{"id":3758,"date":"2016-05-03T19:14:14","date_gmt":"2016-05-03T17:14:14","guid":{"rendered":"http:\/\/ozpolonus.sk\/?p=3758"},"modified":"2016-05-03T19:19:48","modified_gmt":"2016-05-03T17:19:48","slug":"martin-mednansky","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/martin-mednansky\/","title":{"rendered":"Martin Med\u0148ansk\u00fd"},"content":{"rendered":"<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<h2><strong>\u00a0\u00a0\u00a0 MED\u0147ANSK\u00dd Martin <\/strong><\/h2>\n<p><strong>(1840-1899)<\/strong>, patriota s\u0142owacki, ksi\u0105dz katolicki, publicysta, poeta, prozaik, t\u0142umacz, u\u017cywaj\u0105cy r\u00f3wnie\u017c pseudonimu Du\u0161an Sava Pepkin lub Martin Divinko-Svedernick\u00fd. By\u0142 autorem nowel, ksi\u0105\u017cek podr\u00f3\u017cniczych i dwutomowego zbioru poezji <em>Po\u00e9zia<\/em> <em>Du\u0161ana Savu Pepkina <\/em>(1876). Swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107, jak wielu innych patriot\u00f3w s\u0142owackich tego okresu, publikowa\u0142 w czasopismach i kalendarzach.<\/p>\n<p>Urodzi\u0142 si\u0119 w miejscowo\u015bci Divinka ko\u0142o miasta \u017dilina (<em>pol.<\/em>\u017bylina), zmar\u0142 3 XII 1899 w miejscowo\u015bci Z\u00e1va\u017eie\u2013Istebn\u00edk. Przez kilka lat \u017cy\u0142 na plebanii w Beckove. Uwa\u017cany jest za surrealist\u0119, kt\u00f3ry wprowadzi\u0142 wolny wiersz na s\u0142owack\u0105 scen\u0119 literack\u0105, przy obraniu swojego pseudonimu jak r\u00f3wnie\u017c w wyborze temat\u00f3w swoich ballad (<em>\u017dofia Bosniakova<\/em>, <em>\u017didovka<\/em>, <em>Krvav\u00e9 l\u00e1zne \u2013 balada o Al\u017ebete B\u00e1thoryovej<\/em> czyli Zofia Bo\u015bniakowa, \u017byd\u00f3wka, Krwawe k\u0105piele \u2013 ballada o El\u017cbiecie Bathory). Zaliczany by\u0142 do kr\u0119gu patriot\u00f3w s\u0142owackich, kt\u00f3rzy szczerym sercem kochali sw\u00f3j wspania\u0142y j\u0119zyk narodowy i lud, zacz\u0119li dla niego pisa\u0107 w j\u0119zyku macierzystym i starali si\u0119 tworzy\u0107 w\u0142asn\u0105, niezale\u017cn\u0105 i r\u00f3\u017cni\u0105c\u0105 si\u0119 od czeskiej, literatur\u0119.<\/p>\n<p>Martin Med\u0148ansk\u00fd, wed\u0142ug opinii Ivana Franka (1856-1916), wybitnego ukrai\u0144skiego pisarza i publicysty, w pi\u0119knym tomiku (zbiorze) w\u0142asnych i prze\u0142o\u017conych wierszy, \u201epokaza\u0142 ca\u0142\u0105 skal\u0119 ton\u00f3w i uczu\u0107 \u2013 od g\u0142\u0119bokiej, z g\u0142\u0119bi duszy wydostaj\u0105cej si\u0119 melancholii, po widoczne przejawy rado\u015bci.\u201d Dwudziestoletni wtedy (1876) I. Franko zauwa\u017cy\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w wierszach Martina Med\u0148ansk\u00e9ho \u201ebrzmi\u0105 mocno wszystkie nowe idee wolno\u015bci s\u0142owa i uczucia, dumy i szcz\u0119\u015bcia narodu. Jego j\u0119zyk jest melodyczny, wszystkie obrazy wyp\u0142ywaj\u0105 \u017cywo z \u017cycia narodowego i \u015bwiatopogl\u0105du &#8230;\u201d. M\u0142ody student filozofii uniwersytetu lwowskiego ceni\u0142 prac\u0119 poety s\u0142owackiego zw\u0142aszcza pod wzgl\u0119dem patriotycznym. Dostrzeg\u0142 w niej zdrowe kie\u0142ki s\u0142owackiego \u017cycia, z kt\u00f3rych szczerze si\u0119 cieszy\u0142. Pojawi\u0142a si\u0119 te\u017c krytyka wierszy Med\u0148ansk\u00e9ho, kt\u00f3rej autorem by\u0142 Jaroslav Vl\u010dek (1860-1930), klasyk historii literatury, krytyk literacki, edytor. Wspominany krytyk s\u0142owacki w swojej pracy \u201eO Slovensku a slovenskej literat\u00fare\u201c &#8211; Nov\u0161ia slovensk\u00e1 po\u00e9zia a Vajansk\u00e9ho b\u00e1sne \u201eTatry a more\u201c (O S\u0142owacji i\u00a0literaturze s\u0142owackiej\u2013Nowsza poezja s\u0142owacka i\u00a0wiersze Vajansk\u00e9ho \u201eTatry i\u00a0morze\u201c), opublikowanej w 1879 roku w czasopi\u015bmie <em>Slovansk\u00e9 listy <\/em>nr 121, 122 opublikowa\u0142 krytyczn\u0105 uwag\u0119 wzgl\u0119dem tomiku Med\u0148ansk\u00e9ho:\u201eJaki\u015b pseudonim Du\u0161an Sava Pepkin wyda\u0142 dwa tomy swoich \u201ePo\u00e9zi\u00ed\u201c (!) we wspania\u0142ej oprawie;\u00a0 poezja, kt\u00f3ra prawem nazwa\u0107 mo\u017cna satyr\u0105 na poezj\u0119. Ani by\u015bmy to martwe dziecko nie wspominali, gdyby autorowi nie przyszed\u0142 do g\u0142owy g\u0142upi pomys\u0142: dedykowa\u0107 obydwie ksi\u0105\u017cki hrabiemu Harrach i pozyska\u0107 sobie za odbiorc\u00f3w ponad stu Polak\u00f3w, czym skompromitowa\u0142 poezj\u0119 s\u0142owack\u0105 u bratnich narod\u00f3w.\u201d<\/p>\n<p>Tomik <em>Po\u00e9zii<\/em> opr\u00f3cz w\u0142asnej tw\u00f3rczo\u015bci zawiera r\u00f3wnie\u017c s\u0142owackie przek\u0142ady niekt\u00f3rych wierszy Adama Mickiewicza (<em>Reneg\u00e1t<\/em>, <em>Smr\u0165 plukovn\u00edka<\/em>, <em>Noc\u013eah<\/em>, <em>L\u00fa\u010denie Childe Harolda &#8211; Renegat, \u015amier\u0107 pu\u0142kownika, Nocleg, W\u0119dr\u00f3wki Childe Harolda<\/em>), Ignacego Krasickiego (<em>Na\u00a0myse\u013e<\/em>, <em>Modlitba<\/em>, <em>Na Michala \u2013 Do my\u015bli, Hymn do mi\u0142o\u015bci Ojczyzny, Do Pana Micha\u0142a<\/em>)\u00a0 Seweryna Goszczy\u0144skiego (<em>Rozmluva so sl\u00e1vikom<\/em>, <em>Potok \u017eivota<\/em>, <em>\u0160\u0165astie \u010dloveka \u2013 Rozmowa z s\u0142owikiem, Potok \u017cycia, Szcz\u0119\u015bcie cz\u0142owieka<\/em>), Karola Brodzi\u0144sk\u00e9ho (<em>Kloe<\/em>).Jeden z\u00a0wierszy dedykowa\u0142 miejscu urodzenia czyli Divinke (<em>Moje rodisko<\/em>, Eheu fugaces Posthume, Posthume, labuntur anni \u2013 Horatius, <em>\u00d3dy<\/em>, 2. kniha) a\u00a0inny napisa\u0142 w dialekcie kisuckim (<em>Kysuck\u00e1 v\u00a0kysuckom n\u00e1re\u010d\u00ed<\/em>). Tomik zawiera te\u017c wiersz dedykowany <em>Bratom Poliakom<\/em> czyli <em>Braciom Polakom<\/em>. Spo\u015br\u00f3d znanych z\u00a0imiona i\u00a0nazwiska oraz adresu 219 abonament\u00f3w <em>Po\u00e9zi\u00ed<\/em> a\u017c 89 z\u00a0nich pochodzi\u0142o z\u00a0Polski i\u00a0odebra\u0142o 106 egzemplarzy dzie\u0142a.<\/p>\n<p>Martin Med\u0148ansk\u00fd by\u0142 wielkim polonofilem. Zna\u0142 j\u0119zyk polski i\u00a0przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z\u00a0mn\u00f3tswem Polak\u00f3w. Utrzymywa\u0142 bardzo serdeczne stosunki przyja\u017ani z Agatonem Gillerom (1831-1877), polskim literatem, podr\u00f3\u017cnikiem i\u00a0publicyst\u0105, kt\u00f3remu przesy\u0142a\u0142 wiadomo\u015bci o\u00a0S\u0142owakach do redakcji wychodz\u0105cego w Lwowie czasopisma \u201eRuch Literacki\u201c. A. Giller serdecznie wspomina\u0142 Med\u0148ansk\u00e9ho w dziele <em>Z\u00a0podr\u00f3\u017cy po kraju s\u0142owackim<\/em> (1876, Lw\u00f3w), kt\u00f3re jako autor dedykowa\u0142 \u201epatriotom s\u0142owackim\u201c. Wspominana publikacja by\u0142a pierwsz\u0105 obszern\u0105 prac\u0105 o\u00a0po\u0142udniowym s\u0105siedzie Polski.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Literatura i \u017ar\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n<p>Jagie\u0142\u0142o M., <em>S\u0142owacy w polskich oczach. Obraz S\u0142owak\u00f3w w pi\u015bmiennictwie polskim<\/em>, T. I, II., Warszawa 2005; Oszcz\u0119da W., <em>Niektor\u00e9 osobnosti slovenskej literat\u00fary 19.storo\u010dia a ich vz\u0165ah k Poliakom<\/em> \/Niekt\u00f3rzy przedstawiciele literatury s\u0142owackiej XIX w. i ich stosunek do Polak\u00f3w\/, Zborn\u00edk zo semin\u00e1ra realizovan\u00e9ho d\u0148a 26.okt\u00f3bra 2010 v r\u00e1mci \u017dilinsk\u00e9ho festivalu po\u013eskej a slovenskej kult\u00fary v \u017diline, \u017dilina 2011, str. 40-47<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 MED\u0147ANSK\u00dd Martin (1840-1899), patriota s\u0142owacki, ksi\u0105dz katolicki, publicysta, poeta, prozaik, t\u0142umacz, u\u017cywaj\u0105cy r\u00f3wnie\u017c pseudonimu Du\u0161an Sava Pepkin lub Martin Divinko-Svedernick\u00fd. By\u0142 autorem nowel, ksi\u0105\u017cek podr\u00f3\u017cniczych i dwutomowego zbioru poezji Po\u00e9zia Du\u0161ana Savu Pepkina (1876). Swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107, jak wielu innych patriot\u00f3w s\u0142owackich tego okresu, publikowa\u0142 w czasopismach i kalendarzach. Urodzi\u0142 si\u0119 w miejscowo\u015bci Divinka [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":3759,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15,1,7,14],"tags":[],"class_list":["post-3758","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality","category-nezaradene","category-poliaci-vo-svete","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3758","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3758"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3758\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3759"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}