{"id":3812,"date":"2016-05-03T20:44:54","date_gmt":"2016-05-03T18:44:54","guid":{"rendered":"http:\/\/ozpolonus.sk\/?p=3812"},"modified":"2016-05-03T20:44:54","modified_gmt":"2016-05-03T18:44:54","slug":"vysnove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/vysnove\/","title":{"rendered":"Vy\u0161\u0148ov\u00e9"},"content":{"rendered":"

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 VY\u0160\u0147OV\u00c9<\/strong><\/h2>\n

s\u0142owacka miejscowo\u015b\u0107 po\u0142o\u017cona 10 km na po\u0142udniowy wsch\u00f3d od miasta \u017dilina (pol. <\/em>\u017bylina), nad rzeczk\u0105 Vi\u0161\u0148ovka, oko\u0142o 2 700 mieszka\u0144c\u00f3w. Za\u0142o\u017cona zosta\u0142a w 1393 r.<\/p>\n

Ju\u017c ponad 300 lat jest znanym miejscem pielgrzymowania wierz\u0105cych z\u00a0obszar\u00f3w p\u00f3\u0142nocnozachodniej S\u0142owacji. Corocznie w sobot\u0119 i niedziel\u0119 po \u015bwi\u0119cie Narodzenia Panny Marii (2 lipca), zbieraj\u0105 si\u0119 w miejscowym ko\u015bciele pielgrzymi z\u00a0Orawy, Kisuc (s\u0142ow.<\/em> Kysuce), okolicy Bytczy (s\u0142ow. <\/em>Byt\u010da), Rajca, Turca, Terchowej i oczywi\u015bcie \u017byliny oraz najbli\u017cszej okolicy. Na prze\u0142omie XIV i XV w., blisko wioski odkryto \u015blady z\u0142ota i wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce miejscowo\u015b\u0107 ma dobre warunki na to, aby wkr\u00f3tce sta\u0142a si\u0119 miastem g\u00f3rniczym podobnie jak s\u0142owackie miejscowo\u015bci le\u017c\u0105ce w Rudawach S\u0142owackich (s\u0142ow.<\/em> Slovensk\u00e9 rudohorie). Niestety jak p\u00f3\u017aniej si\u0119 okaza\u0142o, by\u0142a to tylko iluzja.<\/p>\n

Historia istnienia miejscowego ko\u015bcio\u0142a si\u0119ga 1514 r. Wtedy miejscowy w\u00f3jt Wysnowsky zbudowa\u0142 ma\u0142y, jednonawowy gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 z\u00a0 poligonalnym prezbiterium i drewnian\u0105 dzwonnic\u0105. Jego patronem zosta\u0142 \u015bw. Miko\u0142aj. Tak jak i obecnego ko\u015bcio\u0142a zbudowanemu na miejscu tego\u017c pierwotnego, z\u00a0kt\u00f3rego urz\u0105dzenia wn\u0119trza niestety nic si\u0119 nie zachowa\u0142o.<\/p>\n

Miejscowa tradycja g\u0142osi, \u017ce do nowego ko\u015bcio\u0142a w\u00f3jt postanowi\u0142 umie\u015bci\u0107 figurk\u0119 Marii Panny, kt\u00f3ra wcze\u015bniej znajdowa\u0142a si\u0119 w jego domu. I w\u0142a\u015bnie za spraw\u0105 owej figurki\u00a0 Vi\u0161\u0148ov\u00e9 sta\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej miejscem pielgrzymek.<\/p>\n

Vi\u0161\u0148ov\u00e9 \u2013 ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Miko\u0142aja (fot. W.Oszcz\u0119da<\/em>)<\/p>\n

W XVI i XVII w. S\u0142owacja by\u0142a aren\u0105 licznych walk religijnych pomi\u0119dzy zwolennikami reformacji i obro\u0144cami wiary katolickiej. Dociera\u0142y one nawet do le\u017c\u0105cej u podn\u00f3\u017ca g\u00f3r Ma\u0142ej Fatry ma\u0142ej miejscowo\u015bci. Wioska nale\u017ca\u0142a do maj\u0105tku zamku Lietawa (s\u0142ow .<\/em>Lietava), kt\u00f3rego w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 protestant. Mieszka\u0144cy wioski byli wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c wyznania protestanckiego. Gdy p\u00f3\u017aniej w Lietawie pojawi\u0142 si\u0119 katolicki zarz\u0105dca, Franciszek Revay, ko\u015bci\u00f3\u0142 w wiosce zwr\u00f3ci\u0142 katolikom. Nie nalega\u0142 jednak, aby wszyscy poddani zaraz powr\u00f3cili do swojej poprzednio wyznawanej wiary. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli by\u0142a jeszcze prawie sto lat protestancka. W ko\u0144cu jednak powsta\u0142a ciekawa sytuacja gdy w ca\u0142ej wiosce pozosta\u0142 tylko jeden protestant, kt\u00f3ry by\u0142 ko\u015bcielnym katolickim ko\u015bciele.<\/p>\n

I w\u0142a\u015bnie on pewnego dnia sprz\u0105ta\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142, czy\u015bci\u0142 o\u0142tarze, obrazy, figurki i inne przedmioty, kt\u00f3re w czasach protestanckich by\u0142y od\u0142o\u017cone do lamusa. Podczas pracy nieoczekiwanie us\u0142ysza\u0142 za plecami pro\u015bb\u0119: \u201eI mnie !\u201c. Gdy si\u0119 obejrza\u0142 zauwa\u017cy\u0142, \u017ce ow\u0105 pro\u015bb\u0119 kierowa\u0142a do niego figurka Panny Marii, kt\u00f3ra kiedy\u015b znajdowa\u0142a si\u0119 na o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym. I ten w\u0142a\u015bnie znak \u2013 wydarzenie spowodowa\u0142o, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 zacz\u0119li odwiedza\u0107 wierz\u0105cy z\u00a0okolicy miejscowo\u015bci.<\/p>\n

Z wynik\u00f3w kontroli probostwa kanonikiem w 1714 r. wynika, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 miejscem pielgrzymowania ju\u017c w 1690 r. Zwi\u0119kszaj\u0105ca si\u0119 z\u00a0roku na rok liczba pielgrzym\u00f3w, ich bogate dary i wota by\u0142y finansow\u0105 podstaw\u0105 do kilkukrotnej przebudowy starego ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

W ko\u0144cu jednak ma\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142 nie by\u0142 w stanie pomie\u015bci\u0107 po swoim dachem i we wn\u0119trzu rosn\u0105cej liczby pielgrzym\u00f3w. Trzeba by\u0142o przyst\u0105pi\u0107 do budowy nowej \u015bwi\u0105tyni. Zadania tego podj\u0105\u0142 si\u0119 w 17969 roku nowy w\u0142a\u015bciciel wioski i w\u00f3jt, pochodz\u0105cy z w\u0142oskiej Rawenny Jan Zaffiri. J. Zaffiri by\u0142 bogatym mieszczaninem, kt\u00f3ry dzia\u0142a\u0142 w znanym g\u00f3rniczym mie\u015bcie Kremnica jako prawnik, notariusz i przedsi\u0119biorca. Poniewa\u017c zachorowa\u0142 na gru\u017alic\u0119, lekarze poradzili zmian\u0119 klimatu i pobyt w\u015br\u00f3d las\u00f3w. Jako miejsce swojego nowego pobytu wybra\u0142 celowo Vi\u0161\u0148ov\u00e9 poniewa\u017c wiedzia\u0142 o znaleziskach z\u0142ota w jego okolicy. Miejscowe z\u0142oto nie przynios\u0142o mu jednak oczekiwane bogactwo ani szcz\u0119\u015bcie. W piasku, kt\u00f3ry wozi\u0142 do Kremnicy, by\u0142o go niewiele i nie pokrywa\u0142o nawet wydatk\u00f3w zwi\u0105zanych z\u00a0kosztami jego transportu. Budow\u0119 nowego ko\u015bcio\u0142a finnasowan\u0105 ze zysk\u00f3w pochodz\u0105cych z udziak\u00f3w w kopalni z\u0142ota, zleci\u0142 Petrowi Millerowi, do\u015bwiadczonemu architektowi z Kremnicy.<\/p>\n

Po r\u00f3\u017cnych przeszkodach finansowych i klimatycznych, budowla ko\u015bcio\u0142a, za wyj\u0105tkiem frontonu i obydw\u00f3ch wie\u017cy, by\u0142a gotowa na pocz\u0105tku XIX w. Budowa dw\u00f3ch wysokich 31 metrowych wie\u017cy zako\u0144czono w 1819 r. Dopiero wtedy najwi\u0119kszy w\u00f3wczas ko\u015bci\u00f3\u0142 w p\u00f3\u0142nocno zachodniej S\u0142owacji zacz\u0105\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 wiernymi i pielgrzymom. Powoli urz\u0105dzono jego wn\u0119trze, kt\u00f3re wyposa\u017cono w inwentarz z ko\u0144ca XVIII i pocz\u0105tku XIX w.<\/p>\n

Zanim przyst\u0105piono do malowania wn\u0119trza sko\u0144czy\u0142 si\u0119 okres baroku ust\u0119puj\u0105c miejsce klasycyzmu, kt\u00f3ry nie przypuszcza\u0142 malowanie \u015bcian. Wn\u0119trze wi\u0119c wybielono i takie pozosta\u0142o przez ca\u0142y wiek XIX. Na pocz\u0105tku XX w. panowa\u0142y ju\u017c inne zwyczaje. W latach 1901\u201302 pomalowa\u0142 freski w ko\u015bciele jeden z\u00a0najwybitniejszych s\u0142owackich malarzy ko\u015bcielnych \u2013 Jozef Hamula. Freski i obrazy na\u015bcienne nawi\u0105zywa\u0142y do tradycji pielgrzymek maryjnych. Namalowane na sklepieniach freskowe cykle figuralne podkre\u015bla\u0142y rol\u0119 Marii Panny w religii chrze\u015bciaj\u0144skiej. Ko\u015bci\u00f3\u0142 przetrwa\u0142 \u00a0najwi\u0119ksze trz\u0119sienie Ziemi w historii\u00a0 S\u0142owacji, kt\u00f3rego\u00a0epicentrum by\u0142o w\u0142a\u015bnie w Vi\u0161\u0148ov\u00e9 (15 stycznia 1858).<\/p>\n

Tradycja pielgrzymowania utrzymywa\u0142a si\u0119 podczas ca\u0142ego XIX i do po\u0142owy XX w. Po drugiej wojnie \u015bwiatowej dosz\u0142o do odnowy duchowej. Latem i jesieni\u0105 w 1948 i 1949 r. w pielgrzymkach wzi\u0119\u0142o kilkana\u015bcie tysi\u0119cy os\u00f3b. P\u00f3\u017aniej pielgrzymki zosta\u0142y urz\u0119dowo ograniczone a p\u00f3\u017aniej zabronione przez w\u0142adze komunistyczne. Dopiero po zmianach spo\u0142eczno-politycznych na S\u0142owacji w latach\u00a0 90. tych XX wieku, tradycja pielgrzymek od\u017cy\u0142a.<\/p>\n

Od 1 VII 2011 w miejscowym ko\u015bciele pw. \u015bw. Miko\u0142aja znajduj\u0105 si\u0119 relikwie krwi \u015bwi\u0119tego Jana Paw\u0142a II. Relikwie przekazane zosta\u0142y diecezji \u017cyli\u0144skiej przez kardyna\u0142a Stanis\u0142awa Dziwisz, arcybiskupa metropolit\u0119 krakowskiego. Wspominane relikwie pochodz\u0105 z pr\u00f3bki krwi b\u0142. Jana Paw\u0142a II pobranej w ostatnich dnia jego \u017cycia.<\/p>\n

W wiosce natrafi\u0107 mo\u017cna na \u015blady polsko\u015bci w historii i \u017cyciu wsp\u00f3\u0142czesnym miejscowo\u015bci. Na pocz\u0105tku XX w. jego mieszka\u0144com doskwiera\u0142o wiele k\u0142opot\u00f3w \u017cyciowych odzwierciedlaj\u0105cych si\u0119 w stosunkach rodzinnych. Pierwotnie rodzinne pola\u00a0 uprawne, \u0142\u0105ki i pastwiska, gospodarstwa, z\u00a0biegiem czasu uleg\u0142y rozdrobnieniu. Pola zamieni\u0142y si\u0119 na poletka, pasy ziemi i miedze. Mimo zniesienia podda\u0144stwa na polu pracowa\u0142o si\u0119 ci\u0119\u017cko. W wiosce pojawili si\u0119 karczmarze, przewa\u017cnie \u017bydzi. Starzy mieszka\u0144cy wioski utapiaj\u0105c swoje \u017cale i smutki w okowicie zapisywali swoje kolejne maj\u0105tki na \u201ekresk\u0119\u201c u karczmarza. Pito du\u017co, najcz\u0119\u015bciej w beznadziei i rozpaczy. Tak bez wysi\u0142ku i pracy zyskane dobra szynkarze sprzedawali ludziom z\u00a0niedalekich Kisuc, z\u00a0pogranicza polsko-s\u0142owackiego i Ma\u0142opolski. W ten spos\u00f3b po\u015br\u00f3d mieszanego s\u0142owacko-niemiecko-wo\u0142oskiego spo\u0142ecze\u0144stwa wioskowego pojawili si\u0119 ze swoimi rodzinami Polacy, kt\u00f3rzy szybko zaadoptowali si\u0119 do nowego \u015brodowiska charakteryzowanego wsp\u00f3ln\u0105 bied\u0105. Do dzi\u015b spotka\u0107 mo\u017cna tam potomk\u00f3w polskich osadnik\u00f3w, kt\u00f3rych groby znajduj\u0105 si\u0119 na miejscowym cmentarzu. Na przyk\u0142ad Wojty\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych wi\u0119zy rodzinne podobno si\u0119gaj\u0105 do rodziny Wielkiego Polaka, \u015bw. Jana Paw\u0142a II. Dlatego te\u017c w \u017bylinie i okolicy o mieszka\u0144cach wioski m\u00f3wi si\u0119 tradycyjnie jako o Polakach.<\/p>\n

 <\/p>\n

Literatura i \u017ar\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n

Oszcz\u0119da W.I., Zar\u0119bski M.A., Impresje s\u0142owackie czyli S\u0142owacja jeszcze bli\u017cej<\/em>, Stasz\u00f3w-\u017dilina 2001, str. 126-132<\/p>\n

 <\/p>\n

Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 VY\u0160\u0147OV\u00c9 s\u0142owacka miejscowo\u015b\u0107 po\u0142o\u017cona 10 km na po\u0142udniowy wsch\u00f3d od miasta \u017dilina (pol. \u017bylina), nad rzeczk\u0105 Vi\u0161\u0148ovka, oko\u0142o 2 700 mieszka\u0144c\u00f3w. Za\u0142o\u017cona zosta\u0142a w 1393 r. Ju\u017c ponad 300 lat jest znanym miejscem pielgrzymowania wierz\u0105cych z\u00a0obszar\u00f3w p\u00f3\u0142nocnozachodniej S\u0142owacji. Corocznie w sobot\u0119 i niedziel\u0119 po \u015bwi\u0119cie Narodzenia Panny Marii (2 lipca), zbieraj\u0105 si\u0119 w miejscowym […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":3813,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-3812","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nezaradene"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3812"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3812\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3813"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3812"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}