{"id":3789,"date":"2016-05-03T19:47:06","date_gmt":"2016-05-03T17:47:06","guid":{"rendered":"http:\/\/ozpolonus.sk\/?p=3789"},"modified":"2016-05-03T19:47:06","modified_gmt":"2016-05-03T17:47:06","slug":"samo-chalupka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/samo-chalupka\/","title":{"rendered":"Samo Chal\u00fapka"},"content":{"rendered":"<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<h2><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0SAMO CHALUPKA\u00a0<\/strong><\/h2>\n<p><strong>(1812-1883)<\/strong>, najwybitniejszy romantyczny poeta s\u0142owacki, ksi\u0105dz ewangelicki, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca <em>Memoranda slovensk\u00e9ho n\u00e1roda<\/em> (<em>Memorandum Narodu S\u0142owackiego<\/em>), kt\u00f3ry mia\u0142 w\u0142asne, osobiste do\u015bwiadczenie z\u00a0Polsk\u0105 i\u00a0Polakami.<\/p>\n<p>Jeszcze jako ucze\u0144 liceum ewangelickiego w Bratys\u0142awie by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem i\u00a0cz\u0142onkiem szturowskiej <em>Spolo\u010dnosti \u010desko-slovanskej <\/em>(<em>Towarzystwa Czecho-S\u0142owia\u0144skiego<\/em>) w\u00a0Bratis\u0142awie (1829). Jako bibliotekarz interpretowa\u0142 i wyja\u015bnia\u0142 na spotkaniach towarzystwa <em>Sl\u00e1vy dc\u00e9ru<\/em> (<em>C\u00f3ra S\u0142awy<\/em>) od J\u00e1na Koll\u00e1ra.<\/p>\n<p>Natchniony jej ideami, zdecydowa\u0142 si\u0119 na aktywne w\u0142\u0105czenie si\u0119 w nurt polskiego ruchu narodowowyzwole\u0144czego. W tym celu nielegalnie przekroczy\u0142 granic\u0119 austriacko-rosyjsk\u0105 wytyczon\u0105 zaborcami na terenie okupowanej przez nich Polski.\u00a0 Wraz z Jozefom Pravoslavom Bellom a \u00a0J. Lehotsk\u00fdm wst\u0105pi\u0142 na ochotnika do polskiego powstania narodowego, kt\u00f3re wybuch\u0142o w listopadzie 1830 roku i\u00a0skierowane by\u0142o przeciwko carskiemu samodzier\u017cawiu (caratowi). Zosta\u0142 ranny podczas powstania i zmuszony by\u0142 powr\u00f3ci\u0107 do swojej ojczyzny.<\/p>\n<p>Udzia\u0142 w polskim powstaniu spowodowa\u0142, \u017ce wraz z Alexandrom Boleslavinom Vrchovsk\u00fdm wst\u0105pi\u0142 do tajnego s\u0142owackiego stowarzyszenia \u201eVz\u00e1jomnos\u0165\u201c, kt\u00f3re utrzymywa\u0142o \u017cywe kontakty z\u00a0czesk\u0105 i\u00a0polsk\u0105 m\u0142odzie\u017c\u0105 rewolucyjn\u0105. P\u00f3\u017aniej studiowa\u0142 teologi\u0119 w Wiedniu (1833), gdzie nawi\u0105za\u0142 kontakty ze studentami polskimi. R\u00f3wnie\u017c tam z\u00a0prawnikiem A. Vrchovsk\u00fdm przygotowa\u0142 program skierowany do m\u0142odzie\u017cy s\u0142owackiej, kt\u00f3ry realizowa\u0142 \u013d. \u0160t\u00far. Pod wp\u0142ywem \u0160t\u00fara i\u00a0jego pogl\u0105d\u00f3w orientowanych na carsk\u0105 Rosj\u0119, cz\u0119\u015bciowo zmieni\u0142 swoj\u0105 orientacj\u0119 polonofilsk\u0105. Widoczne jest to zw\u0142aszcza w wierszu <em>V\u0161eslav<\/em> (<em>Wszechs\u0142owianin<\/em>), w kt\u00f3rym martwi go nienawi\u015b\u0107 panuj\u0105ca mi\u0119dzy Rosjanami i\u00a0Polakami.\u00a0 \u017bycie i\u00a0tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Sama Chalupku najtrafniej okre\u015bla dwuwiersz wyciosany na jego grobie:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"307\">\u201ePravde \u017eil som, krivdu bil som<\/p>\n<p>verne n\u00e1rod m\u00f4j \u013e\u00fabil som.\u201c<\/td>\n<td width=\"307\">\u201eDla prawdy \u017cy\u0142em, krzywd\u0119 bi\u0142em,<\/p>\n<p>Wiernie m\u00f3j nar\u00f3d kocha\u0142em.\u201c<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Literatura i \u017ar\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n<p>Jagie\u0142\u0142o M., <em>S\u0142owacy w polskich oczach. Obraz S\u0142owak\u00f3w w pi\u015bmiennictwie polskim<\/em>, T. I, II., Warszawa 2005; Oszcz\u0119da W., <em>Niektor\u00e9 osobnosti slovenskej literat\u00fary 19.storo\u010dia a ich vz\u0165ah k Poliakom<\/em> \/Niekt\u00f3rzy przedstawiciele literatury s\u0142owackiej XIX w. i ich stosunek do Polak\u00f3w\/, Zborn\u00edk zo semin\u00e1ra realizovan\u00e9ho d\u0148a 26.okt\u00f3bra 2010 v r\u00e1mci \u017dilinsk\u00e9ho festivalu po\u013eskej a slovenskej kult\u00fary v \u017diline, \u017dilina 2011, str. 40-47<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0SAMO CHALUPKA\u00a0 (1812-1883), najwybitniejszy romantyczny poeta s\u0142owacki, ksi\u0105dz ewangelicki, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca Memoranda slovensk\u00e9ho n\u00e1roda (Memorandum Narodu S\u0142owackiego), kt\u00f3ry mia\u0142 w\u0142asne, osobiste do\u015bwiadczenie z\u00a0Polsk\u0105 i\u00a0Polakami. Jeszcze jako ucze\u0144 liceum ewangelickiego w Bratys\u0142awie by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem i\u00a0cz\u0142onkiem szturowskiej Spolo\u010dnosti \u010desko-slovanskej (Towarzystwa Czecho-S\u0142owia\u0144skiego) w\u00a0Bratis\u0142awie (1829). Jako bibliotekarz interpretowa\u0142 i wyja\u015bnia\u0142 na spotkaniach towarzystwa Sl\u00e1vy dc\u00e9ru (C\u00f3ra S\u0142awy) [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":3790,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15,1,7,14],"tags":[],"class_list":["post-3789","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality","category-nezaradene","category-poliaci-vo-svete","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3789","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3789"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3789\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3790"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}