{"id":3792,"date":"2016-05-03T19:49:22","date_gmt":"2016-05-03T17:49:22","guid":{"rendered":"http:\/\/ozpolonus.sk\/?p=3792"},"modified":"2016-05-03T19:49:22","modified_gmt":"2016-05-03T17:49:22","slug":"marcin-bylica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/marcin-bylica\/","title":{"rendered":"Marcin Bylica"},"content":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 \u00a0MARCIN \u00a0BYLICA <\/strong><\/h2>\n

(<\/strong>1433 <\/strong>lub 1434\/35\u20131490<\/strong> lub 1493)<\/strong>, astronom, astrolog, medyk, dyplomata, duchowny, profesor Universitas Istropolitana w Bratys\u0142awie.<\/p>\n

Pochodzi\u0142 z Olkusza. Urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie Jana, miejscowego rurmistrza czyli dozorcy wodoci\u0105g\u00f3w. Podstawy przysz\u0142ej wiedzy zdoby\u0142 przypuszczalnie w rodzinnym mie\u015bcie, gdzie ucz\u0119szcza\u0142 do szk\u00f3\u0142. W 1452 roku podj\u0105\u0142 nauk\u0119 w Akademii Krakowskiej. Cztery lata p\u00f3\u017aniej (1456) uzyska\u0142 tytu\u0142 baka\u0142arza sztuk wyzwolonych a w 1459 r. magistra na wydziale Artium. Uwa\u017cany by\u0142 za najzdolniejszego ucznia Marcina Kr\u00f3la z\u00a0\u017burawicy (ok. 1422-1453). Wyk\u0142ada\u0142 astronomi\u0119 i astrologi\u0119 na akademii w Krakowie. P\u00f3\u017aniej wyjecha\u0142 do w\u0142oskiej Padwy (1460). Tutaj spotka\u0142 si\u0119 z Regiomontanusem (w\u0142a\u015bciwie Johannes M\u00fcller von K\u00f6nigsberg<\/em>), niemieckim matematykiem, astronomem i astrologiem. Po kilku latach pojawi\u0142 si\u0119 jako wyk\u0142adowca astronomii na uniwersytecie w Bolonii (1463). Nast\u0119pnie przyby\u0142 do Rzymu (1464), gdzie by\u0142 astrologiem kardyna\u0142a Roderyka Borgii, p\u00f3\u017aniejszego papie\u017ca Aleksandra VI. W Rzymie ponownie spotka\u0142 si\u0119 z Regiomontanusem. Dialog naukowy obydw\u00f3ch uczonych na temat b\u0142\u0119d\u00f3w pogl\u0105d\u00f3w astronomicznych Gerharda z Cremony, Regiomontanus opisa\u0142 w pisemku \u201eDisputationes inter Viennensem et Cracoviensem super Cremonensia in planetarum theoriae delirament<\/em>a\u201c czyli Dialog mi\u0119dzy Wiede\u0144czykiem i Krakowianinem o bredzeniach Gerarda z Kremony na temat teorii planetarnych<\/em>. Publikacja zawiera\u0142a krytyk\u0119 przestarza\u0142ego podr\u0119cznika astronomii.<\/p>\n

W dwa lata p\u00f3\u017aniej (1466) Marcin Bylica pojawi\u0142 si\u0119 na dworze Rozgona (Rozgonyi), w\u0119gierskiego magnata interesuj\u0105cego si\u0119 astrologi\u0105. W 1467 roku Bylica przyj\u0105\u0142 zaproszenie Jana Vit\u00e9za. Przyby\u0142 na dw\u00f3r arcybiskupi. Przypuszczalnie wraz z Regiomontanusem wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w urz\u0105dzeniu i otwarciu za\u0142o\u017conego przez Macieja Korwina bratys\u0142awskiego Universitas Istropolitana, pierwszego uniwersytetu s\u0142owackiego (1467), kt\u00f3rego wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyk\u0142adowc\u00f3w pochodzi\u0142a z pobliskiego uniwersytetu w Wiedniu. Pozostali przybyli z uniwersytet\u00f3w w\u0142oskich oraz z polskiego Krakowa. Tak jak Marcin Bylica, kt\u00f3ry by\u0142 jednym z pierwszych wyk\u0142adowc\u00f3w nowej uczelni. Podobnie jak Regiomontanus, kt\u00f3ry wyk\u0142ada\u0142 na nim matematyk\u0119 i astronomi\u0119.<\/p>\n

Bylica by\u0142 jednocze\u015bnie astrologiem i lekarzem kr\u00f3lewskiem kr\u00f3la w\u0119gierskiego Macieja Korwina (1472). Wsp\u00f3lnie z Regiomontanusem zajmowa\u0142 si\u0119 obliczeniami tablic astronomicznych, kt\u00f3re ten ostatni opublikowa\u0142 potem w Norymberdze. Po \u015bmierci Jana Vit\u00e9za (1472), kanclerza uniwersytetu i przeniesieniu uczelni do Budy, Bylica nadal pozosta\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 uniwersytetu. Opr\u00f3cz tego by\u0142 pronotariuszem stolicy apostolskiej i proboszczem parafii Matki Boskiej w Budzie. Przypuszczalnie prowadzi\u0142 te\u017c obserwacje astronomiczne w nowym obserwatorium za\u0142o\u017conym przez kr\u00f3la w stolicy W\u0119gier. Na dworze w Wiedniu przebywa\u0142 do \u015bmierci Macieja Korwina (1490). Nowy kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw Jagiello\u0144czyk potwierdzi\u0142 mu wszystkie piastowane godno\u015bci. Bylica by\u0142 r\u00f3wnie\u017c astrologiem nowego kr\u00f3la w\u0119gierskiego.<\/p>\n

Posiada\u0142 wysokie godno\u015bci uniwersyteckie, np. doktorat medycyny i teologii (1483) oraz tytu\u0142y ko\u015bcielne. By\u0142 archidiakonem w Zagrzebiu, plebanem w Budzie, archidiakonem w Gorycji, prepozytem wacki (w\u0119g.<\/em>V\u00e1c), kustoszem kieleckim.<\/p>\n

Zmar\u0142 prawdopodobnie ok. 1493 roku. Akademia Krakowska otrzyma\u0142a w spadku po jego \u015bmierci opr\u00f3cz dzie\u0142, tak\u017ce wiele cennych instrument\u00f3w atronomicznych, m.in. przypisywany Hansowi Dornowi, s\u0142ynny globus nieba z astrolabium.<\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

\u0179<\/em>r\u00f3d\u0142a:<\/em><\/strong><\/p>\n

http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Marcin_Bylica; http:\/\/sk.wikipedia.org\/wiki\/Marcin_Bylica;<\/p>\n

http:\/\/www.matematycy.interklasa.pl\/biografie\/matematyk.php?str=bylica; http:\/\/www.wiw.pl\/astronomia\/eseje\/historia\/marcin\/c1.asp<\/p>\n

 <\/p>\n

Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 \u00a0MARCIN \u00a0BYLICA (1433 lub 1434\/35\u20131490 lub 1493), astronom, astrolog, medyk, dyplomata, duchowny, profesor Universitas Istropolitana w Bratys\u0142awie. Pochodzi\u0142 z Olkusza. Urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie Jana, miejscowego rurmistrza czyli dozorcy wodoci\u0105g\u00f3w. Podstawy przysz\u0142ej wiedzy zdoby\u0142 przypuszczalnie w rodzinnym mie\u015bcie, gdzie ucz\u0119szcza\u0142 do szk\u00f3\u0142. W 1452 roku podj\u0105\u0142 nauk\u0119 w Akademii Krakowskiej. Cztery lata p\u00f3\u017aniej […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15,1,7,14],"tags":[],"class_list":["post-3792","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality","category-nezaradene","category-poliaci-vo-svete","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3792","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3792"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3792\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}