\n <\/p>\n
<\/span><\/span><\/p>\n <\/p>\n 10 sierpnia 1942 r. Niemcy rozpocz\u0119li wielk\u0105 akcj\u0119 likwidacyjn\u0105 getta lwowskiego, b\u0119d\u0105cego jedn\u0105 z najwi\u0119kszych zamkni\u0119tych dzielnic \u017cydowskich w okupowanej Europie. Do 23 sierpnia do niemieckiego obozu zag\u0142ady w Be\u0142\u017ccu wywieziono 50 tys. \u017byd\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n \u201eAkcja likwidacji getta, z niewielk\u0105 przerw\u0105, trwa\u0142a dwa tygodnie. W ci\u0105gu tych (…) dni i nocy nazi\u015bci oraz ich pomocnicy z policji ukrai\u0144skiej polowali na swe ofiary jak do\u015bwiadczeni my\u015bliwi. <\/strong>Wyci\u0105gali je z dom\u00f3w, starannie ukrytych schowk\u00f3w, piwnic, poddaszy i wywozili na stacj\u0119 Klepar\u00f3w, \u0142adowali do wagon\u00f3w i odprawiali do kom\u00f3r gazowych lub na rozstrzelanie\u201d \u2013 pisa\u0142 o eksterminacji lwowskich \u017byd\u00f3w Jakub Honigsman. (\u201eZag\u0142ada \u017byd\u00f3w lwowskich\u201d).<\/span><\/span><\/p>\n Lw\u00f3w zdobyty<\/strong><\/p>\n Lw\u00f3w – znajduj\u0105cy si\u0119 od 22 wrze\u015bnia 1939 r. w r\u0119kach sowieckich – zosta\u0142 zdobyty <\/span><\/span>przez<\/span><\/a> Niemc\u00f3w 30 czerwca 1941 r. W chwili zajmowania miasta przez wojska niemieckie przebywa\u0142o w nim ponad 160 tys. \u017byd\u00f3w.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n Ju\u017c w pierwszych dniach po zaj\u0119ciu Lwowa Niemcy zacz\u0119li represjonowa\u0107 ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 (pierwszy pogrom \u017byd\u00f3w urz\u0105dzono 2 lipca<\/strong>). Rozg\u0142aszano, \u017ce lwowscy \u017bydzi zamordowali wiele tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych (Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w), za kt\u00f3rych \u015bmier\u0107 w rzeczywisto\u015bci odpowiedzialno\u015b\u0107 ponosili funkcjonariusze NKWD.<\/span><\/span><\/p>\n \u017byd\u00f3w bito i mordowano,<\/strong> rabowano ich maj\u0105tek, nak\u0142adano na nich ogromne kontrybucje, palono synagogi i demolowano nale\u017c\u0105ce do nich sklepy. Niemcy posuwali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do \u015bwi\u0119tokradztwa, dewastowali \u017cydowskie cmentarze i zmuszali \u017byd\u00f3w do u\u017cywania macew do budowy chodnik\u00f3w miejskich.<\/span><\/span><\/p>\n W po\u0142owie lipca 1941 r. w\u0142adze niemieckie nakaza\u0142y \u017bydom noszenie \u017c\u00f3\u0142tej gwiazdy Dawida na ramieniu; wprowadzono tak\u017ce obowi\u0105zek pracy dla m\u0119\u017cczyzn w wieku 14-60 lat. <\/span>Ograniczono prawa \u017byd\u00f3w w zakresie korzystania z miejskiej przestrzeni publicznej, <\/span>\u015brodk\u00f3w<\/a> transportu i instytucji kultury.<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n 22 lipca 1941 r. utworzono lwowski Judenrat, na czele kt\u00f3rego stan\u0105\u0142 adwokat J\u00f3zef Parnas (zosta\u0142 zamordowany w pa\u017adzierniku tego roku za odmow\u0119 wysy\u0142ania \u017byd\u00f3w do oboz\u00f3w pracy). Trzy dni p\u00f3\u017aniej wybuch\u0142y w mie\u015bcie <\/span>nowe<\/span><\/a>, wyj\u0105tkowo krwawe zamieszki anty\u017cydowskie, kt\u00f3re przesz\u0142y do historii pod nazw\u0105 \u201eDni Petlury\u201d <\/strong>(od nazwiska Symona Petlury, prezydenta Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej w latach 1919-1926). Przez kilka dni wymordowano ponad 2 tys. \u017byd\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n \u201eUlice miasta przedstawia\u0142y \u017ca\u0142osny widok. Przez na wp\u00f3\u0142 opustosza\u0142e ulice przeci\u0105ga\u0142y gromadki wyrostk\u00f3w uzbrojonych w kije, siekiery, no\u017ce, \u0142opaty, wid\u0142y, bij\u0105c w niemi\u0142osierny spos\u00f3b ka\u017cdego przechodnia wygl\u0105daj\u0105cego na \u017byda<\/strong>\u201d \u2013 wspomina\u0142 \u015bwiadek wydarze\u0144 Edmund Kessler. (\u201ePrze\u017cy\u0107 Holocaust we Lwowie\u201d)<\/span><\/span><\/p>\n 1 sierpnia 1941 r. obszar Generalnego Gubernatorstwa powi\u0119kszy\u0142 si\u0119 o dystrykt Galicj\u0119<\/strong> (obejmowa\u0142 dawne wojew\u00f3dztwa: lwowskie, tarnopolskie i stanis\u0142awowskie). Jego gubernatorem zosta\u0142 Karl Lasch. Inn\u0105 czo\u0142ow\u0105 postaci\u0105 dystryktu by\u0142 dow\u00f3dca SS i policji gen. Fritz Katzmann, autor tzw. Raportu Katzmanna \u2013 dokumentacji zag\u0142ady \u017byd\u00f3w galicyjskich.<\/span><\/span><\/p>\n Jeszcze w 1941 roku powsta\u0142y na terenie dystryktu o\u015brodki pracy przymusowej dla ludno\u015bci \u017cydowskiej: ob\u00f3z Janowski we Lwowie oraz obozy w Winnikach, Ostrowcu, Kurowicach, Lackach, Drohobyczu, Jaktorowie, Borys\u0142awiu i Pluchowie.<\/span><\/span><\/p>\n Powstaje Getto<\/strong><\/p>\n 6 listopada 1941 r. na mocy zarz\u0105dzenia gubernatora Lascha w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej <\/span><\/span>cz\u0119\u015bci<\/span><\/a> Lwowa utworzono \u017cydowskie getto (wed\u0142ug innych \u017ar\u00f3de\u0142 getto mia\u0142o powsta\u0107 we wrze\u015bniu lub w pa\u017adzierniku). W jego granicach znalaz\u0142y si\u0119 m.in. ulice: Zamarstynowska, Zniesienia, cz\u0119\u015b\u0107 Warszawskiej i Po\u0142tawskiej. Zamkni\u0119ta dzielnica by\u0142o po\u0142o\u017cona blisko linii kolejowej Lw\u00f3w-Tarnopol.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n W ci\u0105gu <\/span>miesi\u0105ca<\/span><\/a> w getcie mia\u0142o zamieszka\u0107 obowi\u0105zkowo 136 tys. \u017byd\u00f3w,<\/span><\/strong> z czego ok. 80 tys. musia\u0142o si\u0119 tam przeprowadzi\u0107 z \u201earyjskiej\u201d cz\u0119\u015bci miasta. W dzielnicy \u017cydowskiej panowa\u0142y katastrofalne warunki egzystencji. \u017bydzi mieszkali w st\u0142oczonych mieszkaniach, wielu z nich umiera\u0142o z g\u0142odu, chor\u00f3b (w getcie cz\u0119sto wybucha\u0142y epidemie tyfusu) i wycie\u0144czenia.<\/span><\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Niemcy podzielili ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 na przydatn\u0105 (zdoln\u0105 do pracy) i nieprzydatn\u0105.<\/strong> Okupanci skrupulatnie kontrolowali za\u015bwiadczenia o pracy; ci, kt\u00f3rzy ich nie posiadali, przewa\u017cnie, <\/span><\/span>dzieci<\/span><\/a>, starcy i kobiety, byli rozstrzeliwani lub wywo\u017ceni do oboz\u00f3w koncentracyjnych. Miejscem ich egzekucji by\u0142y m.in. tzw. Piaski po\u0142o\u017cone na \u0141yczakowie, na przedmie\u015bciach Lwowa.<\/span><\/span><\/p>\n Jak pisa\u0142 Kessler, grupy w sk\u0142adzie trzech os\u00f3b, z regu\u0142y \u2013 jeden gestapowiec i dw\u00f3ch ukrai\u0144skich \u017co\u0142nierzy SS<\/strong>, odzianych w czarne mundury i he\u0142my „przetrz\u0105sa\u0142y domy, zabiera\u0142y ka\u017cdego, kt\u00f3ry wygl\u0105dem przypomina\u0142 starca lub by\u0142 niechlujnie odziany. W tych warunkach, w jakich \u017bydzi \u017cyli, niejeden 30-letni m\u0119\u017cczyzna czy kobieta przypominali starc\u00f3w\u201d.<\/span><\/span><\/p>\n \u017byd\u00f3w represjonowano tak\u017ce w wi\u0119zieniach znajduj\u0105cych si\u0119 w granicach dzielnicy \u017cydowskiej: przy ul. Weissenhoffa i przy ul. \u0179r\u00f3dlanej.<\/span><\/span><\/p>\n Likwidacja<\/strong> Podczas tzw. pierwszej akcji deportacyjnej z lwowskiego getta w marcu 1942 r. ok. 15 tys. \u017byd\u00f3w miano skierowa\u0107 \u201edo pracy przy osuszaniu bagien na Polesiu\u201d, podczas gdy w rzeczywisto\u015bci ich zamordowano. Akcje deportacyjne \u017byd\u00f3w trwa\u0142y tak\u017ce w kolejnych miesi\u0105cach, co by\u0142o zapowiedzi\u0105 generalnej likwidacji getta.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Niemieckie patrole oraz wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ca z nimi ukrai\u0144ska policja organizowa\u0142y blokady uliczne. <\/strong>Policjantom pomagali cz\u0142onkowie SS i funkcjonariusze \u017bydowskiej S\u0142u\u017cby Porz\u0105dkowej.<\/span><\/span><\/p>\n 10 sierpnia rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wielka akcja likwidacyjna getta, <\/span>„policjanci wdzierali si\u0119 do budynk\u00f3w, wyp\u0119dzali z nich m\u0119\u017cczyzn, kobiety i <\/span>dzieci<\/a>.<\/span><\/strong> Nast\u0119pnie zbierali ich w grupy i pod eskort\u0105 dowozili lub doprowadzali na stacj\u0119 Klepar\u00f3w. Sta\u0142y tam przygotowane wagony bydl\u0119ce\u201d \u2013 pisa\u0142 Honigsman.<\/span><\/span><\/p>\n W jednym wagonie przebywa\u0142o jednorazowo nawet 150 os\u00f3b.<\/strong> Trudy <\/span><\/span>podr\u00f3\u017cy<\/span><\/a> okazywa\u0142y si\u0119 mordercze dla wielu z nich. Miejscem docelowym transport\u00f3w by\u0142 niemiecki ob\u00f3z zag\u0142ady w Be\u0142\u017ccu.<\/span><\/span><\/p>\n Eksterminacja<\/strong> <\/strong><\/p>\n Po wy\u0142adunku \u017byd\u00f3w rozbierano i kierowano do kom\u00f3r gazowych w celu przymusowej \u201edezynfekcji\u201d.<\/strong> \u201eLudzie stali jeden przy drugim: 700-800 os\u00f3b na 25 metrach kwadratowych. SS-owcy st\u0142oczyli ich jeden do drugiego, jak tylko by\u0142o to w og\u00f3le mo\u017cliwe. Zamkni\u0119to drzwi, pozostali oczekiwali nago swej kolejki na zewn\u0105trz. Ludzi mieli zabi\u0107 spalinami silnika dieslowskiego. Silnik<\/a> jednak nie zadzia\u0142a\u0142. […] Dopiero po 2 godzinach i 49 minutach silnik zacz\u0105\u0142 pracowa\u0107. Min\u0119\u0142o jeszcze 25 minut. Teraz na pewno wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie \u017cyje. Wida\u0107 to przez ma\u0142e okienko, gdy na chwil\u0119 o\u015bwietlono komory. Po 28 minutach oddycha zaledwie kilka os\u00f3b. W ko\u0144cu po 32 minutach nikt nie \u017cyje\u201d \u2013 pisa\u0142 w raporcie z sierpnia 1942 r. naoczny \u015bwiadek mord\u00f3w \u017byd\u00f3w w Be\u0142\u017ccu, oficer SS Kurt Gerstein.<\/p>\n Podczas akcji likwidacyjnej getta na \u015bmier\u0107 do Be\u0142\u017cca wys\u0142ano ok. 50 tys. \u017byd\u00f3w.<\/strong> Ci, kt\u00f3rzy nie znale\u017ali si\u0119 w transportach do obozu zag\u0142ady byli rozstrzeliwani na miejscu lub odsy\u0142ani do oboz\u00f3w pracy.<\/p>\n Po akcji zmniejszono obszar zamkni\u0119tej dzielnicy \u017cydowskiej; utworzono tzw. nowe getto zamykaj\u0105ce si\u0119 wzd\u0142u\u017c ulic: Zamarstynowskiej, Warszawskiej, Kleparowskiej. Na niewielkim obszarze zamieszka\u0142o w\u00f3wczas 36 tys. \u017byd\u00f3w.<\/p>\n 10 listopada getto przekszta\u0142cono w zamkni\u0119ty ob\u00f3z pracy,<\/strong> tzw. Julag (Judenlager; istnia\u0142 Julag A \u2013 dla robotnik\u00f3w i Julag B \u2013 dla kobiet i dzieci) i oddzielono od reszty miasta ogrodzeniem. Komendantem obozu zosta\u0142 sadystycznie usposobiony wobec \u017byd\u00f3w oficer SS Josef Grzymek.<\/p>\n Jesieni\u0105 kontynuowano ob\u0142awy i wyw\u00f3zki \u017byd\u00f3w do Be\u0142\u017cca. Pod koniec 1942 r. we Lwowie znajdowa\u0142o si\u0119 ok. 24 tys. \u017byd\u00f3w.<\/strong><\/p>\n Przez ca\u0142y czas gestapo prowadzi\u0142o akcj\u0119 propagandow\u0105 zach\u0119caj\u0105c\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w miasta do denuncjowania ukrywaj\u0105cych si\u0119 \u017byd\u00f3w.<\/strong> Mimo \u017ce za pomoc w ich ukrywaniu grozi\u0142a \u015bmier\u0107, wielu lwowiak\u00f3w nara\u017ca\u0142o swe \u017cycie, aby ich ratowa\u0107. W\u015br\u00f3d Polak\u00f3w pomagaj\u0105cych \u017byd\u00f3w byli m.in. Julia Szczepaniuk, Zygmunt Frankowski i W\u0142odzimierz Soko\u0142owski. \u017byd\u00f3w ukrywa\u0142 tak\u017ce polski kanalarz Leopold Socha, g\u0142\u00f3wny bohater filmu Agnieszki Holland \u201eW ciemno\u015bci\u201d\u25ba <\/strong><\/a>(2011).<\/p>\n W czerwcu 1943 r. Niemcy przeprowadzili ostatni\u0105 akcj\u0119 wysiedle\u0144cz\u0105 w getcie. Natrafi\u0142a ona na niespodziewany op\u00f3r. Podczas jego t\u0142umienia Niemcy zamordowali lub wywie\u017ali do oboz\u00f3w pracy przesz\u0142o 20 tys. \u017byd\u00f3w. Oko\u0142o 3 tys. z nich pope\u0142ni\u0142o samob\u00f3jstwo.<\/p>\n Po likwidacji getta Lw\u00f3w zosta\u0142 og\u0142oszony miastem \u201ewolnym od \u017byd\u00f3w\u201d (Judenfrei). Wed\u0142ug Raportu Katzmanna do ko\u0144ca czerwca 1943 r. Niemcy zamordowali ok. 435 tys. galicyjskich \u017byd\u00f3w.<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Zr\u00f3dlo:<\/span> <\/span>po. PAP<\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 10 sierpnia 1942 r. Niemcy rozpocz\u0119li wielk\u0105 akcj\u0119 likwidacyjn\u0105 getta lwowskiego, b\u0119d\u0105cego jedn\u0105 z najwi\u0119kszych zamkni\u0119tych dzielnic \u017cydowskich w okupowanej Europie. Do 23 sierpnia do niemieckiego obozu zag\u0142ady w Be\u0142\u017ccu wywieziono 50 tys. \u017byd\u00f3w. \u201eAkcja likwidacji getta, z niewielk\u0105 przerw\u0105, trwa\u0142a dwa tygodnie. W ci\u0105gu tych (…) dni i nocy nazi\u015bci oraz ich […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-185","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/185","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=185"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/185\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=185"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=185"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=185"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/span>
\nPod koniec lutego 1942 r. \u017bydom zabroniono opuszczania getta pod gro\u017ab\u0105 kary \u015bmierci.<\/span><\/strong><\/strong> W\u0142a\u015bciwe przygotowania do ostatecznej eksterminacji \u017byd\u00f3w rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w marcu, co by\u0142o zwi\u0105zane z pocz\u0105tkiem Akcji Reinhardt, zaplanowanej przez nazist\u00f3w zag\u0142ady \u017byd\u00f3w na terenie Generalnego Gubernatorstwa (za jej pocz\u0105tek przyjmuje si\u0119 likwidacj\u0119 getta w Lublinie rozpocz\u0119t\u0105 16 marca 1942 r.).<\/span><\/span><\/p>\n