{"id":2420,"date":"2012-09-14T05:15:20","date_gmt":"2012-09-14T05:15:20","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=536"},"modified":"2012-09-14T05:15:20","modified_gmt":"2012-09-14T05:15:20","slug":"poliak-ktory-ako-prvy-uskutocnil-prvu-vypravu-do-azie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/poliak-ktory-ako-prvy-uskutocnil-prvu-vypravu-do-azie\/","title":{"rendered":"Poliak , ktory ako prv\u00fd  uskuto\u010dnil prv\u00fa v\u00fdpravu do \u00c1zie"},"content":{"rendered":"<p><!--:en--><br \/>\n<!--:--><!--:pl--><figure id=\"attachment_537\" aria-describedby=\"caption-attachment-537\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/polonus.sk\/?attachment_id=537\" rel=\"attachment wp-att-537\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-537\" title=\"mnich\" src=\"http:\/\/polonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/mnich.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/ozpolonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/mnich.jpg 300w, https:\/\/ozpolonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/mnich-194x146.jpg 194w, https:\/\/ozpolonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/mnich-50x37.jpg 50w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-537\" class=\"wp-caption-text\">Ryc. z archiwum Ryszarda Badowskiego,Internet<\/figcaption><\/figure><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>To Polak odby\u0142 pierwsz\u0105 w historii ekspedycj\u0119 w g\u0142\u0105b Azji<\/strong><\/p>\n<p>By\u0142 pierwszym polskim podr\u00f3\u017cnikiem, kt\u00f3ry przekroczy\u0142, a raczej przejecha\u0142 konno granic\u0119 innego kontynentu. Dzia\u0142o si\u0119 to w Roku Pa\u0144skim 1246 mi\u0119dzy g\u00f3rami Uralu a Morzem Kaspijskim. Nie znamy jego rodowego nazwiska.<strong> Do historii wszed\u0142 jako Benedictus Polonus, urodzony ok. 1200 roku w Wielkopolsce, zakonnik klasztoru franciszka\u0144skiego we Wroc\u0142awiu<\/strong>, kt\u00f3ry u boku W\u0142ocha Giovanniego da Pian del Carpine wys\u0142any zosta\u0142 przez papie\u017ca Innocentego IV z misj\u0105 dyplomatyczn\u0105 do Gujuka, chana Mongo\u0142\u00f3w, wnuka s\u0142ynnego Czyngis-chana. By\u0142a to pierwsza europejska ekspedycja w g\u0142\u0105b Azji.<\/p>\n<p><strong>Wydobyte z mroku archiw\u00f3w <\/strong><\/p>\n<p>Jeszcze niedawno, bo zaledwie 30 lat temu, w \u201eS\u0142owniku Podr\u00f3\u017cnik\u00f3w Polskich\u201d Wac\u0142aw i Tadeusz S\u0142abczy\u0144scy pisali: \u201eWyprawa ta, niedostatecznie dot\u0105d spopularyzowana, zw\u0142aszcza w polskiej literaturze geograficznej, <strong>mia\u0142a pionierskie i prze\u0142omowe znaczenie w dziejach podr\u00f3\u017cy odkrywczych\u201d<\/strong>. I powo\u0142ywali si\u0119 na opinie wybitnych zachodnioeuropejskich historyk\u00f3w geografii. Francuz Louis Vivien de Saint Martin, autor fundamentalnej pracy po\u015bwi\u0119conej najwi\u0119kszym odkryciom geograficznym, napisa\u0142 w 1873 roku: <strong>\u201eTworzy ona godn\u0105 uwagi epok\u0119 w historii geografii Azji\u201d<\/strong>. Anglik Charles Raymond Beazley nazwa\u0142 j\u0105 \u201enajbardziej donios\u0142\u0105 podr\u00f3\u017c\u0105\u201d w \u00f3wczesnych dziejach \u015bwiata.<\/p>\n<p>Przez kilka stuleci misja dw\u00f3ch franciszkan\u00f3w pozostawa\u0142a zapomniana, mimo i\u017c w XIV wieku w Austriackiej Bibliotece Narodowej w Wiedniu i w Bibliotece Narodowej w Pary\u017cu znalaz\u0142y si\u0119 kopie manuskrypt\u00f3w, jakie wiek wcze\u015bniej z\u0142o\u017cyli na r\u0119ce papie\u017ca obaj jej uczestnicy. W XIX wieku okaza\u0142o si\u0119, i\u017c inne kopie posiadaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c biblioteki w holenderskiej Lejdzie i Londynie. <strong>W Polsce za\u015b opis podr\u00f3\u017cy Benedykta Polaka zatytu\u0142owany \u201eDe itinere Fratrum Minorum ad Tartaros\u201d, przedstawi\u0142 jako pierwszy prof. Micha\u0142 Wiszniewski, <\/strong>kt\u00f3ry w\u0142\u0105czy\u0142 go do 2 tomu swej monografii \u201eHistorya literatury polskiej\u201d, opublikowanej w Krakowie w 1840 roku. Stanowi\u0142 on uzupe\u0142nienie dzie\u0142a Giovanniego del Carpine \u201eHistoria Mongolorum\u201d, wydanego rok wcze\u015bniej w Pary\u017cu.<\/p>\n<p>Wtedy w\u0142a\u015bciwie \u015bwiat si\u0119 dowiedzia\u0142, \u017ce<strong> wyprzedzili oni o przesz\u0142o \u0107wier\u0107 wieku w podr\u00f3\u017cy w g\u0142\u0105b Azji najwi\u0119kszego europejskiego podr\u00f3\u017cnika \u015bredniowiecza, wenecjanina Marco Polo.<\/strong> Nie m\u00f3g\u0142 on wiedzie\u0107 o ich wyprawie, bo gdy obserwowali elekcj\u0119 chana Gujuka, nie by\u0142o go jeszcze na \u015bwiecie. Jego podr\u00f3\u017c przypad\u0142a w czasach panowania nast\u0119pnego wielkiego w\u0142adcy Mongo\u0142\u00f3w, chana Kubilaja, kt\u00f3ry zd\u0105\u017cy\u0142 podbi\u0107 Chiny i przenie\u015b\u0107 stolic\u0119 swego imperium z Karakorum do Pekinu.<\/p>\n<p>Relacja Benedykta Polaka pozostawa\u0142a wtedy poufnym papieskim dokumentem. Jej najstarsza wersja zosta\u0142a spisana z jego s\u0142\u00f3w pod koniec lipca 1247 roku w Krakowie, Wroc\u0142awiu lub Pradze przez nieznanego z imienia skryb\u0119, kt\u00f3ry sygnowa\u0142 j\u0105 podpisem C. de Bridia. By\u0142a kr\u00f3tsza od p\u00f3\u017aniejszego pisemnego sprawozdania polskiego franciszkanina, ale zawiera\u0142a om\u00f3wienie wa\u017cnego dokumentu \u2013 listu wielkiego chana do papie\u017ca, a tak\u017ce przynosi\u0142a sporo informacji maj\u0105cych zwi\u0105zek z Polsk\u0105.<strong> Dotyczy\u0142y one przebiegu bitwy pod Legnic\u0105 i los\u00f3w ksi\u0119cia Henryka Pobo\u017cnego, c<\/strong>o pozwala\u0142o przypuszcza\u0107, \u017ce najpierw powsta\u0142a po polsku, a potem przet\u0142umaczono j\u0105 na \u0142acin\u0119.<\/p>\n<p>Niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a twierdz\u0105, \u017ce <strong>Benedykt Polak napisa\u0142 w\u0142asnor\u0119czn\u0105 \u0142aci\u0144sk\u0105 wersj\u0119 sprawozdania z podr\u00f3\u017cy<\/strong> podczas p\u00f3\u017aniejszego o kilka tygodni postoju w Kolonii, w drodze do Lyonu, gdzie przebywa\u0142 w\u00f3wczas papie\u017c. Zachowa\u0142a si\u0119 ona w dwu odpisach. R\u00f3wnie\u017c w dwu odpisach przetrwa\u0142o sprawozdanie Giovanniego del Carpine, w kt\u00f3rym nie by\u0142o odniesie\u0144 do wyprawy Batu-chana na Polsk\u0119 ani do innych wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z ziemiami polskimi, ale rozbudowana zosta\u0142a historia Mongo\u0142\u00f3w. Jest wielce prawdopodobne, \u017ce W\u0142och w\u0142\u0105czy\u0142 relacj\u0119 Polaka do sygnowanego przez siebie obszerniejszego tekstu, kt\u00f3ry musia\u0142 przedstawi\u0107 papie\u017cowi jako szef misji.<\/p>\n<p>P\u00f3\u0142 wieku temu znanych by\u0142o 9 manuskrypt\u00f3w opisuj\u0105cych lub omawiaj\u0105cych wypraw\u0119 obu pos\u0142\u00f3w. W 1965 roku sensacj\u0105 sta\u0142o si\u0119 odnalezienie przez ameryka\u0144skich naukowc\u00f3w z uniwersytetu w Yale kolejnego, nieznanego dot\u0105d \u015bredniowiecznego r\u0119kopisu, opisuj\u0105cego wypraw\u0119 obu franciszkan\u00f3w do chana Mongo\u0142\u00f3w przez ziemie wcze\u015bniej przez europejskich podr\u00f3\u017cnik\u00f3w nieodwiedzane. Jeden z badaczy tego dokumentu, <strong>G.D. Painter, przypisa\u0142 go bez wahania mnichowi Benedyktowi z uwagi na liczne wyst\u0119puj\u0105ce w nim polskie odniesienia.<\/strong><\/p>\n<p>Om\u00f3wienie tekstu franciszkanina z Wroc\u0142awia, dost\u0119pne dla wsp\u00f3\u0142czesnego polskiego czytelnika, ukaza\u0142o si\u0119 dopiero w 1973 roku w ksi\u0105\u017cce Wac\u0142awa S\u0142abczy\u0144skiego \u201ePolscy podr\u00f3\u017cnicy i odkrywcy\u201d. Korzysta\u0142em z niego, pisz\u0105c w 2001 roku ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eOdkrywanie \u015bwiata \u2013 Polacy na sze\u015bciu kontynentach\u201d, kt\u00f3r\u0105 otwiera\u0142 rozdzia\u0142 \u201eMnich Benedykt w drodze do chana Mongo\u0142\u00f3w\u201d (Wydawnictwo Pascal), a rok p\u00f3\u017aniej ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201ePolscy piewcy Kazachstanu\u201d (Wydawnictwo Bernardinum), w kt\u00f3rej <strong>szczeg\u00f3\u0142owo przeanalizowa\u0142em podr\u00f3\u017c obu franciszkan\u00f3w przez ziemie zamieszka\u0142e przez Kipczak\u00f3w, przodk\u00f3w dzisiejszych Kazach\u00f3w. <\/strong>Nie by\u0142em w\u00f3wczas w stanie przewidzie\u0107 dalszego zwi\u0105zanego z tym ci\u0105gu wydarze\u0144.<\/p>\n<p><strong>Na pocz\u0105tku XIII wieku Europa mia\u0142a mgliste poj\u0119cie o ziemiach le\u017c\u0105cych na wsch\u00f3d od Morza Kaspijskiego. <\/strong>Na \u00f3wczesnych mapach by\u0142y do\u015b\u0107 wiernie zarysowane po\u0142udniowe, ciep\u0142e brzegi Azji, rozpoznane przez podr\u00f3\u017cnik\u00f3w arabskich. Jeden z nich, al-Idrisi, wyry\u0142 w srebrze dla kr\u00f3la Sycylii Rogera II wizerunek tego kontynentu. Zosta\u0142y na nim zaznaczone g\u00f3ry Uralu i Himalaje. Co si\u0119 za nimi znajdowa\u0142o, nie wiedziano.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mia\u0142y si\u0119 tam rozpo\u015bciera\u0107 legendarne krainy Mad\u017cud\u017c i Sin. Kr\u0105\u017cy\u0142y o nich <strong>legendy, kt\u00f3re opowiadali kupcy korzystaj\u0105cy przez prawie tysi\u0105c lat ze s\u0142ynnego Jedwabnego Szlaku<\/strong>. Oko\u0142o VIII wieku trakt ten zamar\u0142. Kres jego \u015bwietno\u015bci po\u0142o\u017cy\u0142 podb\u00f3j Azji \u015arodkowej przez ludy tureckie. Po nich na granicach Europy pojawi\u0142y si\u0119 plemiona mongolskie. Podbi\u0142y Ru\u015b, wys\u0142a\u0142y zbrojne zagony na ziemie polskie i w\u0119gierskie. Batu-chan dotar\u0142 do brzeg\u00f3w Adriatyku. Blady strach pad\u0142 w\u00f3wczas na ca\u0142y \u015bwiat chrze\u015bcija\u0144ski.<\/p>\n<p><strong>Po bitwie pod Legnic\u0105 w 1241 roku papie\u017c Innocenty IV postanowi\u0142 rozpozna\u0107 wn\u0119trze Azji, z kt\u00f3rego przybyli gro\u017ani sko\u015bnoocy wojownicy. <\/strong>Najlepiej nadawa\u0142 si\u0119 do tego Giovanni del Carpine, kt\u00f3ry w latach poprzedzaj\u0105cych najazd wojsk mongolskich by\u0142 prowincja\u0142em zakonu franciszkan\u00f3w na Polsk\u0119. To on zaproponowa\u0142, aby w niebezpiecznej podr\u00f3\u017cy towarzyszy\u0142 mu mnich Benedykt, mog\u0105cy porozumie\u0107 si\u0119 w swoim j\u0119zyku z mieszka\u0144cami ziem ruskich. Na Rusi musia\u0142o doj\u015b\u0107 do pierwszego kontaktu z Tatarami (byli oni wtedy jednym z plemion mongolskich).<\/p>\n<p>Natkn\u0119li si\u0119 na nich po przekroczeniu Dniepru. Po z\u0142o\u017ceniu odpowiednich dar\u00f3w <strong>otrzymali od dow\u00f3dcy ordy, licz\u0105cej 60 000 wojownik\u00f3w, odpowiedni firman gwarantuj\u0105cy im opiek\u0119 chana,<\/strong> \u015bwie\u017ce konie i t\u0142umaczy na j\u0119zyk ruski. Na p\u00f3\u0142noc od Astrachania przeprawili si\u0119 przez Wo\u0142g\u0119. Jechali teraz ca\u0142ymi dniami, a niekiedy tak\u017ce noc\u0105, pod eskort\u0105 przydzielonych im ordy\u0144c\u00f3w, zmieniaj\u0105c konie trzy i cztery razy na dob\u0119.<\/p>\n<p><strong>Na tym obszarze w czasach Benedykta Polaka nie istnia\u0142o poj\u0119cie granicy mi\u0119dzy Azj\u0105 i Europ\u0105. <\/strong>Papiescy pos\u0142owie nie wiedzieli zatem, kiedy znale\u017ali si\u0119 na innym kontynencie. Po opuszczeniu obozu Batu-chana przemieszczali si\u0119 przez dzisiejszy Kazachstan, kt\u00f3rego europejska cz\u0119\u015b\u0107 si\u0119ga niemal do Wo\u0142gi. Zaznaczyli jedynie, \u017ce posuwaj\u0105 si\u0119 teraz przez wielki step jeszcze szybciej ni\u017c dot\u0105d, zmieniaj\u0105c konie 5-7 razy dziennie.<\/p>\n<p>Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni im geografowie uwa\u017cali, \u017ce granic\u0119 Europy i Azji stanowi Wo\u0142ga. Kieruj\u0105c si\u0119 dzisiejszymi pogl\u0105dami, mo\u017cemy przyj\u0105\u0107, \u017ce stanowi j\u0105 rzeka Ural, kt\u00f3ra w\u00f3wczas nosi\u0142a nazw\u0119 Jaik. Z notatek prowadzonych przez mnicha Benedykta wynika, \u017ce przekroczyli j\u0105 w kwietniu 1246 roku. Chocia\u017c <strong>bardzo dok\u0142adnie opisali sw\u0105 azjatyck\u0105 tras\u0119, jest ona do\u015b\u0107 trudna do odtworzenia wobec zmian w nazewnictwie geograficznym<\/strong>, jakie zasz\u0142y w nast\u0119pnych wiekach, w kt\u00f3rych mia\u0142y miejsca liczne przemieszczenia ca\u0142ych narod\u00f3w, zw\u0142aszcza koczowniczych plemion.<\/p>\n<p>Przytoczy\u0142em mo\u017cliwie najpe\u0142niej wszystko to, co w relacji polskiego franciszkanina odnosi\u0142o si\u0119 do ziem zamieszka\u0142ych dzi\u015b przez Kazach\u00f3w. W obydwu moich ksi\u0105\u017ckach stara\u0142em si\u0119 dopasowa\u0107 dawne nazwy do dzisiejszych map. Mnich Benedykt by\u0142 tylko jednym z moich bohater\u00f3w. <strong>Potem opisywali Kazachstan polscy zes\u0142a\u0144cy, kt\u00f3rzy spiskowali przeciwko w\u0142adzom carskim. <\/strong>Gustaw Zieli\u0144ski stworzy\u0142 w XIX wieku pierwszy w historii poemat o mieszka\u0144cach kazachskich step\u00f3w, by\u0142 niezr\u00f3wnanym piewc\u0105 przyrody Kazachstanu. Adolf Januszkiewicz przez osiemna\u015bcie lat zbiera\u0142 pie\u015bni i wierzenia Kazach\u00f3w. Bronis\u0142aw Zaleski przedstawi\u0142 w 1865 roku w Pary\u017cu album pierwszych w historii rysunk\u00f3w o \u017cyciu Kazach\u00f3w, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 sensacj\u0105 stolicy Francji. Polacy wprowadzali Kazach\u00f3w w krwiobieg kulturalny Europy.<\/p>\n<p><strong>Habent sua fata libelli<\/strong><\/p>\n<p>Ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201ePolscy piewcy Kazachstanu\u201d w 2002 roku otrzyma\u0142 w darze od prezydenta Aleksandra Kwa\u015bniewskiego prezydent Nursu\u0142tan Nazarbajew. W ozdobnym, oprawionym w sk\u00f3r\u0119 egzemplarzu dwuj\u0119zycznym \u2013 po polsku i po rosyjsku. <strong>Jej adresatem byli bowiem w pierwszym rz\u0119dzie Polacy zamieszkali od kilku pokole\u0144 w Kazachstanie.<\/strong> Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nie zna\u0142a ju\u017c j\u0119zyka swoich przodk\u00f3w, zaledwie co pi\u0105ty m\u00f3wi\u0142 lub czyta\u0142 po polsku.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ryszard Badowski, &#8222;Poznaj \u015awiat&#8220; http:\/\/podroze.newsweek.pl\/to-polak-odbyl-pierwsza-w-historii-ekspedycje-w-glab-azji,95995,4,1.html<\/p>\n<ul>\n<li><\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<!--:--><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; &nbsp; &nbsp; To Polak odby\u0142 pierwsz\u0105 w historii ekspedycj\u0119 w g\u0142\u0105b Azji By\u0142 pierwszym polskim podr\u00f3\u017cnikiem, kt\u00f3ry przekroczy\u0142, a raczej przejecha\u0142 konno granic\u0119 innego kontynentu. Dzia\u0142o si\u0119 to w Roku Pa\u0144skim 1246 mi\u0119dzy g\u00f3rami Uralu a Morzem Kaspijskim. Nie znamy jego rodowego nazwiska. Do historii wszed\u0142 jako Benedictus Polonus, urodzony ok. 1200 roku w [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-2420","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality","category-poliaci-vo-svete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2420","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2420"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2420\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}