Konflikt polsko-bolszewicki rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bciwie tu\u017c po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Ju\u017c 18 listopada 1918 r. przyw\u00f3dca bolszewickiej Rosji W\u0142odzimierz Lenin wyda\u0142 rozkaz o rozpocz\u0119ciu Operacji „Wis\u0142a“.<\/strong> Dla bolszewik\u00f3w pokonanie Polski by\u0142o celem taktycznym – g\u0142\u00f3wnym by\u0142o wsparcie komunist\u00f3w, kt\u00f3rzy w tym samym okresie pr\u00f3bowali rozpocz\u0105\u0107 rewolucj\u0119 w Niemczech i w krajach powsta\u0142ych po rozpadzie Austro-W\u0119gier.<\/span><\/span><\/p>\n Pierwsze walki<\/strong> <\/strong><\/p>\n Pierwszy etap walk polsko-bolszewickich, rozpocz\u0119ty w lutym 1919 r., trwa\u0142 do pa\u017adziernika 1919 r.<\/strong> Przerwa\u0142y je na trzy <\/span><\/span>miesi\u0105ce<\/span><\/a> rozmowy pokojowe, kt\u00f3re toczy\u0142y si\u0119 w Moskwie i w Mikaszewiczach na Polesiu. Rozmowy te by\u0142y swoist\u0105 „zas\u0142on\u0105 dymn\u0105“ ze <\/span>strony<\/span><\/a> bolszewik\u00f3w, kt\u00f3rzy ca\u0142y czas przygotowywali plany inwazji na Polsk\u0119. Wstrzymanie dzia\u0142a\u0144 wojennych z Polsk\u0105 pozwoli\u0142o Armii Czerwonej zada\u0107 ci\u0119\u017ckie straty wojskom „bia\u0142ego genera\u0142a“ Antona Denikina, a tak\u017ce zmusi\u0107 ukrai\u0144skiego przyw\u00f3dc\u0119 Semena Petlur\u0119, walcz\u0105cego zar\u00f3wno z Rosjanami, jak i z Polakami, do wycofania si\u0119 na terytorium Polski. W kwietniu 1920 r. rz\u0105d polski zawar\u0142 porozumienie z Petlur\u0105 – w zamian za uznanie przez Ukrain\u0119 praw Polski do Ma\u0142opolski Wschodniej (zw\u0142aszcza do Lwowa), Polska uzna\u0142a rz\u0105d Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej. Podpisano te\u017c wsp\u00f3ln\u0105 konwencj\u0119 wojskow\u0105.<\/span><\/span><\/p>\n 7 maja 1920 r. si\u0142y polsko-ukrai\u0144skie wkroczy\u0142y do Kijowa.<\/strong> W tej sytuacji Armia Czerwona rozpocz\u0119\u0142a ofensyw\u0119, dowodzon\u0105 przez Michai\u0142a Tuchaczewskiego, jednego z najzdolniejszych dow\u00f3dc\u00f3w sowieckich. Zdecydowany atak Tuchaczewskiego mia\u0142 na celu zdobycie Warszawy, jednocze\u015bnie armia Siemiona Budionnego zaatakowa\u0142a Polak\u00f3w w rejonie Lwowa, a korpus kawalerii Gaj-Chana mia\u0142 opanowa\u0107 p\u00f3\u0142nocne Mazowsze, aby w ten spos\u00f3b otoczy\u0107 i ostatecznie pokona\u0107 si\u0142y polskie.<\/span><\/span><\/p>\n Nadchodz\u0105ca pora\u017cka<\/strong><\/p>\n Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce stolica jest nie do obrony. Jednak w czasie, kiedy Armia Czerwona zbiera\u0142a si\u0142y do ostatecznej bitwy, Polacy przegrupowali wojska. Marsza\u0142ek J\u00f3zef Pi\u0142sudski ju\u017c w pierwszej po\u0142owie lipca planowa\u0142 doprowadzenie do wielkiej bitwy.<\/strong> Pocz\u0105tkowo zamierza\u0142 zatrzyma\u0107 odwr\u00f3t polskiej armii na linii Narwi i Bugu. Jednak szybszy i bardziej dramatyczny odwr\u00f3t polskich wojsk wymusi\u0142 wybranie nowej lokalizacji.<\/span><\/span><\/p>\n Bitwa Warszawska toczy\u0142a si\u0119 w dniach 13-15 sierpnia 1920 r.<\/strong> Rozegrana zosta\u0142a zgodnie z planem operacyjnym, kt\u00f3ry na podstawie og\u00f3lnej koncepcji J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego opracowali szef sztabu generalnego Tadeusz Rozwadowski, p\u0142k Tadeusz Piskor i kpt. Bronis\u0142aw Regulski. G\u0142\u00f3wnym celem operacji by\u0142o odci\u0119cie korpusu Gaj-Chana od armii Tuchaczewskiego i od zaplecza oraz wydanie skoncentrowanej bitwy na przedpolu Warszawy.<\/span><\/span><\/p>\n Operacja sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z trzech skoordynowanych, cho\u0107 oddzielonych faz: obrony na linii Wieprza, Wkry i Narwi – co stanowi\u0142o rodzaj dzia\u0142a\u0144 wst\u0119pnych; rozstrzygaj\u0105cej ofensywy znad Wieprza <\/strong>(na p\u00f3\u0142noc, na skrzyd\u0142o si\u0142 bolszewickich) oraz wyparcia Armii Czerwonej za Narew, po\u015bcigu, osaczenia i rozbicia armii Tuchaczewskiego.<\/span><\/span><\/p>\n W czasie polskich przygotowa\u0144 do ostatecznego rozstrzygni\u0119cia bolszewicy zbli\u017cali si\u0119 do <\/span>Kontrofensywa<\/strong><\/p>\n Faza obronna Bitwy Warszawskiej trwa\u0142a do 16 sierpnia, kiedy to, dzi\u0119ki dzia\u0142aniom marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego, nast\u0105pi\u0142 prze\u0142om.<\/strong> Dowodzona <\/span><\/span>przez<\/span><\/a> niego tzw. grupa manewrowa, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzi\u0142o pi\u0119\u0107 dywizji piechoty i brygada kawalerii, prze\u0142ama\u0142a obron\u0119 bolszewick\u0105 w rejonie Kocka i Cycowa, a nast\u0119pnie zaatakowa\u0142a ty\u0142y wojsk bolszewickich nacieraj\u0105cych na Warszaw\u0119. Tuchaczewski musia\u0142 wycofa\u0107 si\u0119 nad Niemen.si\u0119 13 sierpnia walk\u0105 o przedpole stolicy, m.in. o Radzymin, kt\u00f3ry kilkana\u015bcie razy przechodzi\u0142 z r\u0105k do r\u0105k.<\/span><\/span><\/p>\n Faza obronna<\/strong><\/p>\n 14 sierpnia dzia\u0142ania zaczepne na linii Wkry podj\u0119\u0142a 5. Armia gen. W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego, maj\u0105ca przeciw sobie si\u0142y sowieckiej IV i XV armii. W zaciek\u0142ej walce pod modli\u0144sk\u0105 twierdz\u0105 wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 m.in. 18. Dywizja Piechoty gen. Franciszka Krajewskiego. Ci\u0119\u017ckie boje, zako\u0144czone polskim <\/span><\/span>sukcesem<\/span><\/a>, mia\u0142y miejsce r\u00f3wnie\u017c pod Pu\u0142tuskiem i Serockiem. 16 sierpnia gen. Sikorski \u015bmia\u0142ym atakiem zdoby\u0142 Nasielsk<\/strong>. Mimo to inne jednostki sowieckie nie zaprzesta\u0142y marszu w kierunku Brodnicy, W\u0142oc\u0142awka i P\u0142ocka.<\/span><\/span><\/p>\n 15 sierpnia trwa\u0142y zaci\u0119te <\/span>walki<\/span><\/a> wojsk polskich z Armi\u0105 Czerwon\u0105 m.in. pod Radzyminem, Ossowem i Zielonk\u0105. Ostatecznie polscy \u017co\u0142nierze, za cen\u0119 wielkich strat, utrzymali Radzymin i inne miejscowo\u015bci, odrzucaj\u0105c nieprzyjaciela daleko od swoich pozycji.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n Jednym z wa\u017cnych fragment\u00f3w Bitwy Warszawskiej by\u0142o zdobycie 15 sierpnia przez kaliski 203. Pu\u0142k U\u0142an\u00f3w sztabu 4. armii sowieckiej w Ciechanowie<\/strong>, a wraz z nim – kancelarii armii, magazyn\u00f3w i jednej z dw\u00f3ch radiostacji, s\u0142u\u017c\u0105cych Sowietom do utrzymywania \u0142\u0105czno\u015bci z dow\u00f3dztwem w Mi\u0144sku.<\/span><\/span><\/p>\n Szybko podj\u0119to decyzj\u0119 o przestrojeniu polskiego nadajnika na cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 sowieck\u0105 i rozpocz\u0119ciu zag\u0142uszaniu nadajnik\u00f3w wroga, dzi\u0119ki czemu druga z sowieckich radiostacji nie mog\u0142a odebra\u0107 rozkaz\u00f3w. Warszawa bowiem na tej samej cz\u0119stotliwo\u015bci nadawa\u0142a przez dwie doby bez przerwy teksty Pisma \u015awi\u0119tego<\/strong> – jedyne wystarczaj\u0105co obszerne teksty, kt\u00f3re uda\u0142o si\u0119 szybko odnale\u017a\u0107. Brak \u0142\u0105czno\u015bci praktycznie wyeliminowa\u0142 wi\u0119c 4. Armi\u0119 z bitwy o Warszaw\u0119.<\/span><\/span><\/p>\n Ostateczn\u0105 kl\u0119sk\u0119 bolszewicy ponie\u015bli pod Osowcem, Bia\u0142ymstokiem i Kolnem. Wed\u0142ug nowej koncepcji polska grupa uderzeniowa mia\u0142a zgromadzi\u0107 si\u0119 nad dolnym Wieprzem, mi\u0119dzy D\u0119blinem a Che\u0142mem, i wej\u015b\u0107 w sk\u0142ad gruntownie zreorganizowanych polskich oddzia\u0142\u00f3w. Licz\u0105c\u0105 oko\u0142o 800 km lini\u0119 obrony Pi\u0142sudski opar\u0142 o rzeki: Orzyc-Narew-Wis\u0142a-Wieprz-Seret. Podzieli\u0142 j\u0105 na trzy fronty, przydzielaj\u0105c dow\u00f3dztwo genera\u0142om, do kt\u00f3rych mia\u0142 najwi\u0119ksze zaufanie: J\u00f3zefowi Hallerowi (Front P\u00f3\u0142nocny – obrona Warszawy), Edwardowi Rydzowi-\u015amig\u0142emu (Front <\/span>\u015arodkowy<\/span><\/a> – uderzenie na armi\u0119 Tuchaczewskiego) i Wac\u0142awowi Iwaszkiewiczowi (Front Po\u0142udniowy).<\/span><\/span><\/p>\n 18 sierpnia, po starciach pod Stanis\u0142awowem, \u0141osicami i S\u0142awatyczami, si\u0142y polskie znalaz\u0142y si\u0119 na linii Wyszk\u00f3w-Stanis\u0142aw\u00f3w-Drohiczyn-Siemiatycze-Jan\u00f3w Podlaski-Kode\u0144. W tym czasie 5. Armia gen. Sikorskiego, wi\u0105\u017c\u0105c przewa\u017caj\u0105ce si\u0142y sowieckie nacieraj\u0105ce na ni\u0105 z zachodu, przesz\u0142a do natarcia w kierunku wschodnim, zdobywaj\u0105c Pu\u0142tusk, a nast\u0119pnie Serock.<\/strong><\/p>\n 19 sierpnia jednostki polskie na rozkaz Pi\u0142sudskiego przesz\u0142y do dzia\u0142a\u0144 po\u015bcigowych,<\/strong> staraj\u0105c si\u0119 uniemo\u017cliwi\u0107 odwr\u00f3t g\u0142\u00f3wnych si\u0142 Tuchaczewskiego, znajduj\u0105cych si\u0119 na p\u00f3\u0142noc od Warszawy.<\/p>\n 21 sierpnia rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 decyduj\u0105ca faza dzia\u0142a\u0144 po\u015bcigowych: 1. dywizja piechoty z 3. Armii polskiej sforsowa\u0142a Narew pod Rybakami<\/strong>, odcinaj\u0105c drog\u0119 odwrotu resztkom XVI armii sowieckiej w kierunku na Bia\u0142ystok, natomiast 15. dywizja piechoty z 4. Armii polskiej, po opanowaniu Wysokiego Mazowieckiego, odci\u0119\u0142a odwr\u00f3t oddzia\u0142om XV Armii sowieckiej z rejonu Ostro\u0142\u0119ki. Podobnie 5. Armia polska przesun\u0119\u0142a si\u0119 w kierunku M\u0142awy.<\/p>\n IV Armia bolszewicka, nie wiedz\u0105c o kl\u0119sce pod Warszaw\u0105, zgodnie z wytycznymi atakowa\u0142a W\u0142oc\u0142awek<\/strong> – zamykaj\u0105c sobie w ten spos\u00f3b drog\u0119 odwrotu. W tej sytuacji jedynym wyj\u015bciem dla oddzia\u0142\u00f3w sowieckich by\u0142o przekroczenie granicy Prus Wschodnich, co te\u017c zrobi\u0142y 24 sierpnia. Tam cz\u0119\u015b\u0107 z nich zosta\u0142a rozbrojona. 25 sierpnia polskie oddzia\u0142y dosz\u0142y do granicy pruskiej, ko\u0144cz\u0105c tym samym dzia\u0142ania po\u015bcigowe.<\/p>\n Bilans<\/strong> <\/strong><\/p>\n W wyniku Bitwy Warszawskiej straty strony polskiej wynios\u0142y: ok. 4,5 tys. zabitych, 22 tys. rannych i 10 tys. zaginionych<\/strong>. Straty zadane Sowietom nie s\u0105 znane. Przyjmuje si\u0119, \u017ce ok. 25 tys. \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej poleg\u0142o lub by\u0142o ci\u0119\u017cko rannych, 60 tys. trafi\u0142o do polskiej niewoli, a 45 tys. zosta\u0142o internowanych przez Niemc\u00f3w.<\/strong><\/p>\n Wed\u0142ug odnalezionych w ostatnich latach i ujawnionych w sierpniu 2005 r. dokument\u00f3w Centralnego Archiwum Wojskowego, ju\u017c we wrze\u015bniu 1919 r. szyfry Armii Czerwonej zosta\u0142y z\u0142amane przez por. Jana Kowalewskiego. <\/strong>Manewr polskiej kontrofensywy uda\u0142 si\u0119 zatem m.in. dzi\u0119ki znajomo\u015bci plan\u00f3w i rozkaz\u00f3w strony rosyjskiej i umiej\u0119tno\u015bci wykorzystania tej wiedzy przez polskie dow\u00f3dztwo.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/polonus.sk\/wp-content\/uploads\/pils-150x150.jpg\" "\\"Marsza\u0142ek")
<\/a><\/p>\n