{"id":3794,"date":"2016-05-03T19:52:44","date_gmt":"2016-05-03T17:52:44","guid":{"rendered":"http:\/\/ozpolonus.sk\/?p=3794"},"modified":"2016-05-03T19:52:44","modified_gmt":"2016-05-03T17:52:44","slug":"piotr-borowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/piotr-borowy\/","title":{"rendered":"Piotr Borowy"},"content":{"rendered":"<h2><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0PIOTR BOROWY \u00a0(Pieter)<\/strong><\/h2>\n<p><strong>(1858\u20131932)<\/strong>, gazda g\u00f3ralski z Orawy, dzia\u0142acz ludowy i niepodleg\u0142o\u015bciowy, or\u0119downik sprawy polskiej na Orawie i Spiszu, cz\u0142onek polskiej delegacji na konferencj\u0119 parysk\u0105 (1919) i do prezydenta USA Woodrowa Wilsona w sprawie rozstrzygni\u0119cia kwestii przynale\u017cno\u015bci Orawy i Spiszu do Polski. Urodzi\u0142 si\u0119 28 maja 1858 w miejscowo\u015bci Rabczyce (<em>s\u0142ow. <\/em>Rab\u010dice) na Orawie, w biednej ma\u0142orolnej rodzinie g\u00f3ralskiej. Mia\u0142 sze\u015bcioro rodze\u0144stwa. Ojciec zmar\u0142 jeszcze przed jego urodzeniem.<\/p>\n<p>Nie mia\u0142 \u0142atwego dzieci\u0144stwa; pasa\u0142 byd\u0142o i s\u0142u\u017cy\u0142 u zamo\u017cniejszych gazd\u00f3w, a z powodu biedy nie ucz\u0119szcza\u0142 do \u017cadnych szk\u00f3\u0142. Korzystaj\u0105c z dost\u0119pnych ksi\u0105\u017cek, g\u0142\u00f3wnie religijnych, sam nauczy\u0142 si\u0119 czyta\u0107 i pisa\u0107. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce po osi\u0105gni\u0119ciu 18 lat zdecydowa\u0142 si\u0119 na po\u015bwi\u0119cenie \u017cycia Bogu. Zacz\u0105\u0142 prowadzi\u0107 ascetyczny spos\u00f3b \u017cycia, postanowi\u0142 w\u0119drowa\u0107 po orawskich wsiach, by naucza\u0107 ludzi katechizmu, przy okazji szerz\u0105c ide\u0119 polskiego patriotyzmu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>W 1882 roku za\u0142o\u017cy\u0142 w Rabczycach, wraz z innymi podobnymi sobie osobami, \u201ebractwo ch\u0142opskie\u201d, b\u0119d\u0105ce rodzajem \u201ech\u0142opskiego klasztoru\u201d. Jego cz\u0142onkowie \u015blubowali czysto\u015b\u0107, ub\u00f3stwo i pos\u0142usze\u0144stwo. Poniewa\u017c jednak \u201ebractwo\u201d nie posiada\u0142o \u017cadnych pieni\u0119dzy, wkr\u00f3tce popad\u0142o w d\u0142ugi. Z tego powodu Borowy zmuszony by\u0142 wyjecha\u0107 za zarobkiem do Ameryki. Po p\u00f3\u0142torarocznym pobycie w Stanach Zjednoczonych powr\u00f3ci\u0142 w rodzinne strony i otworzy\u0142 w\u0142asny warsztat introligatorski. Oprawia\u0142 w nim stare ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re nast\u0119pnie sprzedawa\u0142\u00a0 z przybranymi bra\u0107mi na jarmarkach. Zajmowa\u0142 si\u0119 te\u017c pisaniem, pi\u0119tnuj\u0105c w swoich ksi\u0105\u017ckach upadek moralny i pija\u0144stwo. P\u00f3\u017aniej pisa\u0142 ksi\u0105\u017cki o\u00a0tematyce politycznej, a tak\u017ce bajki i poematy (m.in. <em>Mowy<\/em>, <em>Rozmy\u015blania cz\u0142owieka o sprawach Boskich<\/em>, <em>Z\u0142ote my\u015bli<\/em>)<em>.<\/em><\/p>\n<p>Aktywnie dzia\u0142a\u0142 na rzecz odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119; po zako\u0144czeniu pierwszej \u00a0wojny \u015bwiatowej w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w rozwi\u0105zanie kwestii przynale\u017cno\u015bci Orawy i Spiszu do Polski. By\u0142 cz\u0142onkiem Komitetu Obrony Spisza, Orawy, Czadeckiego i Podhala, kt\u00f3remu przewodniczy\u0142 Kazimierz Przerwa-Tetmajer. By\u0142 cz\u0142onkiem polskiej delegacji na konferencji paryskiej (1919), bra\u0142 te\u017c udzia\u0142 w audiencji u Woodrowa Wilsona, prezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych, z kt\u00f3rym osobi\u015bcie rozmawia\u0142 dzi\u0119ki znajomo\u015bci j\u0119zyka angielskiego. Chocia\u017c by\u0142 tylko prostym g\u00f3ralem, wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 m\u0105dr\u0105, dowcipn\u0105 i doskona\u0142\u0105 mow\u0105.<\/p>\n<p>Po decyzji Rady Ambasador\u00f3w w Spa (1920) jego rodzinne Rabczyce znalaz\u0142y si\u0119 na obszarze Czechos\u0142owacji. Borowy sprzeda\u0142 wi\u0119c tamtejsze gazdostwo i przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na sta\u0142e do Polski. Zamieszka\u0142 w pogranicznej Jab\u0142once, a p\u00f3\u017aniej w Lipnicy Wielkiej, przy tzw. Rabczyckiej drodze, kt\u00f3ra prowadzi do jego rodzinnej wioski po drugiej stronie granicy. W Lipnicy kontynuowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 o\u015bwiatow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105. Spisa\u0142 swoje mowy \u2013 nauki, kt\u00f3re po jego \u015bmierci wyda\u0142 zaprzyja\u017aniony z nim ks. Ferdynand Machay w ksi\u0105\u017cce pt. <em>S\u0105d grzesznika sam nad sob\u0105<\/em> (1933). Piotr Borowy zmar\u0142 18 stycznia 1932 w Lipnicy Wielkiej, gdzie zosta\u0142 pochowany. Za wybitne zas\u0142ugi dla Polski prezydent RP Ignacy Mo\u015bcicki odznaczy\u0142 skromnego i \u015bwi\u0105tobliwego g\u00f3rala Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Sta\u0142o si\u0119 tak podczas wizyty prezydenta w Jab\u0142once w lecie 1929 roku. Tego niezwyk\u0142ego cz\u0142owieka o twardym charakterze i wielkim autorytecie spo\u0142ecznym nazywano \u201eGazd\u0105 orawskim\u201d, \u201ePrzyk\u0142adnym Na\u015bladowc\u0105 Chrystusa\u201d, \u201eKatolickim Patriot\u0105\u201d, \u201eAposto\u0142em Orawy\u201d, or\u0119downikiem \u201eprowdy, piykna i dobroci.\u201d<\/p>\n<p>W 1933 roku z inicjatywy ks. Ferdynanda Machaya powsta\u0142 w Krakowie Komitet uczczenia pami\u0119ci Piotra Borowego. Jeszcze w tym samym roku ods\u0142oni\u0119to w Lipnicy Wielkiej tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105 autorstwa Karola Hukana, krakowskiego artysty-rze\u017abiarza. Tablica zgin\u0119\u0142a w niewyja\u015bnionych okoliczno\u015bciach po zaj\u0119ciu polskiej cz\u0119\u015bci Orawy przez S\u0142owacj\u0119 w 1939 roku. W 1992 roku zast\u0105pi\u0142a j\u0105 nowa, metalowa tablica z p\u0142askorze\u017ab\u0105 popiersia Piotra Borowego, pod kt\u00f3rym umieszczono krzy\u017c przedzielaj\u0105cy dat\u0119 1858\/1932 oraz napis: \u201ePami\u0119ci Piotra Borowego przyk\u0142adnego na\u015bladowcy Chrystusa i nieustraszonego obro\u0144cy praw naszych do Polskich Ziem Orawy i Spisza\u201d.<\/p>\n<p>Imi\u0119 Piotra Borowego \u2013 Polaka z wyboru \u2013 nadano Konkursowi Literackiemu na utw\u00f3r o tematyce orawskiej, organizowanemu od 1980 roku przez Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy G\u00f3rnej. Rocznic\u0119 70-lecia jego \u015bmierci Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Orawy uczci\u0142o wydaniem br\u0105zowego pami\u0105tkowego medalu (2002).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Literatura i \u017ar\u00f3d\u0142a:<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Oszcz\u0119da W. I., <em>Polskie postaci historyczne Spisza<\/em>, Almanach Muszyny 2011, str. 185-186; pl.wikipedia.org; www.lipnicawielka.pl; ww.zsolw.waw.pl\/liceum\/wydarz_hist\/piotrbor.html<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0PIOTR BOROWY \u00a0(Pieter) (1858\u20131932), gazda g\u00f3ralski z Orawy, dzia\u0142acz ludowy i niepodleg\u0142o\u015bciowy, or\u0119downik sprawy polskiej na Orawie i Spiszu, cz\u0142onek polskiej delegacji na konferencj\u0119 parysk\u0105 (1919) i do prezydenta USA Woodrowa Wilsona w sprawie rozstrzygni\u0119cia kwestii przynale\u017cno\u015bci Orawy i Spiszu do Polski. Urodzi\u0142 si\u0119 28 maja 1858 w miejscowo\u015bci Rabczyce (s\u0142ow. Rab\u010dice) na [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":3795,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15,1,7,14],"tags":[],"class_list":["post-3794","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality","category-nezaradene","category-poliaci-vo-svete","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3794"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3794\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3795"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}