142u, gdy za\u015bwieci pierwsza gwiazda; chowanie do portfeli i\u00a0portmonetek \u0142usek karpia, czy zasiadanie do wieczerzy, gdy za\u015bwieci pierwsza gwiazda.<\/div>\n <\/div>\n Wigilia rozpoczyna si\u0119 modlitw\u0105, czytaniem fragmentu Ewangelii i\u00a0po\u0142amaniem si\u0119 op\u0142atkiem, a\u00a0od sto\u0142u nie mo\u017cna wstawa\u0107, a\u017c do zako\u0144czenia wieczerzy, bo mo\u017ce to przynie\u015b\u0107 nieszcz\u0119\u015bcie.<\/div>\n \nPo wieczerzy wigilijnej wr\u00f3\u017cono z\u00a0siana, jab\u0142ek , orzech\u00f3w i\u00a0szczekania ps\u00f3w. \nZielone \u017ad\u017ab\u0142o wyci\u0105gni\u0119te spod obrusa oznacza\u0142o szcz\u0119\u015bcie, powodzenie lub rych\u0142y \u015blub, po\u017c\u00f3\u0142k\u0142e lub sczernia\u0142e – k\u0142opoty, niepowodzenia, za\u015b w\u00a0przypadku dziewcz\u0105t i\u00a0kobiet niezam\u0119\u017cnych – staropanie\u0144stwo. \nWr\u00f3\u017cono z\u00a0czterech lub dwunastu orzech\u00f3w (na pory roku lub na poszczeg\u00f3lne miesi\u0105ce). Wn\u0119trza zdrowych orzech\u00f3w przepowiada\u0142y szcz\u0119\u015bcie, zdrowie, powodzenie, a\u00a0orzechy puste lub zepsute – k\u0142opoty, choroby nieszcz\u0119\u015bcia. \nJab\u0142ka krojono w\u00a0poprzek. Je\u015bli pestki uk\u0142ada\u0142y si\u0119 w\u00a0gwiazd\u0119, oznacza\u0142o to szcz\u0119\u015bcie, je\u015bli w\u00a0krzy\u017c to by\u0142 to z\u0142y znak. \nZ kolei dziewcz\u0119ta i\u00a0panny wychodzi\u0142y przed dom nas\u0142uchuj\u0105c sk\u0105d dobiega szczekanie ps\u00f3w, bo stamt\u0105d, po nowym roku, m\u00f3g\u0142 nadej\u015b\u0107 narzeczony.<\/div>\n \nNa \u015bl\u0105skiej wsi, podobnie jak w\u00a0wielu innych regionach, powszechnie praktykowano obyczaj dzielenia si\u0119 wigilijnymi potrawami i\u00a0op\u0142atkiem ze zwierz\u0119tami, ale do inwentarza nie wychodzi\u0142 z\u00a0pocz\u0119stunkiem gospodarz, lecz gospodyni. <\/p>\nSIEMIENIOTKA (SIEMONKA, KONOPIOTKA).<\/strong><\/div>\n To zupa z\u00a0siemienia konopnego z\u00a0upra\u017con\u0105 kasz\u0105 j\u0119czmienn\u0105. Wzmianki o\u00a0niej si\u0119gaj\u0105 po\u0142owy XIX wieku.<\/p>\n Przepis z\u00a0Ko\u0142a Gospody\u0144 Wiejskich w\u00a0D\u0105browieG\u00f3rniczej -Tucznawie.<\/p>\n Sk\u0142adniki:<\/p><\/div>\n 1 kg nasion konopi, 1 cebula, 100 ml s\u0142odkiej \u015bmietany, \u00a0s\u00f3l, cukier, pieprz<\/div>\n \nWykonanie:<\/div>\n Gotowa\u0107 nasiona konopi, odlewaj\u0105c wod\u0119 kilka razy, aby pozby\u0107 si\u0119 smaku goryczy.<\/div>\n Kiedy nasiona konopi zaczn\u0105 p\u0119ka\u0107 nale\u017cy je odcedzi\u0107 i\u00a0uciera\u0107 drewnian\u0105 pa\u0142k\u0105 na sitku, przelewaj\u0105c wod\u0105, aby uzyska\u0107 mleczko.<\/div>\n Powsta\u0142e mleczko zagotowa\u0107 z\u00a0wod\u0105 i\u00a0g\u0142\u00f3wk\u0105 cebuli. Wygotowan\u0105 cebul\u0119 wyj\u0105\u0107, a\u00a0do<\/div>\n mleczka doda\u0107 s\u0142odk\u0105 \u015bmietan\u0119.<\/div>\n Przyprawi\u0107 pieprzem, sol\u0105 i\u00a0cukrem. Zup\u0119 podawa\u0107 z\u00a0kasz\u0105 j\u0119czmienn\u0105 upra\u017con\u0105.<\/div>\n <\/div>\n Od pokole\u0144 wie\u015b\u0107 niesie obecno\u015b\u0107 siemieniotki podczas wieczerzy wigilijnej uzasadnia nast\u0119puj\u0105ca historia:<\/div>\n \u201eBy\u0142o to tak, \u017ce jak si\u0119 Pan Jezus narodzi\u0142, to w\u00a0Betlejem razem spotkali \u017bydzi i\u00a0poganie, co tam mieszkali. Spotkali si\u0119 i\u00a0trzeba by\u0142o potem co\u015b zje\u015b\u0107, bo ju\u017c zg\u0142odnieli, jak m\u00f3wili o\u00a0tym narodzeniu, i\u00a0si\u0119 te\u017c zastanawiali co z\u00a0tego b\u0119dzie. To wtedy ugotowali siemieniotka\u00a0 po raz pierwszy. Konopie, co by\u0142y potrzebne to przynie\u015bli \u017bydzi. No a\u00a0krupy, to przynie\u015bli ci poganie i\u00a0przez to nazywaj\u0105 si\u0119 \u201epoga\u0144skie\u201d. To przy tej siemieniotce by\u0142a ta ich wieczerza. To na pami\u0105tk\u0119 tego, \u017ce by\u0142a w\u00a0dniu Bo\u017cego Narodzenia, teraz si\u0119 jom te\u017c je na wilija\u201d.\u00a0<\/em><\/div>\nWed\u0142ug wierze\u0144 ludowych potrawa ta mia\u0142a magiczn\u0105 moc dzi\u0119ki du\u017cej ilo\u015bci zawartych w\u00a0niej ziaren.<\/p>\n ZUPA GRZYBOWA Z\u00a0GA\u0141USZKAMI.\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\nSk\u0142adniki:
\nGar\u015b\u0107 suszonych grzyb\u00f3w, 2 litry bulionu warzywnego, pieprz i\u00a0s\u00f3l do smaku.
\nGa\u0142uszki (zwane tak\u017ce: ga\u0142uskami, ha\u0142uskami lub haluszkami): 30 dag m\u0105ki pszennej, 1\/2 \u0142y\u017ceczki soli, 1 \u0142y\u017cka mas\u0142a.<\/p>\n Wykonanie:
\nGrzyby namoczy\u0107 poprzedniego dnia. Nast\u0119pnego dnia ugotowa\u0107 w\u00a0tej samej wodzie. Grzyby wyj\u0105\u0107 i\u00a0pokroi\u0107 w\u00a0paseczki. Do grzybowego wywaru doda\u0107 kostki bulionu warzywnego i\u00a0gotowa\u0107 15 minut. Doprawi\u0107 do smaku pieprzem. Zup\u0119 przecedzi\u0107 przez sito. W\u0142o\u017cy\u0107 do niej pokrojone w\u00a0paseczki grzyby. Ugotowa\u0107 ga\u0142uszki (kluski z\u00a0pszennej m\u0105ki). M\u0105k\u0119 przesia\u0107 do miski, doda\u0107 1\/2 \u0142y\u017ceczki soli, 1 \u0142y\u017ck\u0119 mas\u0142a i\u00a0tyle wody, aby zagnie\u015b\u0107 do\u015b\u0107 twarde ciasto. Formowa\u0107 wa\u0142eczki i\u00a0skuba\u0107 ma\u0142e ga\u0142uszki (kluseczki) \u2013 gotowa\u0107 je du\u017cej ilo\u015bci osolonej wody. Podawa\u0107 je w\u00a0misce, polane olejem ro\u015blinnym.<\/p>\n ZUPA MIGDA\u0141OWA.\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\nSk\u0142adniki:
\n15 dag migda\u0142\u00f3w, 2 l mleka, 4 \u0142y\u017cki cukru, 1 fili\u017canka ry\u017cu.<\/p>\n Wykonanie:<\/p><\/div>\n Migda\u0142y sparzy\u0107 wrz\u0105tkiem, obra\u0107 ze sk\u00f3rki, wysuszy\u0107 i\u00a0zmieli\u0107. Mleko zagotowa\u0107 z\u00a0cukrem. Osobno ugotowa\u0107 ry\u017c na sypko. Do gotuj\u0105cego si\u0119 mleka doda\u0107 migda\u0142y i\u00a0gotowa\u0107 dalej na bardzo ma\u0142ym ogniu przez 15 minut. Do wazy w\u0142o\u017cy\u0107 ugotowany ry\u017c i\u00a0zala\u0107 zup\u0105 migda\u0142ow\u0105.<\/p>\n MOCZKA (MO\u0141CKA, MOCKA, BRYJA).<\/strong><\/span><\/div>\n\nW \u201e\u015al\u0105skiej kucharce doskona\u0142ej\u201d El\u017cbieta \u0141abo\u0144ska pisze: \u00a0\u201e\u2026bo na wilijo to musi by\u0107 moczka, siemieniotka, mak\u00f3wki, kartofle, ryba i\u00a0co tam jeszcze si\u0119 dowo zawsze. To musi by\u0107 jak mo by\u0107 wilijo\u2026\u201d<\/em>.<\/div>\n<\/div>\n Sk\u0142adniki: \n250 dag piernika (ciemnego), 20 dag migda\u0142\u00f3w, 40 dag rodzynek, 150 dag orzech\u00f3w laskowych, sok z\u00a03 du\u017cych cytryn, szczypta soli, 3 du\u017ce \u0142y\u017cki cukru, 3 litry wody.<\/p>\n Wykonanie:
\nPiernik zamoczy\u0107 na kilka godzin w\u00a03 litrach wody (a\u017c si\u0119 dobrze rozmoczy). Migda\u0142y sparzy\u0107 i\u00a0obra\u0107 ze sk\u00f3rek. Migda\u0142y i\u00a0orzechy drobno pokroi\u0107. Reszt\u0119 sk\u0142adnik\u00f3w doda\u0107 i\u00a0 teraz wymiesza\u0107.\u00a0 Gotowa\u0107 na ma\u0142ym ogniu przez oko\u0142o p\u00f3\u0142 godziny30 minut).<\/p><\/div>\n \n Moczka ma wygl\u0105d rzadkiej marmolady \u015bliwkowej, z\u00a0widocznymi kawa\u0142kami orzech\u00f3w, migda\u0142\u00f3w, ugotowanych owoc\u00f3w suszonych oraz innych bakalii, a\u00a0smak czekoladowego piernika – lekko s\u0142odki.
\nKa\u017cda gospodyni przyrz\u0105dza moczk\u0119 inaczej i\u00a0otrzymuje inny smak. Moczka mo\u017ce by\u0107 bardziej piernikowa, bardziej czekoladowa, bardziej owocowa, cynamonowa, bardziej s\u0142odka lub lekko osolona. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 moczki jest to, \u017ce przyrz\u0105dza si\u0119 j\u0105 w\u00a0r\u00f3\u017cnych smakach. Wyczuwalny specyficzny smak orzech\u00f3w, suszonych \u015bliwek i\u00a0agrestu.<\/p>\n Potrawa ta znana by\u0142a ju\u017c w\u00a0XIX w. pod nazw\u0105 bryja, a\u00a0produkty do niej przygotowywano ju\u017c p\u00f3\u017anym latem, suszono jab\u0142ka, gruszki, \u015bliwki. Bryja, a\u00a0nast\u0119pnie moczka, by\u0142a te\u017c przyrz\u0105dzana na wywarze z\u00a0warzyw, mi\u0119dzy kt\u00f3rymi kr\u00f3lowa\u0142 pasternak.
\nJeszcze do dzisiaj w\u00a0niekt\u00f3rych \u015bl\u0105skich domach moczk\u0119 przyrz\u0105dza si\u0119 w\u0142a\u015bnie na bazie wywaru z\u00a0pasternaku.<\/p><\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n GO\u0141\u0104BKI POSTNE.<\/p>\n<\/strong><\/span>Sk\u0142adniki:
\n2 g\u0142\u00f3wki kapusty, p\u00f3\u0142 litra kaszy per\u0142owej lub ry\u017cu, 2\u00a0 cebule, 3 \u0142y\u017cki ugotowanych usiekanych grzyb\u00f3w, \u0142y\u017cka mas\u0142a, p\u00f3\u0142 \u0142y\u017cki m\u0105ki, s\u00f3l, pieprz, \u017cur \u017cytni.<\/div>\n <\/div>\n Wykonanie: \nKapusty ugotowa\u0107 w\u00a0lekko s\u0142onej wodzie. Rozebra\u0107 ka\u017cdy li\u015b\u0107 osobno. \nP\u00f3\u0142 litra kaszy per\u0142owej lub ry\u017cu wypiec w\u00a0piecu z\u00a0mas\u0142em, wymiesza\u0107 je z\u00a0sol\u0105, pieprzem, dwoma posiekanymi i\u00a0przyrumienionymi cebulkami, dwoma lub trzema \u0142y\u017ckami ugotowanych i\u00a0usiekanych suchych grzyb\u00f3w. \nTak sporz\u0105dzonym farszem smarowa\u0107 li\u015bcie, zak\u0142adaj\u0105c boki do \u015brodka i\u00a0zwijaj\u0105c w\u00a0ruloniki. \nGo\u0142\u0105bki uk\u0142ada\u0107 jeden obok drugiego w\u00a0brytfance. \nZala\u0107 litrem przegotowanego \u017curu \u017cytniego, doda\u0107 \u0142y\u017ck\u0119 mas\u0142a i\u00a0dusi\u0107 na wolnym ogniu pod pokryw\u0105 tak d\u0142ugo, a\u017c go\u0142\u0105bki b\u0119d\u0105 zupe\u0142nie mi\u0119kkie i\u00a0sos zg\u0119stnieje<\/div>\n W\u00f3wczas zaprawi\u0107 potraw\u0119 m\u0105k\u0105 (mo\u017cna te\u017c doda\u0107 kwa\u015bnej \u015bmietany).<\/p>\n MAK\u00d3WKI – MAKIE\u0141KI.<\/strong><\/span>
\n<\/strong><\/span><\/div>\n<\/div>\n Na \u015al\u0105sku jadano je podczas Wigilii prawdopodobnie ju\u017c na pocztu XIX wieku.<\/div>\n \nWera Sztabowa w\u00a0ksi\u0105\u017cce \u201eKrupnioki i\u00a0Moczka, czyli gaw\u0119dy o\u00a0kuchni \u015bl\u0105skiej\u201d tak pisze o\u00a0przygotowaniach do wigilii: \n \u201dA c\u00f3\u017c to dopiero by\u0142y za kulinarne prze\u017cycia, gdy zbli\u017ca\u0142y si\u0119 \u015bwi\u0119ta. Wtedy w\u00a0ca\u0142ym domu pachnia\u0142o wszystkimi piernikowymi wonno\u015bciami: any\u017ckiem, cynamonem, wanili\u0105, kolendr\u0105, go\u017adzikami, imbirem (\u2026). W\u00a0wanience pluska\u0142y si\u0119 ryby, w\u00a0rondlu sma\u017cy\u0142 si\u0119 na miodzie mak do mak\u00f3wek (\u2026). W\u00a0tej ksi\u0105\u017cce znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c przepisy na mak\u00f3wki opolskie i\u00a0mak\u00f3wki cieszy\u0144skie\u201d.<\/em><\/div>\n<\/div>\n <\/div>\n MAK\u00d3WKI.<\/p>\n<\/strong><\/span>Sk\u0142adniki:<\/div>\n 25 dag zmielonego maku, 2-3 czerstwe bu\u0142ki, 1 l mleka lub wody, 4 \u0142y\u017cki cukru, 2 \u0142y\u017cki miodu, 1 paczka cukru waniliowego lub olejek migda\u0142owy, 2 \u0142y\u017cki roztopionego mas\u0142a, 4 \u0142y\u017cki rodzynek, 2 \u0142y\u017cki kakao, kilka migda\u0142\u00f3w, szczypta soli.<\/div>\n \nWykonanie:<\/div>\n Mak zala\u0107 wrz\u0105cym mlekiem, doda\u0107 cukier, op\u0142ukane rodzynki, sparzone i\u00a0pokrojone migda\u0142y bez sk\u00f3rki, mas\u0142o, kakao, mi\u00f3d i\u00a0szczypt\u0119 soli. Zagotowa\u0107. Bu\u0142ki pokroi\u0107 w\u00a0plastry, uk\u0142ada\u0107 warstwami w\u00a0salaterce. Pierwsz\u0105 warstw\u0119 stanowi\u0105 kromki bu\u0142ki, a\u00a0ostatni\u0105 (wierzchni\u0105) mak. Podawa\u0107 na zimno. Potraw\u0119 powinno si\u0119 podawa\u0107 po kilku godzinach od jej przyrz\u0105dzenia, tak, by bu\u0142ki zmi\u0119k\u0142y i\u00a0nas\u0105czy\u0142y si\u0119 mlekiem. Je\u015bli mak\u00f3wki chcemy przechowywa\u0107 2-3 dni, do zaparzenia maku nale\u017cy u\u017cy\u0107 wody.<\/p>\n
\nMAK\u00d3WKI CIESZY\u0143SKIE.<\/strong><\/span><\/div>\n\nSk\u0142adniki:<\/div>\n 3 bu\u0142ki mleczne lub ma\u0142a cha\u0142ka, 50 dag maku, 1\/2 l mleka, 2 \u0142y\u017cki oleju ro\u015blinnego, 1\/2 kg cukru, aromat migda\u0142owy, szczypta cynamonu, rodzynki, migda\u0142y, szczypta soli.<\/div>\n \nWykonanie:<\/div>\n Mak dok\u0142adnie wyp\u0142uka\u0107, namoczy\u0107 przez noc, a\u00a0nast\u0119pnie ugotowa\u0107 w\u00a0wodzie, w\u00a0kt\u00f3rej si\u0119 moczy\u0142. Po wystudzeniu, zmieli\u0107 lub rozetrze\u0107 w\u00a0makutrze. Ugotowa\u0107 mleko, doda\u0107: olej, cukier, aromat migda\u0142owy, cynamon, posiekane migda\u0142y i\u00a0rodzynki oraz szczypt\u0119 soli. Bu\u0142ki lub cha\u0142k\u0119 pokroi\u0107 w\u00a0plastry, nas\u0105czy\u0107 je ciep\u0142ym mlekiem i\u00a0uk\u0142ada\u0107 w\u00a0salaterce warstwami bu\u0142k\u0119 i\u00a0mas\u0119 makow\u0105. Wierzchni\u0105 warstw\u0119 obficie posypa\u0107 siekanymi migda\u0142ami i\u00a0rodzynkami. Sch\u0142odzi\u0107 i\u00a0podawa\u0107 na drugi dzie\u0144.<\/div>\n \n<\/div>\n \n MAK\u00d3WKI NA WODZIE.<\/strong><\/span><\/div>\n\nSk\u0142adniki:<\/div>\n 25 dag maku niebieskiego, 2 bu\u0142ki (mog\u0105 by\u0107 czerstwe), 40 dag cukru, 15 dag rodzynek, 8 dag migda\u0142\u00f3w, 2 litry wody.<\/div>\n \nWykonanie:<\/div>\n Mak sparzy\u0107, zmieli\u0107 (lub przepu\u015bci\u0107 przez maszynk\u0119), wsypa\u0107 do zagotowanej wody z\u00a0cukrem; doda\u0107 rodzynki (uprzednio op\u0142ukane i\u00a0sparzone) oraz obrane i\u00a0pokrojone migda\u0142y. Bu\u0142ki pokroi\u0107 w\u00a0plastry, uk\u0142ada\u0107 warstwami w\u00a0g\u0142\u0119bokim naczyniu. Ka\u017cd\u0105 warstw\u0119 zalewa\u0107 dok\u0142adnie wymieszan\u0105 zalew\u0105 makow\u0105, tak, by g\u00f3rna warstwa by\u0142a r\u00f3wnie\u017c zalana. Wystudzi\u0107 i\u00a0przechowywa\u0107 w\u00a0ch\u0142odnym miejscu. Podawa\u0107 na zimno.<\/p>\n MAK\u00d3WKI NA MLEKU.<\/strong><\/span><\/div>\n\nSk\u0142adniki:<\/div>\n 40 dag suchark\u00f3w, 1\/2 kg maku, 1 l mleka, 1 \u0142y\u017cka mas\u0142a, 4 \u0142y\u017cki cukru (lub miodu), 8 dag orzech\u00f3w w\u0142oskich \u0142uskanych, 5 dag migda\u0142\u00f3w, 10 dag fig, 15 dag rodzynek, 3 dag wi\u00f3rek kokosowych.<\/div>\n \nWykonanie:<\/div>\n Mak sparzy\u0107 wieczorem wrz\u0105c\u0105 wod\u0105 i\u00a0pozostawi\u0107 przez noc. Rano odcedzi\u0107 i\u00a0zmieli\u0107 dwa razy w\u00a0maszynce (lub makutrze albo m\u0142ynku). Mleko zagotowa\u0107 z\u00a0mas\u0142em, cukrem (lub miodem) i\u00a0zmielonym makiem. Gdy b\u0119dzie za g\u0119ste, mo\u017cna doda\u0107 przegotowan\u0105 wod\u0119. Gotowa\u0107 10-15 minut, ci\u0105gle mieszaj\u0105c. Migda\u0142y sparzy\u0107, obra\u0107 i\u00a0pokroi\u0107; orzechy posieka\u0107, figi pokroi\u0107 w\u00a0cienkie plasterki. Wszystkie bakalie wraz z\u00a0rodzynkami wrzuci\u0107 do gotuj\u0105cego si\u0119 maku. Odstawi\u0107 z\u00a0ognia. Przygotowa\u0107 salaterki. Sucharki lekko zwil\u017cy\u0107 w\u00a0os\u0142odzonej wodzie i\u00a0uk\u0142ada\u0107 warstwami w\u00a0salaterkach. Kolejne warstwy suchark\u00f3w zalewa\u0107 makiem. G\u00f3rn\u0105 warstw\u0119 maku udekorowa\u0107 po\u0142\u00f3wkami orzech\u00f3w i\u00a0posypa\u0107 wi\u00f3rkami kokosowymi.<\/div>\n \nWed\u0142ug ustnych przekaz\u00f3w mak\u00f3wki by\u0142y zawsze najbardziej oczekiwanym daniem na wigilijnym stole. Spo\u017cycie mak\u00f3wek zapewnia\u0142o, \u017ce rodzina b\u0119dzie si\u0119 trzyma\u0107 razem, nie rozejdzie si\u0119. Podawa\u0142o si\u0119 je na samym ko\u0144cu wieczerzy wigilijnej. Podane wcze\u015bniej ilo\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w do sporz\u0105dzenia mak\u00f3wek r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od tych stosowanych wcze\u015bniej. Rodziny by\u0142y liczniejsze i\u00a0zgodnie z\u00a0tradycj\u0105 potrawy wigilijne jad\u0142o si\u0119 przez ca\u0142e \u015bwi\u0119ta. A\u00a0mak\u00f3wek powinno starczy\u0107 do rana po drugim dniu \u015bwi\u0105t. Dlatego przygotowywa\u0142o si\u0119 je w\u00a0wielkich naczyniach w\u00a0ilo\u015bciach naprawd\u0119 imponuj\u0105cych, tak \u017ceby ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 si\u0119 naje\u015b\u0107 nimi do syta.<\/p>\n \u015aL\u0104SKI KOMPOT WIGILIJNY.<\/strong><\/span><\/div>\n\nSk\u0142adniki:<\/div>\n 15 dag \u015bliwek suszonych, 5 fig, 6 dag rodzynek, 10 dag jab\u0142ek suszonych, 10 dag gruszek suszonych, 5 dag moreli suszonych, 20 dag cukru, sok z\u00a01\/2 cytryny, 2,5 litra wody.<\/div>\n \nWykonanie:<\/div>\n \u015aliwki, jab\u0142ka, gruszki i\u00a0morele suszone op\u0142uka\u0107 i\u00a0namoczy\u0107 w\u00a0letniej, przegotowanej wodzie. Po kilku godzinach doda\u0107 figi suszone i\u00a0cukier, i\u00a0gotowa\u0107 w\u00a0tej samej wodzie, w\u00a0kt\u00f3rej si\u0119 moczy\u0142y. Gdy owoce b\u0119d\u0105 na wp\u00f3\u0142 mi\u0119kkie, doda\u0107 op\u0142ukane rodzynki. Wszystkie owoce gotowa\u0107 do mi\u0119kko\u015bci na ma\u0142ym ogniu. Po ugotowaniu doda\u0107 sok z\u00a0cytryny i\u00a0wystudzi\u0107.<\/div>\n <\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Podczas \u015bl\u0105skiej wieczerzy wigilijnej st\u00f3\u0142 musi by\u0107 nakryty l\u015bni\u0105co bia\u0142ym, wykrochmalonym obrusem, udekorowanym ga\u0142\u0105zkami jedliny. Oczywi\u015bcie, pod obrusem musi by\u0107 sianko, a\u00a0na stole wolne nakrycie dla kogo\u015b bliskiego, kto odszed\u0142, niespodziewanego go\u015bcia lub samego Pana Boga. Ciekawe w\u00a0ilu \u015bl\u0105skich domach praktykowany jest obyczaj wk\u0142adania pod ka\u017cde nakrycie pieni\u0105\u017cka? Czyniono tak, by w\u00a0ca\u0142y nast\u0119pnym roku rodzina […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1645","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nezaradene"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1645","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1645"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1645\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1645"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1645"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1645"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
| | |