{"id":271,"date":"2012-08-28T11:57:12","date_gmt":"2012-08-28T11:57:12","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=271"},"modified":"2012-08-28T11:57:12","modified_gmt":"2012-08-28T11:57:12","slug":"poliaci-vo-svajciarsku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/poliaci-vo-svajciarsku\/","title":{"rendered":"Poliaci vo \u0160vaj\u010diarsku"},"content":{"rendered":"


\n

\"\"<\/a>
Pomnik Reformacji w Genewie, upami\u0119tniono na nim Jana \u0141askiego.<\/figcaption><\/figure><\/p>\n

 <\/p>\n

W\u00a0Szwajcarii mieszkali: Tadeusz Ko\u015bciuszko, Juliusz S\u0142owacki, Adam Mickiewicz, J\u00f3zef Ignacy Kraszewski, J\u00f3zef Konrad Korzeniowski, Ignacy Jan Paderewski, Ignacy Mo\u015bcicki, Karol Szymanowski, Zofia Kossak, Kazimierz Wierzy\u0144ski, Artur Rubinstein, Roman Pola\u0144ski. To tutaj zosta\u0142 pochowany jeden z\u00a0dow\u00f3dc\u00f3w powstania styczniowego, gen. J\u00f3zef Hauke-Bosak, to tutaj urodzi\u0142 si\u0119 znany w\u00a0okresie mi\u0119dzywojennym aktor Eugeniusz Bodo, tutaj zmar\u0142 Antoni Patek \u2013 pochodz\u0105cy z\u00a0podlubelskich Piask\u00f3w za\u0142o\u017cyciel s\u0142ynnej firmy zegarmistrzowskiej.<\/p>\n

Byli\u015bmy Szwajcarom u\u017cyteczni na rozmaite sposoby; np. ksi\u0105\u017c\u0119 Franciszek Ksawery Lubomirski jako cz\u0142onek Towarzystwa Ekonomicznego w\u00a0Bernie, Gabriel Narutowicz jako budowniczy najwi\u0119kszej w\u00a0Europie elektrowni wodnej, a\u00a0ksi\u0105\u017c\u0119 Stefan Czetwerty\u0144ski jako dyrektor renomowanego hotelu w\u00a0Genewie.<\/p>\n

Szwajcaria przygarn\u0119\u0142a polskich uchod\u017ac\u00f3w politycznych po pierwszym rozbiorze, p\u00f3\u017aniej uczestnik\u00f3w powstania styczniowego, wreszcie tych, kt\u00f3rych rzuci\u0142y tu losy II\u00a0wojny \u015bwiatowej, jeszcze p\u00f3\u017aniej \u2013 wysiedlonych z\u00a0kraju w\u00a0rezultacie mrocznego Marca \u201968, a\u017c w\u00a0ko\u0144cu tych, kt\u00f3rzy chronili si\u0119 tu po st\u0142umieniu ruchu Solidarno\u015bci.<\/p>\n

Wystarczy si\u0119gn\u0105\u0107 do ksi\u0105\u017cki telefonicznej jakiegokolwiek kantonu, aby znale\u017a\u0107 mn\u00f3stwo polskobrzmi\u0105cych nazwisk w\u00a0po\u0142\u0105czeniu z\u00a0r\u00f3\u017cnorodnymi imionami: Yvonne Mucha, Vera Michalski, Paul Kot, Alain Kowalski, Mathias Wrona, Jutta Adamski, Krisztina Wrobel, Patricia Krukowski, Jean-Robert Warynski et cetera, et cetera.<\/p>\n

Genewa.<\/h3>\n

Najwi\u0119cej osiad\u0142ych na sta\u0142e Polak\u00f3w mieszka w\u00a0kantonie genewskim. Nale\u017cy przypomnie\u0107, \u017ce nie ma bardziej mi\u0119dzynarodowego miasta na \u015bwiecie. Zreszt\u0105 ju\u017c Talleyrand odkry\u0142, \u017ce jest r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata, kt\u00f3ra nazywa si\u0119 Genewa. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie a\u017c 43 proc. mieszka\u0144c\u00f3w kantonu to cudzoziemcy. Taki charakter nadaj\u0105 Genewie urz\u0119dnicy ponad 200 organizacji mi\u0119dzynarodowych. W\u00a0hallu g\u0142\u00f3wnym Pa\u0142acu Narod\u00f3w, w\u00a0kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 europejska siedziba ONZ, mo\u017cna zobaczy\u0107 \u2013 podarowan\u0105 przez Polsk\u0119 \u2013 kompozycj\u0119 Zbigniewa Makowskiego, zatytu\u0142owan\u0105 cytatem z\u00a0Giordiana Bruna \u201eMirabilitas secundum diversos modos exire potest a\u00a0rebus\u201d, co po polsku mog\u0142oby brzmie\u0107: cudowno\u015b\u0107 wynika ze \u015bwiata na r\u00f3\u017cne sposoby.<\/p>\n

Na najd\u0142u\u017cszej na \u015bwiecie \u0142awce (120-metrowej), przy Promenade de la Treille w\u00a0Genewie, poznaj\u0119 m\u0142odego filozofa Jean-Luca, by\u0142ego studenta prof. Baczki. Bronis\u0142aw Baczko (ur. 1924\u00a0r.), historiograf filozofii i\u00a0idei, zosta\u0142 usuni\u0119ty z\u00a0Uniwersytetu Warszawskiego w\u00a01968\u00a0r. Przyj\u0119cie przez niego katedry na Uniwersytecie Genewskim w\u0142adze tej uczelni poczyta\u0142y sobie za zaszczyt. Dzi\u015b Bronis\u0142aw Baczko jest emerytem obdarzonym godno\u015bci\u0105 honorowego profesora, laureatem presti\u017cowej Mi\u0119dzynarodowej Nagrody Fundacji Balzan (2011\u00a0r.).<\/p>\n

Inn\u0105 znakomito\u015bci\u0105 Uniwersytetu Genewskiego by\u0142a filozofka i\u00a0socjolo\u017cka Jeanne Hersch (1910\u20132000), odznaczona europejskim Medalem Einsteina (1987\u00a0r.). Jej ojciec na pocz\u0105tku XX\u00a0w. wyemigrowa\u0142 z\u00a0Wilna do Szwajcarii. Pani Hersch przyja\u017ani\u0142a si\u0119 z\u00a0Giedroyciem i\u00a0Czapskim, romansowa\u0142a z\u00a0Mi\u0142oszem. M\u00f3wi\u0142a p\u0142ynnie po polsku, w\u00a0j\u0119zyku wyniesionym z\u00a0domu. Poczta szwajcarska wyda\u0142a znaczek z\u00a0jej podobizn\u0105, a\u00a0ojciec Jeanne, Liebman Hersch (1882\u20131957), matematyk, demograf i\u00a0socjolog, doczeka\u0142 si\u0119 popiersia w\u00a0hallu gmachu g\u0142\u00f3wnego Uniwersytetu Genewskiego.<\/p>\n

I\u00a0nie jest to jedyny Polak, kt\u00f3ry dost\u0105pi\u0142 tego zaszczytu. W\u00a0sali Senatu mo\u017cemy zobaczy\u0107 popiersie doktora honoris causa tej uczelni Zygmunta Laskowskiego (1841\u20131928), uczestnika powstania styczniowego, dziekana wydzia\u0142u medycznego, przez wiele lat profesora kieruj\u0105cego katedr\u0105 anatomii. Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce doktor Laskowski opiekowa\u0142 si\u0119 w\u00a0Genewie schorowanym Kraszewskim, do ostatnich chwil wielkiego pisarza (zmar\u0142 19 marca 1887\u00a0r.).<\/p>\n

Niedaleko synagogi przy avenue Krieg w\u00a0Genewie stoi apartamentowiec, w\u00a0kt\u00f3rym do\u017cy\u0142 swoich dni Artur Rubinstein (1887\u20131982). Nie ma ju\u017c natomiast pensjonatu madame Pattey, z\u00a0kt\u00f3rego okien Juliusz S\u0142owacki spogl\u0105da\u0142 na Mont Blanc. S\u0142owacki nie mia\u0142 pasji wspinaczkowej jak inny poeta romantyczny Antoni Malczewski, kt\u00f3ry zdoby\u0142 Mont Blanc jako \u00f3smy z\u00a0kolei alpinista (na pocz\u0105tku numerowano zdobywc\u00f3w tego szczytu). Po pensjonacie pani Pattey zosta\u0142 jedynie \u015blad w\u00a0postaci pami\u0105tkowej tablicy (po francusku): \u201eW\u00a0tym miejscu sta\u0142 dom, w\u00a0kt\u00f3rym w\u00a0latach 1833\u20131836 \u017cy\u0142 Jules S\u0142owacki, wielki poeta polski\u201d.<\/p>\n

\u201eW\u00a0Genewie od mojego pobytu przyby\u0142o dwa cuda \u2013 pisa\u0142 S\u0142owacki do matki 6 czerwca 1834\u00a0r. \u2013 postawiono d\u0142ugi most przez jezioro i\u00a0wybudowano ogromny hotel, czyli dom zajezdny przy mo\u015bcie\u201d. Dom zajezdny to obecnie pi\u0119ciogwiazdkowy Four Seasons Des Bergue. Tu w\u00a0grudniu 1927\u00a0r. zatrzyma\u0142 si\u0119 w\u00a0apartamencie nr\u00a0113 J\u00f3zef Pi\u0142sudski, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 salonk\u0105 do Genewy na posiedzenie Ligi Narod\u00f3w po\u015bwi\u0119cone konfliktowi polsko-litewskiemu.<\/p>\n

Gstaad i\u00a0Rossini\u00e8re.<\/h3>\n

Najbardziej znanym polskim mieszka\u0144cem Szwajcarii jest obecnie Roman Pola\u0144ski, odk\u0105d w\u00a02009\u00a0r., skazany na areszt domowy, nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 ruszy\u0107 ze swojej willi w\u00a0Gstaad. Teraz \u2013 uwolniony z\u00a0obr\u0105czki dozoru elektronicznego \u2013 przyje\u017cd\u017ca tu regenerowa\u0107 dusz\u0119 i\u00a0cia\u0142o, ale nigdy w\u00a0lipcu, kiedy to na turniej Allianz Swiss Open Gstaad zwala si\u0119 ponad 40\u00a0tys. fan\u00f3w tenisa.<\/p>\n

Nieliczni \u2013 jak by\u015bmy dzi\u015b powiedzieli \u2013 celebryci wol\u0105 kry\u0107 si\u0119 z\u00a0dala od modnych kurort\u00f3w. Czy Balthus by\u0142 celebryt\u0105? Wie\u015b Rossini\u00e8re (kanton Vaud) przez kilkadziesi\u0105t lat go\u015bci\u0142a Baltazara K\u0142ossowskiego, wybitnego malarza, znanego w\u00a0\u015bwiecie jako Balthus (uproszczony zapis fonetyczny zdrobnienia Bartu\u015b). Obrazy Balthusa jeszcze za jego \u017cycia osi\u0105ga\u0142y na aukcjach cen\u0119 setek tysi\u0119cy dolar\u00f3w. Mo\u017cna je ogl\u0105da\u0107 w\u00a0nowojorskim Museum of Modern Art, w\u00a0londy\u0144skiej Tate Gallery, w\u00a0Tokyo Station Gallery i\u00a0w\u00a0renomowanej genewskiej galerii Jana Krugiera, urodzonego w\u00a0Radomiu. Krugier jako trzynastoletni ch\u0142opiec uciek\u0142 z\u00a0transportu do Treblinki. Zgin\u0119\u0142a ca\u0142a jego rodzina. Po wojnie przygarn\u0119li Janka znajomi ojca w\u00a0Zurychu. Obecnie \u2013 po \u015bmierci Jana Krugiera w\u00a02008\u00a0r. \u2013 galeri\u0119 prowadzi jego c\u00f3rka Tzila.<\/p>\n

Balthus przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z\u00a0Picassem, Camusem, Fellinim. I\u00a0zawsze z\u00a0dum\u0105 podkre\u015bla\u0142: wywodz\u0119 si\u0119 z\u00a0polskiego rodu. Jego ojciec by\u0142 historykiem sztuki; matka, malarka, c\u00f3rk\u0105 wroc\u0142awskiego kantora z\u00a0synagogi Pod Bia\u0142ym Bocianem.<\/p>\n

Willa Balthusa w\u00a0Rossini\u00e8re, Le Grand Chalet, najwi\u0119ksza w\u00a0Alpach (113 okien), otoczona imponuj\u0105cym ogrodem, zosta\u0142a wzniesiona w\u00a01754\u00a0r. Balthus kupi\u0142 ten dawny hotel \u2013 w\u00a0kt\u00f3rym lubi\u0142 bywa\u0107 Wiktor Hugo \u2013 w\u00a01977\u00a0r. i\u00a0gruntownie odrestaurowa\u0142. Na fasadzie wita nas napis: \u201eStrze\u017c Panie tego domu i\u00a0sprawiaj, aby jego mieszka\u0144cy byli zawsze dobrymi chrze\u015bcijanami\u201d. 29 lutego 2000\u00a0r. Balthus sko\u0144czy\u0142 92 lata. Na huczne urodziny przybyli m.in. ksi\u0105\u017c\u0119 i\u00a0ksi\u0119\u017cna Aga Khan, baronowa Philippine de Rothschild, Philippe Noiret z\u00a0\u017con\u0105, Bono z\u00a0zespo\u0142u U2, Tony Curtis z\u00a0\u017con\u0105. Balthus odszed\u0142 na zawsze w\u00a0rok p\u00f3\u017aniej. W\u00a0ostatniej drodze towarzyszy\u0142 mu przyby\u0142y z\u00a0Wroc\u0142awia kardyna\u0142 Gulbinowicz, kt\u00f3ry posypa\u0142 trumn\u0119 gar\u015bci\u0105 polskiej ziemi.<\/p>\n

\nLozanna.<\/h3>\n

W\u00a0tej stolicy kantonu Vaud \u2013 w\u00a0kt\u00f3rym znajduje si\u0119 Balthusowe Rossini\u00e8re \u2013 w\u00a01915\u00a0r. powsta\u0142 Generalny Komitet Pomocy Ofiarom Wojny w\u00a0Polsce. Na czele komitetu stan\u0105\u0142 Henryk Sienkiewicz, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 do Szwajcarii z\u00a0Obl\u0119gorka po wybuchu I\u00a0wojny \u015bwiatowej. Wkr\u00f3tce komitet przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z\u00a0Lozanny do Vevey, gdzie laureat literackiego Nobla zamieszka\u0142 w\u00a0hotelu du\u00a0Lac. To tu W\u0142adys\u0142aw Sikorski, jeszcze wtedy pu\u0142kownik, wr\u0119czy\u0142 pisarzowi honorow\u0105 odznak\u0119 Legion\u00f3w. Sienkiewicz zmar\u0142 15 listopada 1916\u00a0r. W\u00a0uroczysto\u015bciach pogrzebowych wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 prezydent Szwajcarii Giuseppe Motta. Przybyli nawet dyplomaci mocarstw zaborczych. Patrzyli na okryt\u0105 ca\u0142unem z\u00a0bia\u0142ym or\u0142em trumn\u0119 i\u00a0nie przypuszczali, \u017ce za trzy lata powr\u00f3ci do Polski niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Przewodnicz\u0105cy komitetu organizacyjnego uroczysto\u015bci Ignacy Paderewski powiedzia\u0142 m.in.: \u201eNie op\u0142akujemy zmar\u0142ego, lecz jednego z\u00a0naszych nie\u015bmiertelnych…\u201d.<\/p>\n

Paderewski mieszka\u0142 do 1940\u00a0r. w\u00a0nieodleg\u0142ej od Lozanny rezydencji \u2013 dzi\u015b ju\u017c nieistniej\u0105cej \u2013 Riond-Bosson. W\u00a0samej Lozannie, w\u00a0budynku dawnego Kasyna Miejskiego, jest sala koncertowa z\u00a0pami\u0105tkow\u0105 tablic\u0105: \u201eIgnacemu Janowi Paderewskiemu (1860\u20131941), wybitnemu muzykowi, piani\u015bcie-wirtuozowi, polskiemu m\u0119\u017cowi stanu, premierowi, honorowemu obywatelowi miasta Lozanny, doktorowi honoris causa tutejszego uniwersytetu, w\u00a0uznaniu za jego wk\u0142ad w\u00a0stworzenie tej sali koncertowej\u201d. Pianista przeznaczy\u0142 na ten cel doch\u00f3d z\u00a0licznych koncert\u00f3w. Bardzo lubi\u0142 gra\u0107 \u2013 ze wzgl\u0119du na \u015bwietn\u0105 akustyk\u0119 \u2013 w\u00a0XIII-wiecznej loza\u0144skiej katedrze. Katedr\u0119 wznoszono przez 102 lata. I\u00a0chocia\u017c po\u015bwi\u0119ci\u0142 j\u0105 papie\u017c Grzegorz X, przesz\u0142a w\u00a0300 lat p\u00f3\u017aniej we w\u0142adanie reformat\u00f3w.<\/p>\n

W\u00a0tym samym foyer loza\u0144skiej Salle Paderewski znajduje si\u0119 druga tablica: \u201eKarol Szymanowski (1882\u20131937), wybitny kompozytor polski, zmar\u0142y w\u00a0Lozannie. Wmurowano 3 pa\u017adziernika 1982\u00a0r. dla upami\u0119tnienia 100 rocznicy jego urodzin, obchodzonej pod auspicjami UNESCO\u201d.<\/p>\n

Lozanna jest siedzib\u0105 s\u0142ynnego baletu B\u00e8jarta. U\u00a0B\u00e8jarta ta\u0144czyli r\u00f3wnie\u017c Polacy: Wojciech Wiesio\u0142\u0142owski (Woytek Lovski), Gerard Wilk, Katarzyna Gdaniec. A\u00a0w\u00a0loza\u0144skiej Collection de l\u2019Art Brut \u2013 czyli kolekcji sztuki nieokrzesanej \u2013 nieoczekiwanie odkrywamy prace artysty samouka Edmunda Monsiela z\u00a0Wo\u017cuczyna na Zamojszczy\u017anie. Reprodukcjami jego rycin zilustrowa\u0142 swoje dzie\u0142o o\u00a0schizofrenii prof. Antoni K\u0119pi\u0144ski.<\/p>\n

Nie istnieje ju\u017c w\u00a0Lozannie hotel Pod Z\u0142otym Lwem, w\u00a0kt\u00f3rym zatrzyma\u0142 si\u0119 Adam Mickiewicz, aby wystartowa\u0107 w\u00a0konkursie na wyk\u0142adowc\u0119 literatury \u0142aci\u0144skiej w\u00a0Akademii Loza\u0144skiej. Tak znamienity kandydat jest dla nas zaszczytem \u2013 mia\u0142 podobno powiedzie\u0107 rektor Monnard i\u00a0mianowa\u0142 Mickiewicza profesorem (1839\u201340) bez zb\u0119dnych formalno\u015bci. W\u00a0trzy miesi\u0105ce potem pa\u0144stwo Mickiewiczowie zamieszkali w\u00a0rezydencji Beau S\u00e9jour. Tego domu, niestety, te\u017c ju\u017c nie ma. Ale pozosta\u0142y Mickiewiczowskie liryki loza\u0144skie \u201eNad wod\u0105 wielk\u0105 i\u00a0czyst\u0105\u201d.<\/p>\n

W\u00a058 lat p\u00f3\u017aniej Lozanna uczci\u0142a stulecie urodzin Mickiewicza. Przewodnicz\u0105cym komitetu organizacyjnego obchod\u00f3w by\u0142 wspomniany wcze\u015bniej medyk prof. Zygmunt Laskowski, doktor honoris causa Uniwersytetu Genewskiego.<\/p>\n

Bazylea.<\/h3>\n

W\u015br\u00f3d wybitnych polskich umys\u0142\u00f3w w\u00a0Szwajcarii nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 Jana \u0141askiego (1499\u20131560), s\u0142ynnego dzia\u0142acza reformacji, wcze\u015bniej ksi\u0119dza katolickiego, bratanka prymasa Polski. Joannes a\u00a0Lasco zosta\u0142 upami\u0119tniony na monumentalnym pomniku Reformacji, stoj\u0105cym naprzeciwko g\u0142\u00f3wnego gmachu uniwersytetu w\u00a0Genewie. \u0141aski, po studiach w\u00a0Wiedniu, Bolonii i\u00a0Padwie, mieszka\u0142 przez jaki\u015b czas w\u00a0Bazylei w\u00a0domu Erazma z\u00a0Rotterdamu (1466\u20131536). Zamo\u017cny syn polskiego wojewody, aby wesprze\u0107 finansowo swego mistrza i\u00a0przyjaciela, pozornie odkupi\u0142 od Erazma jego ksi\u0119gozbi\u00f3r, kt\u00f3ry w\u00a0gruncie rzeczy pozosta\u0142 przy tym wybitnym filozofie a\u017c do jego \u015bmierci.<\/p>\n

Skoro jeste\u015bmy w\u00a0Bazylei, przypomnijmy Marcina Chmieleckiego (1559\u20131632), rektora Uniwersytetu Bazylejskiego. Chmielecki przyjecha\u0142 tu z\u00a0Lublina, aby studiowa\u0107 medycyn\u0119. I\u00a0zosta\u0142 na zawsze. W\u00a0bazylejskim Muzeum Historii Naturalnej mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 galeri\u0119 portret\u00f3w profesor\u00f3w miejscowego uniwersytetu; zwraca uwag\u0119 brodaty m\u0119\u017cczyzna z\u00a0ksi\u0119g\u0105, wsparty na mieczu. To w\u0142a\u015bnie prof. Chmielecki. Tradycj\u0119 polskich rektor\u00f3w w\u00a0Bazylei kontynuowa\u0142 urodzony we W\u0142oc\u0142awku prof. Tadeusz Reichstein (1897\u20131996), laureat Nagrody Nobla w\u00a0dziedzinie fizjologii i\u00a0medycyny.<\/p>\n

\nFryburg.<\/h3>\n

Mieli\u015bmy te\u017c rektora na Uniwersytecie we Fryburgu, rektora z\u00a0absolutnie niezwyk\u0142\u0105 biografi\u0105: kawalerzysta w\u00a0wojnie z\u00a0bolszewikami 1920\u00a0r., filozof, kapelan pod Monte Cassino, lotnik z\u00a0licencj\u0105 zdobyt\u0105 w\u00a0wieku 68 lat, poliglota, logik, za\u0142o\u017cyciel Polskiej Misji Katolickiej w\u00a0Szwajcarii, dominikanin Innocenty Maria, czyli prof. J\u00f3zef Boche\u0144ski. \u017by\u0142 92 lata. Zmar\u0142 w\u00a01995\u00a0r.<\/p>\n

W\u00a0gmachu g\u0142\u00f3wnym Uniwersytetu Fryburskiego \u2013 zarz\u0105dzanego przez rektora Boche\u0144skiego \u2013 znajduj\u0105 si\u0119 tablice upami\u0119tniaj\u0105ce Ignacego Mo\u015bcickiego, Jana Paw\u0142a II i\u00a0Chaima Weizmanna (pierwszego prezydenta Izraela, kt\u00f3ry tu pracowa\u0142, podobnie jak Mo\u015bcicki, jako chemik). Jak przypomnia\u0142 Jan Zieli\u0144ski w pracy \u201eNasza Szwajcaria\u201d \u2013 Boche\u0144ski, z\u00a0w\u0142a\u015bciwym sobie poczuciem humoru, tak uzasadni\u0142 tablic\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 prezydentowi Izraela: \u201eW\u00a0moich oczach Weizmann mia\u0142 jeszcze jedn\u0105 interesuj\u0105c\u0105 cech\u0119: pochodzi\u0142 z\u00a0Pi\u0144ska\u201d.<\/p>\n

Pi\u0119kn\u0105 pami\u0105tk\u0119 we Fryburgu pozostawi\u0142 J\u00f3zef Mehoffer (1869\u20131946): 13 zachwycaj\u0105cych witra\u017cy w\u00a0katedrze \u015bw. Miko\u0142aja, nad kt\u00f3rymi artysta pracowa\u0142 przez 41 lat.<\/p>\n

Muzea i\u00a0archiwa.<\/h3>\n

Podczas pielgrzymki do Szwajcarii w\u00a0czerwcu 1984\u00a0r. Jan Pawe\u0142 II spotka\u0142 si\u0119 w\u00a0Lucernie z\u00a015\u00a0tys. osiad\u0142ych w\u00a0tym kraju emigrant\u00f3w z\u00a0r\u00f3\u017cnych stron \u015bwiata. Nast\u0119pnego dnia zaprosi\u0142 do biskupich ogrod\u00f3w w\u00a0Sion Polonus\u00f3w. Ciep\u0142o i\u00a0serdecznie przypomnia\u0142 wielkich Polak\u00f3w, jacy kiedykolwiek mieszkali w\u00a0Szwajcarii. O\u00a0Ko\u015bciuszce powiedzia\u0142: \u201etak\u017ce i\u00a0w\u00a0tym kraju sta\u0142 si\u0119 godnym legendy\u201d.<\/p>\n

Ko\u015bciuszko zmar\u0142 w\u00a0Solurze w\u00a01817\u00a0r. W\u00a0domu, w\u00a0kt\u00f3rym mieszka\u0142, mie\u015bci si\u0119 muzeum. Pami\u0105tki po Ko\u015bciuszce znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w\u00a0Muzeum Polskim w\u00a0Rapperswilu (kanton St. Gallen), mieszcz\u0105cym si\u0119 w\u00a0zamku rycerskim z\u00a0XIII\u00a0w. \u201ePami\u0105tki cenne bardzo, najobfitsze\u201d \u2013 pisa\u0142a Maria Konopnicka. Ale s\u0105 tam te\u017c pami\u0105tki po Paderewskim, Chopinie, Mickiewiczu, obrazy Che\u0142mo\u0144skiego, Malczewskiego, Fa\u0142ata, Bozna\u0144skiej, Wycz\u00f3\u0142kowskiego, a\u00a0nawet kolekcja zegark\u00f3w Patka. Przez kilka lat pracowa\u0142 w\u00a0muzeum \u2013 jako bibliotekarz \u2013 Stefan \u017beromski.<\/p>\n

Skarbnic\u0105, kt\u00f3ra chroni pami\u0105tki po Polakach, s\u0105 zbiory Fundacji Archivum Helveto-Polonicum we Fryburgu, zapocz\u0105tkowane kolekcj\u0105 Jacka i\u00a0Ludwiki Sygnarskich, kt\u00f3rzy pozostali w\u00a0Szwajcarii po og\u0142oszeniu stanu wojennego. Jest tu niemal wszystko \u2013 od m\u0142odzie\u0144czych akwarel Mehoffera, poprzez pami\u0105tki po internowanych \u017co\u0142nierzach, po archiwum osobiste prof. Boche\u0144skiego.<\/p>\n

Nie ma chyba lepszej pointy do polskiej obecno\u015bci w\u00a0\u017cyciu naukowym i\u00a0kulturalnym Szwajcarii ni\u017c Sienkiewiczowski cytat z\u00a0tablicy w\u00a0ko\u015bciele Notre Dame w\u00a0Vevey: \u201eAby dzie\u0142a spe\u0142nione przez wieki nie posz\u0142y w\u00a0zapomnienie ciemnej nocy, b\u0119dzie m\u0105drze i\u00a0s\u0142usznie utrzymywa\u0107 je w\u00a0pami\u0119ci i\u00a0przekazywa\u0107 potomno\u015bci\u201d.<\/p>\n

Autor: Zenon Kraska<\/strong> jest dziennikarzem, pracowa\u0142 m.in. w \u201eTygodniku Kulturalnym\u201d i \u201eGali\u201d (dzia\u0142 Podr\u00f3\u017ce). Obecnie na emeryturze.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  W\u00a0Szwajcarii mieszkali: Tadeusz Ko\u015bciuszko, Juliusz S\u0142owacki, Adam Mickiewicz, J\u00f3zef Ignacy Kraszewski, J\u00f3zef Konrad Korzeniowski, Ignacy Jan Paderewski, Ignacy Mo\u015bcicki, Karol Szymanowski, Zofia Kossak, Kazimierz Wierzy\u0144ski, Artur Rubinstein, Roman Pola\u0144ski. To tutaj zosta\u0142 pochowany jeden z\u00a0dow\u00f3dc\u00f3w powstania styczniowego, gen. J\u00f3zef Hauke-Bosak, to tutaj urodzi\u0142 si\u0119 znany w\u00a0okresie mi\u0119dzywojennym aktor Eugeniusz Bodo, tutaj zmar\u0142 Antoni Patek […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-271","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-poliaci-vo-svete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/271","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=271"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/271\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}