{"id":2417,"date":"2012-09-07T19:56:11","date_gmt":"2012-09-07T17:56:11","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=516"},"modified":"2014-10-02T12:27:11","modified_gmt":"2014-10-02T10:27:11","slug":"vynalezy-cechov","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/vynalezy-cechov\/","title":{"rendered":"Vyn\u00e1lezy \u010cechov"},"content":{"rendered":"

Elastyczne soczewki kontaktowe i stylon<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Pierwsze mi\u0119kkie soczewki kontaktowe wymy\u015bli\u0142 i wypr\u00f3bowa\u0142 na sobie Otto Wichterle (1913-1998), czeski chemik i prekursor czeskiej chemii makrocz\u0105steczkowej. Sta\u0142o si\u0119 tak w 1957 roku, gdy kierowa\u0142 laboratorium materia\u0142\u00f3w wysokocz\u0105steczkowych. Pierwsze egzemplarze wykonane by\u0142y w prymitywnych warunkach jeszcze ze szk\u0142a. Posiada\u0142y szorstk\u0105 powierzchni\u0119 i powodowa\u0142y sw\u0119dzenie w oczach. W 1961 roku wynalazca udoskonali\u0142 metod\u0119 ich produkcji z pomoc\u0105 asystenta Drahoslava L\u00edma, kt\u00f3ry w 1945 roku wynalaz\u0142 przezroczysty \u017cel o nazwie HEMA \/hydroksyetylometakrylan\/.<\/p>\n

Soczewki kontaktowe zast\u0119puj\u0105 klasyczne okulary.<\/p>\n

Wynalazca soczewek kontaktowych nie zosta\u0142 niestety nigdy bogaczem chocia\u017c z jego wynalazku korzystaj\u0105 dzi\u015b miliony ludzi na \u015bwiecie. Komunistyczne w\u0142adze Czechos\u0142owacji sprzeda\u0142y bez jego wiedzy patent za 330 tysi\u0119cy dolar\u00f3w Biuru Patent\u00f3w i Znak\u00f3w Towarowych Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n

O. Wichterle wynalaz\u0142 r\u00f3wnie\u017c stylon czyli polikaprolaktam \/PA-6\/.<\/p>\n

Odbitki linii papilarnych<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Podstawy daktyloskopii opisa\u0142 w 1823 roku Jan Evagelista Purkyn\u011b (1787-1869), czeski uczony, anatom i fizjolog. Jako pierwszy odkry\u0142 bowiem, \u017ce linie papilarne ka\u017cdego cz\u0142owieka s\u0105 niepowtarzalne i niezamienne. Odkrycie czeskiego uczonego pomog\u0142o w rozwoju kryminalistyki i w walce policji ze sprawcami przest\u0119pstw.<\/p>\n

\u015aruba okr\u0119towa<\/strong><\/p>\n

Jej wynalazc\u0105 jest m.in. Josef Ressel (1793-1857), czeski in\u017cynier, z zawodu le\u015bnik. Patent na wynalazek \u015bruby nap\u0119dowej statku otrzyma\u0142 w 1827 roku chocia\u017c skonstruowa\u0142 j\u0105 rok wcze\u015bniej.<\/p>\n

Josef Ressel wynalaz\u0142 r\u00f3wnie\u017c busol\u0119, poczt\u0119 pneumatyczn\u0105 i \u0142o\u017cysko kulkowe.<\/p>\n

Kostka cukru<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Cukier w postaci kostek wyprodukowa\u0142 po raz pierwszy i opatentowa\u0142 w 1843 roku Jakub Krzysztof Rad (1799-1871), dyrektor rafinerii cukru w mie\u015bcie Da\u010dice (Daczice). Do czasu jego wynalazku czyli do po\u0142owy XIX wieku, cukier produkowano i sprzedawano w postaci g\u0142\u00f3w cukru czyli sto\u017ckowych bry\u0142 cukru z zaokr\u0105glonym wierzcho\u0142kiem. Takie g\u0142owy wa\u017cy\u0142y od 3 do 30 funt\u00f3w. Cukier \u0142upano przy pomocy specjalnych narz\u0119dzi.<\/p>\n

Kostka cukru by\u0142a symbolem czeskiego przewodnictwa w Unii Europejskiej \/01.2009-06.2009\/<\/p>\n

Grupy krwi<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

W 1907 roku Jan Jansk\u00fd (1873-1921), czeski lekarz neurolog i psychiatria, pionier serologii, okre\u015bli\u0142 i klasyfikowa\u0142 jako pierwszy grupy krwi na cztery typy (I a\u017c IV) w oparciu o uk\u0142ad grupowy ABO. By\u0142 pionierem i or\u0119downikiem krwiodawstwa.<\/p>\n

Nanow\u0142\u00f3kno<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Technologi\u0119 nanow\u0142\u00f3kien wynalezion\u0105 przez Czech\u00f3w wykorzystuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w biomedycynie. Z niewidocznych go\u0142ym okiem nanow\u0142\u00f3kien z polialkoholu winylowego i politlenku etylenu produkowane s\u0105 opatrunki i tkaniny wykorzystywanych w medycynie, materia\u0142\u00f3w antybakteryjnych u\u017cywanych do zapobiegania rozwojowi infekcji pooperacyjnych oraz w nowych sposobach podawania lek\u00f3w. Materia\u0142y takie posiadaj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci samodezynfekcyjne i antybakteryjne.<\/p>\n

Nanow\u0142\u00f3kna w materia\u0142ach wytwarzanych przez cz\u0142owieka zast\u0119puj\u0105 nanow\u0142\u00f3kna naturalne wyst\u0119puj\u0105ce np. we w\u0142\u00f3knach kolagenowych w tkankach. Pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 materia\u0142u umacniaj\u0105cego osnow\u0119 w kompozytach lub stanowi\u0105 g\u0142\u00f3wny sk\u0142adnik materia\u0142u (tkanina, w\u0142\u00f3knina).<\/p>\n

Piorunochron<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Zastosowa\u0142 jako pierwszy na \u015bwiecie Prokop Divi\u0161. Sta\u0142o si\u0119 tak w 1754 roku.<\/p>\n

Fotografia kolorowa<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Pierwsze fotografie kolorowe wykona\u0142 oko\u0142o 1905 roku Karol Schinzel. Jego wynalazkiem zainteresowa\u0142a si\u0119 m.in. firma Kodak, kt\u00f3ra gozatrudni\u0142a u siebie. K. Schinzel opatentowa\u0142 zanim straci\u0142 wzrok jeszcze oko\u0142o 20 innych wynalazk\u00f3w.<\/p>\n

Chirurgia plastyczna<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Pierwszy oddzia\u0142 chirurgii plastycznej na \u015bwiecie urz\u0105dzony zosta\u0142 w 1927 roku w Czechach. Utworzyli go Franti\u0161ek Burian i Arnold Jir\u00e1sek. Obydwaj wybitni profesorzy zajmowali si\u0119 wtedy jednak tylko i wy\u0142\u0105cznie operacjami powa\u017cnych i wrodzonych wad cia\u0142a, np. rozszczep\u00f3w, oparze\u0144 itp.<\/p>\n

Znak wodny<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Druk wsp\u00f3\u0142czesnego znaku wodnego wynalaz\u0142 w 1888 roku Jakub Husn\u00edk ze swoim zi\u0119ciem A. H\u00e4uslerem. Ich wynalazek s\u0142u\u017cy do dzi\u015b na ochron\u0119 banknot\u00f3w i innych papier\u00f3w warto\u015bciowych.<\/p>\n

SEMTEX <\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Plastyczny krusz\u0105cy materia\u0142 wybuchowy o nazwie SEMTEX wynaleziony zosta\u0142 w ko\u0144cu lat 50. tych XX wieku. Jego nazw\u0119 tworzy s\u0142owo SEMT\u00edn okre\u015blaj\u0105ce siedzib\u0119 producenta czyli Semt\u00edn b\u0119d\u0105cy przedmie\u015bciem Pardubic i EXplosive czyli wybuchowy. Pocz\u0105tkowo przeznaczony by\u0142 dla saper\u00f3w do wykonywania rozminowania i czynno\u015bci pirotechnicznych. P\u00f3\u017aniej zacz\u0119to go u\u017cywa\u0107 do odstrza\u0142\u00f3w cywilnych.<\/p>\n

SEMTEX u\u017cyty zosta\u0142 w 1988 roku do przeprowadzenia zamachu terorystycznego na samolot Pan Am 103 nad szkock\u0105 miejscowo\u015bci\u0105 Lockerbie. Rok p\u00f3\u017aniej jego eksport zosta\u0142 zabroniony. Obecnie produkuje si\u0119 w Czechach ok. 10 ton tego materia\u0142u wybuchowego rocznie. Ze wzgl\u0119du na bardzo trudn\u0105 wykrywalno\u015b\u0107 wykorzystywany jest przez tereoryst\u00f3w.<\/p>\n

Remoska<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Rodzaj prodi\u017ca, przeno\u015bnego pierkarnika elektrycznego s\u0142u\u017c\u0105cego do pieczenia ciasta i mi\u0119sa z ogrzewanym wiekiem wynalaz\u0142 elektrotechnik Old\u0159ich Homut. Pierwsze prototypy urz\u0105dzenia wyprodukowane zosta\u0142y w latach 1953-1955. Produkcja fabryczna rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1957 roku. Piekarnik eksportowany by\u0142 m.in. do Polski i na W\u0119gry. Od 1999 roku produkowany w wersji pokrytej teflonem. W 2001 roku uzanany zosta\u0142 za wynalazek roku.<\/p>\n

Opracowa\u0142: Waldemar Oszcz\u0119da<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Elastyczne soczewki kontaktowe i stylon \u00a0 Pierwsze mi\u0119kkie soczewki kontaktowe wymy\u015bli\u0142 i wypr\u00f3bowa\u0142 na sobie Otto Wichterle (1913-1998), czeski chemik i prekursor czeskiej chemii makrocz\u0105steczkowej. Sta\u0142o si\u0119 tak w 1957 roku, gdy kierowa\u0142 laboratorium materia\u0142\u00f3w wysokocz\u0105steczkowych. Pierwsze egzemplarze wykonane by\u0142y w prymitywnych warunkach jeszcze ze szk\u0142a. Posiada\u0142y szorstk\u0105 powierzchni\u0119 i powodowa\u0142y sw\u0119dzenie w oczach. W […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-2417","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2417","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2417"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2417\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}