{"id":2428,"date":"2012-09-26T09:08:38","date_gmt":"2012-09-26T09:08:38","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=616"},"modified":"2012-09-26T09:08:38","modified_gmt":"2012-09-26T09:08:38","slug":"poliaci-na-slovensku-v-devatnastom-storoci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/poliaci-na-slovensku-v-devatnastom-storoci\/","title":{"rendered":"Poliaci na Slovensk\u00fa v dev\u00e4tn\u00e1stom storo\u010d\u00ed"},"content":{"rendered":"<p><!--:en--><br \/>\n<!--:--><!--:pl-->&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/polonus.sk\/?attachment_id=617\" rel=\"attachment wp-att-617\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-617\" title=\"alois\" src=\"http:\/\/polonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/alois-231x300.jpg\" alt=\"\" width=\"231\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/ozpolonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/alois-231x300.jpg 231w, https:\/\/ozpolonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/alois-790x1024.jpg 790w, https:\/\/ozpolonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/alois-112x146.jpg 112w, https:\/\/ozpolonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/alois-38x50.jpg 38w, https:\/\/ozpolonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/alois-576x746.jpg 576w, https:\/\/ozpolonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/alois.jpg 1235w\" sizes=\"(max-width: 231px) 100vw, 231px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Alois Vojt\u011bch \u0160embera<\/strong> (1807-1882), znany czeski lingwista, pisarz i krytyk<strong> <\/strong>literacki,<strong> <\/strong>wyda\u0142 w 1876 roku w Pradze prac\u0119 \u201e<em>Mnoho-li jest \u010cech\u016f, Moravan\u016f a Slov\u00e1k\u016f a kde ob\u00fdvaj\u00ed<\/em>\u201c.<\/p>\n<p>Wspominana praca zawiera dane o ludno\u015bci S\u0142owacji, pochodz\u0105ce z konskrypcji wykonanej w 1869 roku i danych uzyskanych w w Kancelarii Kr\u00f3lewskiej w Budapeszcie. \u00a0Autor poda\u0142 w niej, \u017ce na terenie \u00f3wczesnej S\u0142owacji, \u017cy\u0142o og\u00f3\u0142em 83\u00a0053 Polak\u00f3w. Liczb\u0119 S\u0142owak\u00f3w \u017cyj\u0105cych w wojew\u00f3dztwach s\u0142owackich okre\u015bli\u0142 na 1\u00a0866\u00a0361 os\u00f3b. Z\u00a0niniejszych danych wynika, \u017ce Polacy stanowili 4,45 % og\u00f3\u0142u ludno\u015bci mieszkaj\u0105cej na S\u0142owacji.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dzi\u0119ki badaniom i pracy A. \u0160emberu wiadomo, \u017ce Polacy na pocz\u0105tku II po\u0142owy XIX zamieszkiwali:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Wojew\u00f3dztwo trenczy\u0144skie<\/strong> posiadaj\u0105ce og\u00f3lnie 262.281 ludno\u015bci i tworzone przez 8 powiat\u00f3w s\u0105dowych z\u00a0siedzib\u0105 w miastach: Tren\u010d\u00edn, Banovce (nad Bebravou), Ilava, P\u00fachov, \u017dilina, Byt\u010da, (Pova\u017esk\u00e1) Bystrica i \u010cadca.<\/p>\n<p>W powiecie czadcza\u0144skim w\u0142a\u015bnie, na jego p\u00f3\u0142nocnym terenie,istnia\u0142y niekt\u00f3re osady polskie. Nale\u017ca\u0142y do nich miejscowo\u015bci: \u010cadca \u2013 3523 os\u00f3b ludno\u015bci polskiej i s\u0142owackiej, \u010cierne 1502, Horelica 929, Ole\u0161n\u00e1 1271, O\u0161\u010dadnica 1509, Podvysok\u00e1 448, Rakov\u00e1 2648, Skalit\u00e9 1930, Sta\u0161kov 1204, Svr\u010dinovec 1247 i Turzovka 6377.<\/p>\n<p>W powiecie bytcza\u0144skim Polacy mieszkali w miejscowo\u015bci Makov i Vysok\u00e1 (nad Kysucou) w liczbie 1358 os\u00f3b.<\/p>\n<p>W powiecie \u017cyli\u0144skim natomiast \u017cyli w Z\u00e1vod\u00ed (Z\u00e1vodie &#8211; obecnie dzielnica miasta \u017dilina) \u2013 633 os\u00f3b.<\/p>\n<p>Og\u00f3\u0142em w wojew\u00f3dztwie mieszka\u0142o 237.702 S\u0142owak\u00f3w i 24.579 Polak\u00f3w (9,37 % og\u00f3\u0142u).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Wojew\u00f3dztwo orawskie <\/strong>posiadaj\u0105ce og\u00f3lnie 85.374 ludno\u015bci i tworzone przez 3 powiaty s\u0105dowe z\u00a0siedzib\u0105 w miastach: Doln\u00fd Kub\u00edn, N\u00e1mestovo i Trsten\u00e1.<\/p>\n<p>W powiecie namiestowskim Polacy zamieszkiwali miejscowo\u015b\u0107: Erd\u0151tka (<em>w\u0119g.<\/em>, obecnie Oravsk\u00e1 Lesn\u00e1) 1270 mieszka\u0144c\u00f3w, Z\u00e1kamenn\u00e9-Klin 1591, Novo\u0165 1132, Benedikov 337, Mutn\u00e9 pod Magurou 1420, Vesel\u00e9 1836, Siheln\u00e9 697, Polhora (Oravsk\u00e1) pod Babou horou 1390, Rab\u010da 1347, Rab\u010dice 1121. Og\u00f3lnie 12.141 Polak\u00f3w.<\/p>\n<p>W powiecie trzcia\u0144skim w miejscowo\u015bciach: Zubrzyca G\u00f3rna (pod Babi\u0105 G\u00f3r\u0105) 1433, Zubrzyca Dolna 851, Lipnica G\u00f3rna 1574, Lipnica Dolna 2671, Jab\u0142onka 3151, Orawka 673, Podwilk 1404, Podsarnie 469, Harkabuz 367, Bukowina (Osiedle) 878, Piekelnik\u00a0 1364, Chy\u017cne 1501, Hladovka 613, Such\u00e1 Hora 738. \u0141\u0105cznie 12.055 os\u00f3b.<\/p>\n<p>Og\u00f3\u0142em w wojew\u00f3dztwie mieszka\u0142o 61.178 S\u0142owak\u00f3w i 24.196 Polak\u00f3w (28,34 % og\u00f3\u0142u).<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Wojew\u00f3dztwo liptowskie <\/strong>posiadaj\u0105ce og\u00f3lnie 82.592 ludno\u015bci i tworzone przez 3 powiaty s\u0105dowe z\u00a0siedzib\u0105 w miastach: Sv\u00e4t\u00fd Mikul\u00e1\u0161, Ru\u017eomberok i Hr\u00e1dek.<\/p>\n<p>Na terenie niniejszego wojew\u00f3dztwa znajdowa\u0142o si\u0119 5 miejscowo\u015bci w kt\u00f3rych wyst\u0119powali Polacy.<\/p>\n<p>W powiecie miko\u0142ajskim miejscowo\u015b\u0107 Ve\u013ek\u00e9 Borov\u00e9 a Mal\u00e9 Borov\u00e9 1089 obywateli i Huty 900.<\/p>\n<p>W powiecie ru\u017comberskim: (Liptovsk\u00e1) Osada 1200, L\u00fa\u017ena (Liptovsk\u00e1) 2045 i Rev\u00faca 1831. \u0141\u0105cznie 7065 Polak\u00f3w.<\/p>\n<p>Wojew\u00f3dztwo liczy\u0142o og\u00f3\u0142em 75.527 S\u0142owak\u00f3w i 7065 Polak\u00f3w (8,55 % og\u00f3\u0142u).<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Wojew\u00f3dztwo spiskie<\/strong> posiadaj\u0105ce og\u00f3lnie 183.170 mieszka\u0144c\u00f3w i tworzone przez 7 powiat\u00f3w s\u0105dowych z\u00a0siedzib\u0105 w miejscowo\u015bciach: Levo\u010da, (Spi\u0161sk\u00e9) Podhradie, Gelnica, (Spi\u0161sk\u00e1) Nov\u00e1 Ves, (Spi\u0161sk\u00e1) Sobota, Ke\u017emarok, \u013dubov\u0148a.<\/p>\n<p>W powiecie kie\u017cmarskim osady polskie znajdowa\u0142y si\u0119 w miejscowo\u015bci: (Tatransk\u00e1) Javorina pod Kriv\u00e1\u0148om, Solisko a Podsp\u00e1dy 338 obywateli, \u017ddiar pod Magurou 1387, Lendak 1053, Jurg\u00f3w nad Bia\u0142k\u0105 774, Rzepiska 575, \u0141apszanka 450, Czarna G\u00f3ra 783, \u0141apsze Wy\u017cne 903, \u0141apsze Ni\u017cne 724. Trybsz 511, Dursztyn 276, Falsztyn, Nowa Bia\u0142a 813, Krempachy, Frydman i R\u00f3wnia 981, Niedzica 968, Podzamcze Niedzickie i Dunajec 152, Golinberg (Kalenberg, Lys\u00e1 nad Dunajcom) 128, Kacwin 864, Frankova (Ve\u013ek\u00e1 Frankov\u00e1) 522, Frankovka (Mal\u00e1 Frankov\u00e1) 336, Re\u013eov (H\u00e1gy) 438, Jezersko 334, Gibely (Gibe\u013e, Z\u00e1lesie) 221, Haligovce 290, Richvald (Ve\u013ek\u00e1 Lesn\u00e1) 722, Hanu\u0161ovce (Spi\u0161sk\u00e9) 575, Matia\u0161ovce 810, (Spi\u0161sk\u00e1) Star\u00e1 Ves 1029, Star\u00fd Majer (Majere) 77. Og\u00f3lnie 17.897 Polak\u00f3w.<\/p>\n<p>W powiecie lubowelskim Polacy zamieszkiwali nast\u0119puj\u0105ce miejscowo\u015bci: Star\u00e1 \u013dubov\u0148a 1936 Polak\u00f3w, Nov\u00e1 \u013dubov\u0148a 1031, Hrad \u013dubov\u0148a 30, Sadek (Podsadek) 162, Kola\u010dkov 755, V\u00fd\u0161n\u00e9 Ru\u017ebachy 917, Ni\u017en\u00e9 Ru\u017ebachy 837, Lackov\u00e1 527, Lechnica, Smierd\u017eonka i Z\u00e1mostie 636, Podlechnica 170, Lesnica 496, Havka 172, Halgov\u00e1 621, Kremn\u00e1 290, Mn\u00ed\u0161ek (nad Popradom) 107, Pilhov 463, Ka\u010de i Medzibrodie 327. \u0141\u0105cznie 9316 Polak\u00f3w.<\/p>\n<p>Wojew\u00f3dztwo liczy\u0142o og\u00f3\u0142em 101.421 S\u0142owak\u00f3w i 81.749 obywateli innych narodowo\u015bci (Niemcy, Rusini, Polacy), z\u00a0tego 17.213 Polak\u00f3w (14,86 % og\u00f3\u0142u).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>We wspominanej pracy, A. \u0160embera napisa\u0142 na str.43-45 r\u00f3wnie\u017c:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u201eB. Polacy na S\u0142owacji<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Dotychczas literaci czescy i niemieccy, kt\u00f3rym chodzi\u0142o o okre\u015blenie obszaru S\u0142owacji, gdzie m\u00f3wi si\u0119 po s\u0142owacku,\u00a0 uwa\u017cali za granic\u0119 j\u0119zyka s\u0142owackiego i polskiego granic\u0119 polityczn\u0105 \u015bl\u0105sko- i galicyjsko-w\u0119giersk\u0105. \u0160af\u00e1rik twierdzi, \u017ce linia dialektu s\u0142owackiego i polskiego biegnie na p\u00f3\u0142noc od Piwnicznej (w Galicji) przez Poprad granicami ziemi a\u017c do wzniesienia Sulov na pograniczu morawsko-w\u0119gierskim mi\u0119dzy wioskami Beskyd (na Morawach) i Podvysok\u00e1 (na S\u0142owacji). Czoernig w swojej Ethnografii austriackiej uwa\u017ca r\u00f3wnie\u017c za granic\u0119 obydw\u00f3ch j\u0119zyk\u00f3w gra\u0144 Beskid\u00f3w \u015bl\u0105sko- i galicyjsko-w\u0119gierskich, wskazuj\u0105c, \u017ce rzeki Bia\u0142ka i Dunajec licz\u0105c od Krywania (<em>Kr\u00edva\u0148<\/em>), dziel\u0105 j\u0119zyk czeski od polskiego a\u017c do miejsca, gdzie Dunajec wpada do Galicji. Wed\u0142ug obydw\u00f3ch opis\u00f3w okre\u015blona jest granica j\u0119zyka czechos\u0142owackiego i polskiego w \u0160af\u00e1rikowej etnografii s\u0142owia\u0144skiej i na Czoerniga mapie etnograficznej cesarstwa austriackiego.<\/p>\n<p>Jednak wszystkie granice j\u0119zykowe okre\u015blone s\u0105 wg rzeczywisto\u015bci. Ju\u017c w dialektologii czechos\u0142owackiej \/V.A.\u0160embera <em>Z\u00e1kladov\u00e9 dialektologie \u010deskoslovensk\u00e9<\/em>. Wien 1864, str. 79\/ okre\u015bli\u0142em, \u017ce j\u0119zyk polski, bez wzgl\u0119du na granice polityczne, dosta\u0142 si\u0119 z\u00a0Cieszy\u0144ska przez Beskidy do wojew\u00f3dztwa trenczy\u0144skiego a\u017c po rzek\u0119 Kisuca (<em>Kysuca<\/em>) i za Kisuc\u0119, wyst\u0119puje tam w ca\u0142ym powiecie czadeckim i w cz\u0119\u015bci powiatu \u017cyli\u0144skiego i bytcza\u0144skiego, od Wadowic te\u017c przechodzi przez Babi\u0105 G\u00f3r\u0119 na G\u00f3rn\u0105 Oraw\u0119 a\u017c prawie po N\u00e1mestovo i \u017ce prawie bez ma\u0142a\u00a0 jedna trzecia mieszka\u0144c\u00f3w wojew\u00f3dztwa orawskiego m\u00f3wi j\u0119zykiem polskos\u0142owackim. Odnoga tych\u017ce Orawian polskos\u0142owackich przesiedli\u0142a si\u0119 te\u017c na Lipt\u00f3w i zamieszka\u0142a w kilku osadach w pobli\u017cu granic z\u00a0Oraw\u0105 i w pobli\u017cu Ru\u017eomberka.<\/p>\n<p>Opr\u00f3cz niniejszych polskich obywatel\u00f3w trenczy\u0144skich i orawskich mieszkaj\u0105 ich rodacy w niewielkiej liczbie r\u00f3wnie\u017c na Spiszu, w p\u00f3\u0142nocnowschodnim zak\u0105tku tego wojew\u00f3dztwa od pog\u00f3rza Magury za Tatrami (szczytem \u0141omnickim) mi\u0119dzy rzekami Bia\u0142k\u0105 i Dunajcem a\u017c do Lesnicy (Le\u015bnicy) i do Szczawnicy w Galicji i st\u0105d na po\u0142udniowywsch\u00f3d wprost a\u017c do Ludowli (<em>\u013dubov\u0148a<\/em>), Gniazdam (<em>Hniezdne<\/em>) i do Dru\u017ebak\u00f3w (<em>Ru\u017ebachy<\/em>); w \u015brodku tego regionu mieszkaj\u0105 w kilku osadach na po\u0142udnie od Piwnicznej nad rzek\u0105 Poprad. S\u0105 to mieszka\u0144cy p\u00f3\u0142nocnego podn\u00f3\u017ca g\u00f3r tatrza\u0144skich, Krywania, Kot\u0142a i Tatr, zwani og\u00f3lnie \u201emagurzanie\u201c, poniewa\u017c ich s\u0105siad\u00f3w na Orawie i w Czadecku nazywaj\u0105 \u201eg\u00f3ralami\u201c na Orawie te\u017c \u201ekrajniacy\u201c. Ten polski region Spisza naszym literatom nieznany i polsk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Orawy opisa\u0142 ju\u017c przed 25 latyami nieznany Polak \/J.Z. <em>O osadach polskich na W\u0119grzech<\/em>. Dodatek tygodniowy z\u00a0roku 1850 i 1851, tom I., Lw\u00f3w 1851, nr 41\/ i wskaza\u0142 na stare \u015bcis\u0142e zwi\u0105zki regionu Spisza z\u00a0Kr\u00f3lestwem Polski, gdy Spisz by\u0142 wtedy od czas\u00f3w Zygmunta r. 1412 a\u017c do 1772 r. zastawiony u polskich kr\u00f3l\u00f3w.<\/p>\n<p>S\u0105 jeszcze niewielkie kolonie polskie na Szaryszu (<em>\u0160ari\u0161<\/em>), zw\u0142aszcza Hradisko (Grodzisko) w powiecie bardiowskim \/s\u0142ow. <em>Bardejov<\/em>\/ (z 73 obywatelami) i \u0160andal w powiecie stropkowskim \/<em>Stropkov<\/em>\/ (z 85 obywatelami), lecz trudno ich ropozna\u0107 mi\u0119dzy S\u0142owakami .<\/p>\n<p>J\u0119zyk obywateli polskich na Spiszu, Orawie i na Tre\u0144czy\u0144sku jest taki sam jak j\u0119zyk powszechnie wyst\u0119puj\u0105cy w s\u0105siedniej Ziemi Krakowskiej i Ziemi Cieszy\u0144skiej, zw\u0142aszcza w Piwnicznej, Nowym Targu, \u017bywcu i Jab\u0142onkowie. Jego charakterystycznymi cechami s\u0105: nosowe <em>\u0119<\/em> i <em>\u0105 <\/em>zamiast <em>u<\/em> i <em>\u00fa<\/em>, np. r\u0119ka zmiasta ruka, d\u0105b zamiast dub, s\u0105 zamiast js\u00fa; rz zamiast r: rzepa zamiast repa, brzoza zamiast breza;<em> g<\/em> zamiast <em>h<\/em>: g\u00f3ra zamiast hora, grad zamiast hrad; <em>ia<\/em> zamias <em>\u011b<\/em>: piana zamiast p\u011bna, bia\u0142a zamiast b\u011bl\u00e1; <em>o<\/em> zamiast <em>i<\/em>: m\u0142ody zamiast mlad\u00fd, zomek zamiast z\u00e1mek; szerokie<em> \u0142<\/em>: ch\u0142op zamiast chlap, wyda\u0142a zamiast vydala; przyimek <em>do<\/em> zamiast <em>k<\/em>: do pana zamiast k\u00a0p\u00e1novi; sycz\u0105ce <em>\u0107<\/em>, <em>\u015b<\/em>, <em>\u017a<\/em>, np. \u0142azi\u0107 zamiast l\u00e9zti, \u0107ma zamiast tma, w lesie zamiast v\u00a0lese; samog\u0142oski wk\u0142adane <em>i<\/em>, <em>e<\/em>,<em> i<\/em>, <em>o<\/em>, <em>u<\/em>: targa\u0107 zamiast trhati, ziarno zamiast zrno, u\u015bmierci\u0107 zamiast usmrtiti.<\/p>\n<p>Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce szko\u0142y w osadach magurzan, krajniak\u00f3w i g\u00f3rali polskich s\u0105 s\u0142owackie, \u017ce kazania tym obywatelom polskim w ko\u015bcio\u0142ach wyg\u0142aszane po s\u0142owacku i \u017ce ci\u0105gle obcuj\u0105 z\u00a0s\u0105siadami S\u0142owakami, do ich j\u0119zyka dostaj\u0105 si\u0119 niekt\u00f3re s\u0142owackie s\u0142owa; jednak og\u00f3lnie j\u0119zyk polski w niniejszych regionach jest zachowany i dlatego wcze\u015bniej wymieniony nieznany polski literat zaproponowa\u0142, aby p\u00f3\u0142nocny Spisz i Orawa, o ile w nim mieszkaj\u0105 polscy rodacy, by\u0142 w\u0142\u0105czony pod administracj\u0119 ko\u015bcieln\u0105 s\u0105siaduj\u0105cej z\u00a0nim diecezji tarnowskiej, poniewa\u017c a\u017c do ko\u0144ca ubieg\u0142ego wieku adminsitacj\u0119 duchown\u0105 na p\u00f3\u0142nocnom Spiszu prowadzili polscy ksi\u0119\u017ca galicyjscy; wyrazi\u0142 r\u00f3wnie\u017c \u017cyczenie, aby obydwa regiony maj\u0105c na wzgl\u0119dzie ochron\u0119 i rozw\u00f3j macierzystego j\u0119zyka ich mieszka\u0144c\u00f3w, co do administracji szkolnej, s\u0105dowej i urz\u0119dowej, by\u0142y w\u0142\u0105czone do Galicji.<\/p>\n<p>Osady, kt\u00f3re s\u0105 domem obywateli polskich, przedstawili\u015bmy ju\u017c wcze\u015bniej. Jest ich po posumowaniu w wojew\u00f3dztwie trenczy\u0144skim 24.579, w wojew\u00f3dztwie orawskim 24.196, w wojew\u00f3dztwie liptowskim 7065 i w wojew\u00f3dztwie spiskim 27213, og\u00f3lnie 83.053.\u201c<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>O zamieszkiwaniu na terenie XIX-wiecznej S\u0142owacji znacznej liczby Polak\u00f3w dowiedzie\u0107 si\u0119 mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c ze wcze\u015bniejszej pracy A.V. \u0160embery \u201e<em>Z\u00e1klodov\u00e9 dialektologie \u010deskoslovensk\u00e9 s \u00a0pr\u0159\u00edklady v\u0161ech \u0159e\u010d\u00ed slovansk\u00fdch a r\u016fzno\u0159e\u010d\u00ed \u010desk\u00fdch, moravsk\u00fdch a slovensk\u00fdch<\/em>\u201c, wydanej w 1864 roku w Wiedniu.<\/p>\n<p>Str. 79-80<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>O j\u0119zyku polskim na S\u0142owacji<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>W niniejszej pracy A.V. \u0160embera potwierdza wyst\u0119powanie j\u0119zyka polskiego na S\u0142owacji. Okre\u015bla r\u00f3wnie\u017c regiony w kt\u00f3rych m\u00f3wi si\u0119 po polsku: na p\u00f3\u0142nocy Trenczy\u0144ska (wojew\u00f3dztwa trenczy\u0144skiego) w okolicy miejscowo\u015bci \u010cadca (Czaca) i na p\u00f3\u0142nocy Orawy powy\u017cej miejscowo\u015bci N\u00e1mestovo. Osadami polskimi w Trenczy\u0144sku poza wspominan\u0105 Czac\u0105 s\u0105: Horelica (obecnie dzielnica miasta \u010cadca), O\u0161\u010dadnica, Skalit\u00e9, \u010cierne, Svr\u010dinovec, Z\u00e1vodie (obecnie dzielnica miasta \u017dilina), Rakov\u00e1, Sta\u0161kov, Ole\u0161n\u00e1, Podvysok\u00e1, Turzovka, Vysok\u00e1 (nad Kysucou) i Makov.<\/p>\n<p>Na Orawie j\u0119zyk polski wyst\u0119puje w miejscowo\u015bci: Polhora, Rab\u010da, Rab\u010dice, Siheln\u00e9, Mutn\u00e9, Vesel\u00e9, Novo\u0165, Z\u00e1kamenn\u00e9, Erd\u0151dka (<em>w\u0119g.<\/em>, obecnie Oravsk\u00e1 Lesn\u00e1), Podwilk, Harkabuz, Podsarnie, Bukowina i Podszkle, Piekelnik, Jab\u0142onka, Orawka, Zubrzyca, Dolna i G\u00f3rna Lipnica, Dolne i G\u00f3rne Chy\u017cne, Such\u00e1 Hora i Hladovka.<\/p>\n<p>Osobliwo\u015bci\u0105 j\u0119zyka polskiego w tym regionie jest wyst\u0119powanie:<\/p>\n<p>&#8211; <em>g <\/em>zamiast <em>h<\/em>: np. gluche (hluch\u00fd)<\/p>\n<p>&#8211; om zamiast \u0105 i on zamiast \u0119<\/p>\n<p>&#8211; rz zamiast r: np. rzepa (repa)<\/p>\n<p>&#8211; h zamiast ch: np. hleb (chl\u00e9b)<\/p>\n<p>&#8211; o zamiast a: np. jo (j\u00e1), zomek (z\u00e1mek)<\/p>\n<p>&#8211; z\u00a0zamiast \u017c \/\u017e\/, np. zeto (\u017cyto, \u017eito)<\/p>\n<p>&#8211; sc zamiast szcz (\u0161\u010d): np. scodre (szczedry, \u0161\u010dedr\u00fd)<\/p>\n<p>&#8211; \u010d zamiast t lub c: np. cziasto \/\u010diasto\/ (tiesto lub czesto, \u010desto)<\/p>\n<p>&#8211; \u017c \/\u017e\/ zamiast z: np. \u017cem \/\u017eem\/ (zem)<\/p>\n<p>&#8211; sz \/\u0161\/ zamiast s: np. szmier\u0107 \/\u0161mier\u0107\/ (smr\u0165)<\/p>\n<p>&#8211; c zamiast cz \/\u010d\/: np. cudne (czudny, \u010dudn\u00fd).<\/p>\n<p>Osobliwe s\u0142owa: cuska (fartuch, zapaska), baba (\u017cona, kobieta), kroda (kopa, stos), spolnik (s\u0105siad), karb (naci\u0119cie), dymnica (izba w\u00a0kt\u00f3rej dym z \u00a0paleniska uchodzi\u0142 okienkiem w powale), swietlica (izba ogrzewana piecem).<\/p>\n<p>Jako przyk\u0142ad brzmienia j\u0119zyka polskiego wyst\u0119puj\u0105cego w okolicy Czacy i na Orawie \u0160embera przedstawia nast\u0119puj\u0105cy tekst:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Zli hlopi od rania w karcmie szedom, gorolk\u00e9 pijom a kie przidom du domu, robiom krzik, tlucom baby i dzie\u0107i, a co pochycom, psujom, \u013eecom hevok i tamok a dogadujom szie. Ciche baby szedzom w izbie na pokoju a zvadlive krzicom a hlopom dokucajom a w spo\u013estwie szie kamoskom zalujom. Oh! Moje mile kurcontka tak szie zlenkli tego pijaka, kie prziszel du domu a jo wierzciemi ju\u017c dobrze niezginem od \u017calu i cierpienia.<\/em><\/p>\n<p>Czech Alois Vojt\u011bch \u0160embera by\u0142 pierwszym badaczem, kt\u00f3ry okre\u015bli\u0142 i opublikowa\u0142 wiarygodne informacje o liczbie Polak\u00f3w mieszkaj\u0105cych w przesz\u0142o\u015bci na S\u0142owacji. Dzi\u0119ki temu wybitnemu lingwi\u015bcie i literatowi wiemy dzi\u015b wi\u0119cej o historycznych zwi\u0105zkach polsko-s\u0142owackich.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><!--:--><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Alois Vojt\u011bch \u0160embera (1807-1882), znany czeski lingwista, pisarz i krytyk literacki, wyda\u0142 w 1876 roku w Pradze prac\u0119 \u201eMnoho-li jest \u010cech\u016f, Moravan\u016f a Slov\u00e1k\u016f a kde ob\u00fdvaj\u00ed\u201c. Wspominana praca zawiera dane o ludno\u015bci S\u0142owacji, pochodz\u0105ce z konskrypcji wykonanej w 1869 roku i danych uzyskanych w w Kancelarii Kr\u00f3lewskiej w Budapeszcie. \u00a0Autor poda\u0142 w niej, [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[7,14],"tags":[],"class_list":["post-2428","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-poliaci-vo-svete","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2428","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2428"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2428\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}