http:\/\/www.polityka.pl\/historia\/1528485,1,koniec-dynastii-jagiellonow.read#ixzz24NChPSdO<\/a><\/p>\nDo czasu Jagiellonowie dominowali, co zwi\u0105zane te\u017c by\u0142o z\u00a0rozrodzeniem si\u0119 dynastii. \u017bona Kazimierza IV Jagiellona El\u017cbieta Rakuszanka, pomimo kalectwa, urodzi\u0142a 13 dzieci, zyskuj\u0105c zaszczytne miano Matki Kr\u00f3l\u00f3w. Uwa\u017cano to za potwierdzenie \u0142aski Bo\u017cej i\u00a0tym ch\u0119tniej obsadzano Jagiellonami trony. Zadziwia nas przy tym, \u017ce Kazimierz, prowadz\u0105c aktywn\u0105 i\u00a0skuteczn\u0105 polityk\u0119 \u201eod morza do morza\u201d, by\u0142 \u201enieuczony w\u00a0pi\u015bmie, ale m\u0105dry i\u00a0rozs\u0105dny\u201d, jak dowodzi\u0142 kronikarz Bernt Stegmann. Gorzej powiod\u0142o si\u0119 synom Kazimierza: ani Jan Olbracht, ani Aleksander nie pozostawili potomstwa, obaj zmarli wskutek zara\u017cenia si\u0119 kr\u0119tkiem bladym.<\/p>\n
Dynastyczn\u0105 nadziej\u0105 pozosta\u0142 pi\u0105ty syn, ponad 40-letni Zygmunt \u2013 wbrew etykietce \u201eniewojennego pana\u201d.<\/p>\n
Opinia Ludwika Kolankowskiego, \u017ce za Zygmunta wielkie zdobycze i\u00a0pozycja Jagiellon\u00f3w \u201epad\u0142y ofiar\u0105 zab\u00f3jczego kwietyzmu, bezw\u0142adu, nieudolno\u015bci i\u00a0nieumiej\u0119tno\u015bci skoordynowania pot\u0119\u017cnych si\u0142 i\u00a0ich u\u017cycia\u201d \u2013 wydaje si\u0119 niesprawiedliwa. Kr\u00f3l wykazywa\u0142 wr\u0119cz cechy \u201ewojennego pana\u201d: usi\u0142owa\u0142 broni\u0107 schedy po Jagiellonach, walcz\u0105c z\u00a0Moskw\u0105 i\u00a0z\u00a0w\u0142asnym siostrze\u0144cem, wielkim mistrzem Zakonu Krzy\u017cackiego Albrechtem Hohenzollernem, a\u00a0wobec Turcji prowadzi\u0142 konsekwentn\u0105 polityk\u0119 utrzymywania pokojowych stosunk\u00f3w. Natomiast s\u0142abo\u015bci\u0105 okaza\u0142o si\u0119 oddawanie atut\u00f3w politycznych Habsburgom w\u00a0imi\u0119 zgodnej republiki chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n
Zygmunt dochowa\u0142 si\u0119 tylko jednego syna, Zygmunta Augusta. Zawis\u0142 nad nim cie\u0144 kr\u00f3lowej Bony Sforzy: kontrowersyjnej W\u0142oszki, kt\u00f3ra usi\u0142owa\u0142a wzmocni\u0107 w\u0142adz\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105. Jednak\u017ce tworz\u0105c w\u0142asn\u0105 domen\u0119 i\u00a0pa\u0144stwo w\u00a0pa\u0144stwie, Bona posuwa\u0142a si\u0119 do \u0142amania prawa, na co szlachta nie chcia\u0142a si\u0119 zgodzi\u0107. Mimo to Iron Lady importowana z\u00a0Italii zdo\u0142a\u0142a przeprowadzi\u0107 elekcj\u0119 i\u00a0koronacj\u0119 vivente rege<\/em>, za \u017cycia kr\u00f3la, niespe\u0142na 10-letniego Zygmunta Augusta. Nast\u0119pnym krokiem Bony i\u00a0Zygmunta Starego by\u0142o oddanie synowi w\u00a01544\u00a0r. w\u00a0zarz\u0105d Litwy, na kt\u00f3rej Zygmunt August m\u00f3g\u0142 przyucza\u0107 si\u0119 do trudnej sztuki rz\u0105dzenia.<\/p>\n\u201eW\u00a0roku 1472 \u017cy\u0142o siedmiu Jagiellon\u00f3w, w\u00a0wiek potem nie by\u0142o ju\u017c \u017cadnego\u201d, zauwa\u017cy\u0142 gorzko J\u00f3zef Szujski. Wymierali szybko. Brat Zygmunta, kr\u00f3l w\u0119gierski i\u00a0czeski W\u0142adys\u0142aw II Dobzse Jagiellon, zmar\u0142 w\u00a01516\u00a0r., pozostawiaj\u0105c tak\u017ce jedynego syna Ludwika. Ale i\u00a0on w\u00a0wieku 20 lat zgin\u0105\u0142 podczas odwrotu spod Mohacza, po przegranej bitwie z\u00a0Turkami w\u00a01526\u00a0r.<\/p>\n
W\u0142adztwo Jagiellon\u00f3w skurczy\u0142o si\u0119, cho\u0107 Bona usi\u0142owa\u0142a zachowa\u0107 wp\u0142ywy na resztkach W\u0119gier, wydaj\u0105c w\u00a01539\u00a0r. sw\u0105 c\u00f3rk\u0119 Izabel\u0119 za Jana Zapoly\u0119, konkurenta Ferdynanda Habsburga do korony \u015bw. Stefana.<\/p>\n
Matka usi\u0142owa\u0142a podporz\u0105dkowa\u0107 sobie Zygmunta Augusta, zbyt d\u0142ugo przetrzymuj\u0105c go w\u00a0kobiecym fraucymerze i\u00a0podsy\u0142aj\u0105c mu dojrza\u0142e kobiety, byle odci\u0105gn\u0105\u0107 od wojaczki i\u00a0polityki.<\/p>\n
M\u0142ody kr\u00f3l nie by\u0142 jednak zniewie\u015bcia\u0142ym dojutrkiem, jak to widzia\u0142a szlachta i\u00a0usi\u0142owa\u0142a postrzega\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 historiografii. Pomimo zagro\u017cenia \u017cycia walczy\u0142 na turniejach i\u00a0na jednym z\u00a0nich \u017cycie straci\u0142 jego przeciwnik Ilia Ostrogski. Wielk\u0105 pasj\u0105 m\u0142odego kr\u00f3la by\u0142y polowania, na kt\u00f3rych bywa\u0142o r\u00f3wnie niebezpiecznie.<\/p>\n
Jednym z\u00a0pierwszych posuni\u0119\u0107 Augusta o\u00a0znaczeniu politycznym by\u0142o uwolnienie si\u0119 od tyranii Bony, kt\u00f3rej si\u0119 obawia\u0142.<\/strong> Tajny \u015blub z\u00a0Barbar\u0105 Radziwi\u0142\u0142\u00f3wn\u0105, zawarty latem 1547\u00a0r. (po \u015bmierci \u017cony El\u017cbiety Habsbur\u017canki), wywo\u0142a\u0142 furi\u0119 Bony, kt\u00f3ra oskar\u017ca\u0142a syna, \u017ce tym \u201eniegodnym ma\u0142\u017ce\u0144stwem\u201d przyczyni\u0142 si\u0119 do \u015bmierci ojca, a\u00a0jej m\u0119\u017ca, 1 kwietnia 1548\u00a0r. Kolejna \u015bmier\u0107 \u2013 Barbary 7 grudnia 1550\u00a0r. \u2013 wcale nie zbli\u017cy\u0142a syna do matki i\u00a0Bona w\u00a0ko\u0144cu wyjecha\u0142a z\u00a0Polski w\u00a0lutym 1556\u00a0r., uwo\u017c\u0105c \u201esumy neapolita\u0144skie\u201d. August usi\u0142owa\u0142 je odzyska\u0107, nie do ko\u0144ca skutecznie.<\/p>\nKr\u00f3l umia\u0142 prowadzi\u0107 w\u0142asn\u0105 polityk\u0119, cho\u0107 do rz\u0105dzenia marnie go przyuczono. Anna Sucheni-Grabowska: August to by\u0142 \u201ehomo politicus<\/em> do szpiku ko\u015bci, ale zarazem cz\u0142owiek, \u00bbkt\u00f3remu nic co ludzkie nie by\u0142o obce\u00ab\u201d. Usi\u0142uj\u0105c nie dopu\u015bci\u0107 do sojuszu moskiewsko-habsburskiego, w\u00a01553\u00a0r. po\u015blubi\u0142 siostr\u0119 swej pierwszej \u017cony, Katarzyn\u0119 Habsbur\u017cank\u0119. Podobnie jak El\u017cbieta i\u00a0ona okaza\u0142a si\u0119 epileptyczk\u0105 i\u00a0na dodatek usi\u0142owa\u0142a wtr\u0105ca\u0107 si\u0119 do polityki. Odsun\u0105\u0142 j\u0105 od siebie i\u00a0zacz\u0105\u0142 stara\u0107 si\u0119 \u2013 bezskutecznie \u2013 o\u00a0rozw\u00f3d, przekonany, \u017ce zwi\u0105zek z\u00a0inn\u0105 kobiet\u0105 zaowocuje sp\u0142odzeniem nast\u0119pcy tronu.<\/p>\nSprawa rozwodu powi\u0105zana by\u0142a z\u00a0kwesti\u0105 reformacji. Kr\u00f3l m\u00f3g\u0142 przecie\u017c posun\u0105\u0107 si\u0119 do zerwania z\u00a0Rzymem, jak to uczyni\u0142 Henryk VIII, tym bardziej \u017ce duchowie\u0144stwo polskie bliskie by\u0142o zwo\u0142ania synodu narodowego. Mimo to kr\u00f3l nie zerwa\u0142 z\u00a0Rzymem. Na ten temat wylano sporo atramentu: od pochwa\u0142 tolerancji kr\u00f3lewskiej przez J\u00f3zefa Szujskiego do pot\u0119pie\u0144 Micha\u0142a Bobrzy\u0144skiego, kt\u00f3ry dowodzi\u0142, \u017ce kr\u00f3l nie umia\u0142 wyzyska\u0107 przeciwie\u0144stw religijnych i \u201enie poszed\u0142 z\u00a0Rzymem, tak samo jak nie poszed\u0142 z\u00a0narodowym ko\u015bcio\u0142em\u201d.<\/p>\n
Obecne badania wskazuj\u0105, \u017ce wypada si\u0119 raczej zgodzi\u0107 z\u00a0opini\u0105, \u017ce kr\u00f3l si\u0119 \u201ew\u00a0Pana Jezusowe plewi\u0142o wda\u0107 nie chcia\u0142\u201d, dzi\u0119ki czemu \u2013 jak pisa\u0142 autor \u201ePoloneutychii\u201d Andrzej Lubieniecki \u2013 \u201ePan Jezus bez rozlania krwie i\u00a0ostro\u015bci miecza uprz\u0105tn\u0105\u0142 tak wiele sekt w\u00a0Polszcze i\u00a0na Litwie\u201d. Kr\u00f3lewska polityka tolerancji, skrzy\u017cowana dziwnie z\u00a0jego zainteresowaniami astrologi\u0105 i\u00a0magi\u0105, wielce przy tym przychylna dla \u017byd\u00f3w, zaowocowa\u0142a pokojem religijnym. I\u00a0to w\u00a0czasach, gdy Europa sp\u0142ywa\u0142a krwi\u0105 wskutek wa\u015bni wyznaniowych.<\/p>\n
Zygmunt August mia\u0142 te\u017c ogromne wyczucie polityczne podczas rozstawania si\u0119 z\u00a0systemem senatorsko-ministerialnym.<\/strong> Przez pierwsze 10 lat rz\u0105d\u00f3w by\u0142 niech\u0119tny szlachcie i\u00a0jej ruchowi egzekucji praw, co kojarzy\u0142o mu si\u0119 z\u00a0rokoszami. Badaczki tych spraw Anna Sucheni-Grabowska i\u00a0Irena Kaniewska s\u0105dz\u0105, \u017ce te 10 lat zosta\u0142o przez kr\u00f3la zmarnowane, gdy usi\u0142owa\u0142 rz\u0105dzi\u0107, podobnie jak jego ojciec, przy pomocy senatu. Jednak\u017ce w\u00a0obliczu gro\u017aby wojny o\u00a0Inflanty z\u00a0Moskw\u0105, krzyk\u00f3w wojska zaci\u0119\u017cnego o\u00a0uposa\u017cenie, kr\u00f3l poj\u0105\u0142, \u017ce domaganie si\u0119 egzekucji praw przez szlacht\u0119 nie jest dzia\u0142aniem os\u0142abiaj\u0105cym pa\u0144stwo, lecz na odwr\u00f3t: jest warunkiem usprawnienia struktur pa\u0144stwa i\u00a0wzrostu jego obronno\u015bci oraz pot\u0119gi. Lepiej by\u0142o mie\u0107 szlacht\u0119 za sob\u0105 ni\u017c przeciw, nawet kosztem os\u0142abienia w\u0142adzy senatu i\u00a0kr\u00f3la na rzecz izby poselskiej. Oznacza\u0142o to akceptacj\u0119 demokracji szlacheckiej, systemu politycznego nieistniej\u0105cego w\u00a0innych krajach Europy, mo\u017ce poza Republik\u0105 Weneck\u0105.<\/p>\nNa sejmach piotrkowskich 1562 i\u00a01563\/1564\u00a0r. ob\u00f3z egzekucyjny wygra\u0142 walk\u0119 o\u00a0zastawione i\u00a0wydzier\u017cawione dobra kr\u00f3lewskie. W\u00a0rok p\u00f3\u017aniej, pomimo sprzeciwu senator\u00f3w, uchwalono reform\u0119 podatkow\u0105 wzmacniaj\u0105c\u0105 obronno\u015b\u0107 pa\u0144stwa. Z \u201esenatorskiego kr\u00f3la\u201d, za jakiego uchodzi\u0142 Zygmunt I, jego syn sta\u0142 si\u0119 \u201ekr\u00f3lem szlacheckim\u201d i\u00a0swoistym gwarantem demokracji, pomimo \u017ce pod koniec \u017cycia drogi kr\u00f3la i\u00a0ruchu egzekucyjnego zn\u00f3w si\u0119 rozesz\u0142y.<\/p>\n
Zygmunt August by\u0142 zdecydowanie niech\u0119tny wojnom. Ale zagro\u017cenia ze strony Moskwy Iwana IV Gro\u017anego, Szwecji, a\u00a0nawet Danii, wymusza\u0142y na nim akcje zbrojne. Gdy w\u00a0Inflantach zacz\u0105\u0142 s\u0142abn\u0105\u0107 Zakon Kawaler\u00f3w Mieczowych, kr\u00f3l zorientowa\u0142 si\u0119, jak wa\u017cny jest Ba\u0142tyk i\u00a0handel D\u017awin\u0105 dla umocnienia pozycji Rzeczpospolitej. Zygmunt August najpierw szuka\u0142 rozwi\u0105za\u0144 dyplomatycznych; wprawdzie w\u00a01557\u00a0r. wyprawi\u0142 si\u0119 na Inflanty, ale zatrzyma\u0142 armi\u0119 w\u00a0Pozwolu na granicy. Jego dzia\u0142ania by\u0142y jedynie manifestacj\u0105 si\u0142y i\u00a0pocz\u0105tkiem gry politycznej najwy\u017cszej pr\u00f3by. Przera\u017cony mistrz Wilhelm F\u00fcrstenberg ukorzy\u0142 si\u0119 przed Zygmuntem i\u00a0podpisa\u0142 sojusz antymoskiewski. Kr\u00f3l wiedzia\u0142, \u017ce wywo\u0142a to atak Moskwy \u2013 i\u00a0tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o. Wtedy, zgodnie z opracowanym scenariuszem, na pro\u015bb\u0119 Zakonu \u201ekr\u00f3l przyj\u0105\u0142 Inflanty pod swoj\u0105 opiek\u0119 i\u00a0przyrzek\u0142 obron\u0119\u201d, jak napisa\u0142 Stanis\u0142aw Cynarski. \u201ePolityka wobec Inflant okaza\u0142a si\u0119 trafna\u201d.<\/p>\n
Dalsze wypadki r\u00f3wnie\u017c sz\u0142y wedle plan\u00f3w kr\u00f3la. Po sekularyzacji Zakonu przez ksi\u0119cia Gottharda Kettlera Inflanty, poza p\u00f3\u0142nocn\u0105 Estoni\u0105, Semigali\u0105 i\u00a0Kurlandi\u0105, zosta\u0142y w\u0142\u0105czone w\u00a01563\u00a0r. do Polski. Niemieckie rody Tyzenhausen\u00f3w, Manteuffl\u00f3w, R\u00f3mml\u00f3w, Plater\u00f3w, Reytan\u00f3w, Denhof\u00f3w polonizowa\u0142y si\u0119 szybko. Doceniaj\u0105c kwesti\u0119 dominium maris Baltici,<\/em> czyli panowania na Ba\u0142tyku, August stworzy\u0142 te\u017c flot\u0119 kapersk\u0105, licz\u0105c\u0105 30 okr\u0119t\u00f3w. Niestety, zosta\u0142y one zniszczone przez Szwed\u00f3w.<\/p>\nZarzucano Augustowi unikanie wojen. Z\u00a0tego powodu wynik\u0142y, wedle niekt\u00f3rych historyk\u00f3w, zaniedbania polityki wschodniej.<\/strong> Iwan IV par\u0142 uporczywie przez Inflanty nad morze i\u00a0w\u00a01563\u00a0r. Litwa utraci\u0142a Po\u0142ock nad D\u017awin\u0105, wa\u017cn\u0105 twierdz\u0119 bronion\u0105 przez wojewod\u0119 Stanis\u0142awa Dowojn\u0119. Iwan IV zdo\u0142a\u0142 zgromadzi\u0107 w\u00f3wczas ogromn\u0105 60-tysi\u0119czn\u0105 armi\u0119 i\u00a0pot\u0119\u017cn\u0105 artyleri\u0119. Zygmunt August traktowa\u0142 jednak wojny jako ostateczno\u015b\u0107 i\u00a0rodzaj straszaka. Wprawdzie forsowa\u0142 program zbroje\u0144, zak\u0142adaj\u0105c ludwisarnie i\u00a0arsena\u0142y oraz kupuj\u0105c bro\u0144 na Zachodzie, ale wojn\u0119 zostawia\u0142 hetmanom. Istotnie, 26 stycznia 1564\u00a0r. pod Cza\u015bnikami Miko\u0142aj Rudy Radziwi\u0142\u0142 rozbi\u0142 zupe\u0142nie armi\u0119 Piotra Szujskiego, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 na polu bitwy.<\/p>\nW\u00a0trzy lata p\u00f3\u017aniej kr\u00f3l zebra\u0142 50-tysi\u0119czn\u0105 armi\u0119 i\u00a0100 dzia\u0142 obl\u0119\u017cniczych w\u00a0Radoszkowicach. I\u00a0zn\u00f3w okaza\u0142o si\u0119 to jedynie manifestacj\u0105 si\u0142y. Wielu historyk\u00f3w ma o\u00a0to do kr\u00f3la pretensje, gdy\u017c wskutek krwawych rz\u0105d\u00f3w carskiej opriczniny<\/em> bojarzy Bielscy, Woroty\u0144scy, Kurbscy czy Stariccy usi\u0142owali zbiec na Litw\u0119, szuka\u0107 wsparcia kr\u00f3la. Ten jednak ograniczy\u0142 si\u0119 do dywersji, to jest podrzucania list\u00f3w w\u00a0cerkwiach skierowanych przeciw carowi, kt\u00f3rych celem by\u0142o przeci\u0105gni\u0119cie na polsk\u0105 stron\u0119 najznaczniejszych bojar\u00f3w.<\/p>\nJak wskazywa\u0142 Andrzej Lubieniecki w \u201ePoloneutychii\u201d, oprycznicy Iwana IV odkryli spisek i\u00a0\u015bci\u0119t\u0105 g\u0142ow\u0119 Iwaszki Koz\u0142owa, agenta litewskiego, gosudar<\/em> kaza\u0142 przes\u0142a\u0107 staro\u015bcie orsza\u0144skiemu Filonowi Kmicie. Anonimowy Wenecjanin wspomina, \u017ce Iwan IV oznajmi\u0142, i\u017c szykuje d\u00f3\u0142 dla polskiego kr\u00f3la na Kremlu.<\/p>\nBy\u0142y to czcze przechwa\u0142ki, gdy\u017c pozycja Iwana IV tak os\u0142ab\u0142a, \u017ce wystarczy\u0142oby uderzenie polsko-litewskie, aby go obali\u0107. Zygmunt August, pomimo sprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bci, nie chcia\u0142 jednak i\u015b\u0107 na Moskw\u0119. Takich skrupu\u0142\u00f3w nie mieli Tatarzy, kt\u00f3rzy w\u00a01571\u00a0r. spalili Moskw\u0119 i\u00a0wyniszczyli ziemie wok\u00f3\u0142 carskiej stolicy. Ale nawet wtedy kr\u00f3l polski nie przyj\u0105\u0142 propozycji chana, by wsp\u00f3lnie uderzy\u0107 na Moskw\u0119. Wcze\u015bniej, w\u00a01569\u00a0r., August nie zgodzi\u0142 si\u0119 tak\u017ce na wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie z\u00a0Turcj\u0105 i\u00a0nie przepu\u015bci\u0142 przez Kresy wojsk su\u0142tana id\u0105cych na Astracha\u0144. Turcy ponie\u015bli kl\u0119sk\u0119, os\u0142abieni d\u0142ugim przemarszem.<\/p>\n
Czym t\u0142umaczy\u0107 niewykorzystywanie okazji przez kr\u00f3la? Jak si\u0119 wydaje, pow\u00f3d tkwi\u0142 w\u00a0jego do\u015b\u0107 powik\u0142anej psychice. Podobnie jak ojciec wyznawa\u0142 zasad\u0119: \u201emy\u015bl d\u0142ugo, dzia\u0142aj szybko\u201d, co sprawi\u0142o, \u017ce Zygmunta Augusta nazywano dojutrkiem. Wp\u0142yw na jego post\u0119powanie mia\u0142a te\u017c widoczna depresja po \u015bmierci Barbary. Zapewne mia\u0142a te\u017c znaczenie niech\u0119\u0107 Zygmunta Augusta do rozlewu krwi chrze\u015bcija\u0144skiej i\u00a0wi\u0105zania si\u0119 z\u00a0islamem w\u00a0wyprawie na Moskw\u0119.<\/p>\n
Kiedy jednak kr\u00f3l na co\u015b si\u0119 zdecydowa\u0142, potrafi\u0142 by\u0107 konsekwentny. Doprowadzi\u0142 do wielkiego dzie\u0142a unii lubelskiej 1569\u00a0r. 26 czerwca przysz\u0142o mu przemawia\u0107 sze\u015b\u0107 godzin, w\u00a0dwa dni p\u00f3\u017aniej \u2013 dziewi\u0119\u0107, aby przekona\u0107 Litwin\u00f3w, kt\u00f3rzy drenowali skarb koronny na obron\u0119 w\u0142asnych granic przed Moskw\u0105, a\u00a0przed uni\u0105 realn\u0105 si\u0119 wzbraniali.<\/p>\n
M\u00f3wc\u0105 August by\u0142 znakomitym: \u201ewymowy by\u0142 takiej, \u017ce strudna kto mia\u0142 z\u00a0nim w\u00a0polszczy\u017anie zr\u00f3wna\u0107, do tego j\u0119zyk\u00f3w kilka umia\u0142\u201d \u2013 czytamy w\u00a0kronice Bielskich. Argumenty kr\u00f3la przewa\u017cy\u0142y w\u00a0ko\u0144cu przy utworzeniu \u201ejednej nierozdzielnej na wieki, nier\u00f3\u017cnej Rzeczypospolitej\u201d.<\/p>\n
Umiera\u0142 w\u00a0wieku 52 lat, przekonany, \u017ce jeszcze d\u0142ugo po\u017cyje, gdy\u017c pochodzi z\u00a0d\u0142ugowiecznej rodziny. Do ko\u0144ca by\u0142 przytomny. Jego \u015bmier\u0107 obros\u0142a czarn\u0105 legend\u0105, gdy\u017c kilka przekaz\u00f3w wskazuje na rabunek mienia kr\u00f3lewskiego po jego \u015bmierci. Dworzanin Kacper Irzykowicz pisa\u0142 w\u00a0li\u015bcie z\u00a018 lipca 1572\u00a0r., \u017ce przy kr\u00f3lu znaleziono tylko 10\u00a0003 z\u0142ote, \u201ebo jedno kochankowie, pierzynki uwi\u0105zuj\u0105c z\u00a0okna pobrali, drugie si\u0119 kurwom rozda\u0142o, jako si\u0119 ju\u017c Gi\u017canka zna, \u017ce ma 10\u00a0000 w\u00a0zachowaniu czerwonych z\u0142otych przy sobie\u201d. \u015awi\u0119tos\u0142aw Orzelski w\u00a0swych ksi\u0119gach wspomnia\u0142 o\u00a0znalezieniu przy kr\u00f3lu 75\u00a0tys. z\u0142, a\u00a0nuncjusz papieski Vincenzo Portico, jak i\u00a0wielu dworzan, oskar\u017ca\u0142 Mniszch\u00f3w, raj\u0105cych mu na\u0142o\u017cnice i\u00a0czarnoksi\u0119\u017cnik\u00f3w, o\u00a0przyw\u0142aszczenie kosztowno\u015bci kr\u00f3lewskich.<\/p>\n
Zygmunt August do ko\u0144ca czepia\u0142 si\u0119 my\u015bli, \u017ce sp\u0142odzi potomka. Na wie\u015b\u0107, \u017ce jego kochanica Barbara Gi\u017canka urodzi\u0142a w\u00a01571\u00a0r. c\u00f3rk\u0119, uszlachci\u0142 Gi\u017cank\u0119, da\u0142 pa\u0142ac i\u00a0spore sumy, gotuj\u0105c j\u0105 chyba do roli morganatycznej \u017cony. Miko\u0142aj Mniszech t\u0142umaczy\u0142 potem na sejmie, \u017ce kr\u00f3l nakaza\u0142 mu da\u0107 Gi\u017cance 13\u00a0tys. dukat\u00f3w; drugiej na\u0142o\u017cnicy kr\u00f3la, Annie Zaj\u0105czowskiej \u2013 4\u00a0tys., a\u00a0siostrze Annie tylko tysi\u0105c dukat\u00f3w i\u00a0st\u0105d te pustki w\u00a0skarbie.<\/p>\n
Jak pisa\u0142 Stanis\u0142aw Cynarski, ostatni Jagiellon \u201enosi\u0142 w\u00a0sobie znamiona wielko\u015bci\u201d.<\/strong> By\u0142 konsekwentnym dyplomat\u0105, kt\u00f3ry uzyska\u0142 dla Polski zachowanie wzgl\u0119dnego pokoju na granicach i\u00a0godzi\u0142 si\u0119 na niezb\u0119dne reformy. W\u00a0wielu przypadkach jednak zatrzymywa\u0142y si\u0119 one w\u00a0p\u00f3\u0142 drogi, zgodnie z\u00a0niech\u0119ci\u0105 ostatniego Jagiellona do stawiania spraw na ostrzu no\u017ca czy miecza. By\u0142 te\u017c Zygmunt August bardziej mi\u0142o\u015bnikiem sztuki ni\u017c wojen, o\u00a0czym \u015bwiadcz\u0105 zgromadzone arrasy, biblioteka, precjoza i\u00a0inne dzie\u0142a oraz rozkwit kultury.<\/p>\nNic jednak nie zosta\u0142o przez Augusta politycznie stracone. Kronikarska opinia Orzelskiego, \u017ce \u015bmier\u0107 ostatniego Jagiellona \u201ezamkn\u0119\u0142a wiek \u015bwietny\u201d, nie wydaje si\u0119 trafna. Na miejsce \u201eludzkiego pana\u201d, jak postrzegano Augusta, przyszed\u0142 przecie\u017c w\u00a01575\u00a0r. \u201e\u017celazny kr\u00f3l niemalowany\u201d Stefan Batory, kt\u00f3ry wymusi\u0142 si\u0142\u0105 to, co Zygmunt August usi\u0142owa\u0142 wymusi\u0107 manifestacj\u0105 si\u0142y na Wschodzie i\u00a0w\u00a0Inflantach.<\/p>\n
Jerzy Besala,http:\/\/www.polityka.pl\/historia\/1528485,2,koniec-dynastii-jagiellonow.read#ixzz24ND6pPcZ<\/a><\/p>\n<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
7 lipca 1572 r. j\u0119kn\u0119\u0142y dzwony w Knyszynie. Za nimi rozko\u0142ysa\u0142y si\u0119 w ca\u0142ym kraju, nios\u0105c straszn\u0105 nowin\u0119. Kr\u00f3l polski i wielki ksi\u0105\u017c\u0119 Litwy Zygmunt II August zmar\u0142. Bezpotomnie, co oznacza\u0142o kres wielkiej dynastii. Dot\u0105d Jagiellonowie uchodz\u0105 w\u00a0powszechnej opinii za najwspanialsz\u0105 dynasti\u0119 w\u00a0dziejach polskich. Opinia ta wydaje si\u0119 zas\u0142u\u017cona. Po pogromie Zakonu Krzy\u017cackiego w\u00a01410\u00a0r. i\u00a0elekcji […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-225","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=225"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"http:\/\/polonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/08\/zyg.jpg\" "\\"zyg\\"")
<\/a>7 lipca 1572 r. j\u0119kn\u0119\u0142y dzwony w Knyszynie. Za nimi rozko\u0142ysa\u0142y si\u0119 w ca\u0142ym kraju, nios\u0105c straszn\u0105 nowin\u0119. Kr\u00f3l polski i wielki ksi\u0105\u017c\u0119 Litwy Zygmunt II August zmar\u0142. Bezpotomnie, co oznacza\u0142o kres wielkiej dynastii.<\/p>\n