{"id":3815,"date":"2016-05-03T20:47:40","date_gmt":"2016-05-03T18:47:40","guid":{"rendered":"http:\/\/ozpolonus.sk\/?p=3815"},"modified":"2016-05-03T20:47:40","modified_gmt":"2016-05-03T18:47:40","slug":"radatice","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/radatice\/","title":{"rendered":"Radatice"},"content":{"rendered":"

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 RADATICE \u00a0\u00a0<\/strong><\/h2>\n

miejscowo\u015b\u0107 we wschodniej S\u0142owacji, ponad 700 mieszka\u0144c\u00f3w, utworzona poprzez po\u0142\u0105czenie by\u0142ych miejscowo\u015bci Rada\u010dov\u00a0 i\u00a0 Meretice, co podkre\u015blone zosta\u0142o we wsp\u00f3lnej nazwie. W ko\u0144cu 1944 r. miejscowo\u015b\u0107 by\u0142a terenem dramatycznego i tragicznego wydarzenia wojennego, zestrzelenia i katastrofy lotniczej brytyjskiego samolotu bojowego.<\/p>\n

W dniu 28 grudnia popo\u0142udniu z w\u0142oskiego lotniska wojskowego\u00a0 Campo di Cassale wystartowa\u0142 o godzinie 16,30 w kierunku Polski samolot bombowy HALIFAX V. LL\u2013187 ze znakami RAF\u2013u i 301 Dywizjonu Bombowego Ziemi Pomorskiej im.\u201eObro\u0144c\u00f3w Warszawy\u201d. Za\u0142og\u0105 samolotu w ilo\u015bci o\u015bmiu os\u00f3b dowodzi\u0142 kpt.Franciszek Kryszczak. W dziesi\u0119\u0107 minut p\u00f3\u017aniej z lotniskowego pasa startowego wznios\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w kierunku Polski druga maszyna HALIFAX V. LL\u2013465 zo siedmioosobow\u0105 za\u0142og\u0105 pod dow\u00f3dztwem kpt.R.B\u0142aszaka. Samoloty uda\u0142y si\u0119 na tras\u0119 lotu: Brindisi\u2013Morze Adriatyckie\u2013Belgrad\u2013Szeged\u2013Miskolc-Pre\u0161ov\u2013Bardejov\u2013Przemy\u015bl\u2013Lublin. Powr\u00f3t przez U\u017cgorod, Nowy Sad, Belgrad, Czarn\u0105 G\u00f3r\u0119, Brindisi. Podczas przelotu nad lini\u0105 frontu na odcinku Miskolc (W\u0119gry)\u2013Gelnica (S\u0142owacja) za\u0142og\u0119 pierwszego z wymienionych samolot\u00f3w LL\u2013187 o godzinie 20,55 czasu \u015brodkowoeuropejskiego dostrzeg\u0142 i ostrzela\u0142 nocny niemiecki samolot my\u015bliwski JUNKERS JU-88G wyposa\u017cony w urz\u0105dzenia radarowe. Bombowiec trafiony zosta\u0142 pociskami niemieckimi w lewe skrzyd\u0142o blisko lewego skrajnego silnika. Trafiony samolot przelecia\u0142 jeszcze \u00f3wczesn\u0105 granic\u0119 pomi\u0119dzy W\u0119grami i S\u0142owacj\u0105 w okolicy Gelnicy lec\u0105c w kierunku miasta Pre\u0161ov. Uszkodzenie maszyny by\u0142o bardzo powa\u017cne. Gwa\u0142townie traci\u0142a wysoko\u015b\u0107. Lewe skrzyd\u0142o ogarn\u0119\u0142y p\u0142omienie. Nad miejscowo\u015bci\u0105 Sedlice na kierunku Margecany\u2013Sedlice-Pre\u0161ov lecia\u0142a ju\u017c tylko na wysoko\u015bci 800 metr\u00f3w. Nast\u0105pi\u0142 wybuch lewego silnika i po\u017car lewego skrzyd\u0142a. Samolot okr\u0105\u017cy\u0142 jeszcze wzg\u00f3rze Re\u0161etka (577 m n.p.m.) i Pyrec (453 m n.p.m.) dolatuj\u0105c do miejscowo\u015bci Such\u00e1 Dolina w kierunku Janov. O godzinie 21,15 a wi\u0119c kr\u00f3tko po trafieniu przeciwnika spad\u0142 na \u0142\u0105k\u0119 zwan\u0105 H\u00e1jnikov\u00e1 nad potokiem \u017darinec w pobli\u017cu \u00f3wczesnej miejscowo\u015bci Meretice. Miejsce katastrofy lotniczej szybko pokry\u0142y resztki rozbitego samolotu \u2013 oderwane i po\u0142amane skrzyd\u0142a, oderwane silniki, powykr\u0119cane \u015bmig\u0142a, p\u0119kni\u0119ty na trzy cz\u0119\u015bci kad\u0142ub, kt\u00f3ry przy zetkni\u0119ciu z ziemi\u0105 zosta\u0142 wykr\u0119cony w kierunku przeciwnym. Wykr\u0119cenie spowodowane zosta\u0142o tym, \u017ce spadaj\u0105cy samolot zawadzi\u0142 lewym skrzyd\u0142em o nachylony stok \u0142\u0105ki co spowodowa\u0142o obr\u00f3t. Jeden ze silnik\u00f3w zary\u0142 si\u0119 do ziemi przeciwleg\u0142ej skarpy. Zaraz po uderzeniu w ziemi\u0119 rozbity samolot stan\u0105\u0142 w p\u0142omieniach. W zbiorniku znajdowa\u0142 si\u0119 bowiem znaczny zapas paliwa jeszcze na pi\u0119\u0107 godzin lotu. Wkr\u00f3tce pojawili si\u0119 w\u0142asowcy stacjonuj\u0105cy w niedalekiej miejscowo\u015bci Rada\u010dov. Obejrzeli p\u0142on\u0105cy wrak maszyny i zawr\u00f3cili do miejsca pobytu. \u017baden z cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi nie zdo\u0142a\u0142 si\u0119 uratowa\u0107. Katastrof\u0119 nikt nie prze\u017cy\u0142. Cz\u0119\u015b\u0107 za\u0142ogi znajduj\u0105ca si\u0119 w przedniej cz\u0119\u015bci samolotu zgin\u0119\u0142a w p\u0142on\u0105cych resztkach. Trzej inni pod wp\u0142ywem uderzenia samolotu o ziemi\u0119 zostali z niego katapultowani. Ci\u0119\u017cko ranni, z otwartymi ranami jamy brzusznej i klatki piersiowej zmarli w pobli\u017cu kad\u0142uba. Tylny strzelec pok\u0142adowy zgin\u0105\u0142 z g\u0142\u0119bok\u0105 ran\u0105 czo\u0142a na swoim stanowisku ogniowym. Na drugi dzie\u0144 wcze\u015bnie rano 29 grudnia 1944\u00a0 przybyli na miejsce katastrofy niemieccy \u017co\u0142nierze, kt\u00f3rzy odmontowali i na\u0142o\u017cyli na zaprz\u0119gni\u0119te w konie wozy odnalezion\u0105 bro\u0144 pok\u0142adow\u0105, ocala\u0142\u0105 z po\u017caru amunicj\u0119, rzeczy osobiste za\u0142ogi i ich bro\u0144. Na pok\u0142adzie opr\u00f3cz tego znajdowa\u0142a si\u0119 tylko niewielka ilo\u015b\u0107 \u017cywno\u015bci i owoc\u00f3w, troch\u0119 korespondencji listowej i poczt\u00f3wkowej z polskimi adresami. Przy wraku samolotu le\u017ca\u0142y cz\u0119\u015bciowo otwarte 3-4 spadochrony. Z kabiny tylnego strzelca pok\u0142adowego wyci\u0105gni\u0119te zosta\u0142o cia\u0142o martwego strzelca (przypuszczalnie Karola Macierzy\u0144skiego), kt\u00f3re z\u0142o\u017cone zosta\u0142o na w\u00f3z z broni\u0105 i odwiezione do stodo\u0142y grabarza w Mereticiach, gdzie p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 pochowany na miejscowym cmentarzu. Po odej\u015bciu Niemc\u00f3w pojawili si\u0119 przy str\u0105conym samolocie mieszka\u0144cy pobliskich wiosek, kt\u00f3rzy w jego wn\u0119trzu znale\u017ali jeszcze rakietnic\u0119 i pistolet jednego z cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi. Odnaleziona bro\u0144 nie przynios\u0142a jednak szcz\u0119\u015bcie jej znalazcy. Jak p\u00f3\u017aniej zdo\u0142ano dok\u0142adnie ustali\u0107, bohatersk\u0105 \u015bmier\u0107 w katastrofie lotniczej ponie\u015bli:<\/p>\n

kpt.Franciszek Kryszczuk<\/em>, ur.26 VIII 1911, Wojn\u00f3w \u2013 dow\u00f3dca samolotu i nawigator,\u00a0 odznaczony Krzy\u017cem Srebrnym Orderu Virtuti Militari,<\/p>\n

plut.Boles\u0142aw Uram<\/em>, ur.10 II 1920 w Polsce – pierwszy pilot, odznaczony Krzy\u017cem Srebrnym Orderu Virtuti Militari i Krzy\u017cem Walecznych,<\/p>\n

kpt.Tadeusz Wianecki<\/em>, ur.23 III 1906, Krosno – nawigator, odznaczony Medalem Lotniczym,<\/p>\n

st.sier\u017cant Eugeniusz Stanis\u0142aw Krzeczewski<\/em>, ur.30.4.1916, \u0141ask \u2013 radiotelegrafista, odznaczony Krzy\u017cem Srebrnym Orderu Virtuti Militari i czterokrotnie Krzy\u017cem Walecznych, Medalem Lotniczym,<\/p>\n

sier\u017cant Teodor Tadeusz Majer<\/em>, ur.24 IX 1918, Buer\u2013Arle (Niemcy) – mechanik pok\u0142adowy, odznaczony Krzy\u017cem Walecznych i dwukrotnie Medalem Lotniczym,<\/p>\n

st.sier\u017cant Karol Macierzy\u0144ski<\/em>, ur.31 X 1915, Klur\u00f3w \u2013 tylny strzelec pok\u0142adowy,\u00a0 odznaczony Krzy\u017cem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz trzykrotnie Krzy\u017cem Walecznych,<\/p>\n

plut.Stanis\u0142aw Lisik<\/em>, ur.22 I 1919, Podlesie (pow.Zamo\u015b\u0107) \u2013 bombardier, odznaczony Medalem Lotniczym,<\/p>\n

kapral Wiktor Muller<\/em>, ur.25 V 1915, Lw\u00f3w \u2013 bombardier, odnaczony Medalem Lotniczym.<\/p>\n

Trzej polegli lotnicy byli absolwentami Szko\u0142y Lotniczej w Bydgoszczy (Uram, Majer, Krzeczewski). Szcz\u0105tki siedmiu cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi z\u0142o\u017cono do grob\u00f3w wykopanych w ziemi w pobliskim lesie. Cia\u0142o \u00f3smego cz\u0142onka za\u0142ogi znalaz\u0142o tymczasowe miejsce spoczynku na cmentarzu wiejskim w Mereticiach.<\/p>\n

W 1946 r. Anglicy wynaj\u0119li miejscowego grabarza i przeprowadzili ekshumacj\u0119 szcz\u0105tk\u00f3w wszystkich lotnik\u00f3w, kt\u00f3re przewiezione zosta\u0142y do stolicy Czecho\u2013S\u0142owacji, Pragi. Pochowano ich powt\u00f3rnie na cmentarzu wojskowym Ol\u0161any gdzie w rz\u0119dzie B\u20132 pod nr 1-8 do\u0142\u0105czyli do innych grob\u00f3w lotnik\u00f3w RAF\u2013u. Nazwiska polskich lotnik\u00f3w utrwalone zosta\u0142y na jednej z tablic pami\u0105tkowych pomnika lotnik\u00f3w w Runnymede le\u017c\u0105cym na zach\u00f3d od Londyna, pomi\u0119dzy nazwiskami innych 20 455 lotnik\u00f3w RAF-u poleg\u0142ych w drugiej wojnie \u015bwiatowej umieszczonych na 360 tablicach pami\u0105tkowych. Znajduj\u0105 si\u0119 po\u015br\u00f3d nazwisk innych poleg\u0142ych koleg\u00f3w z polskiego 301 Dywizjonu Bombowego. Odnale\u017a\u0107 ich r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna odnotowane na stronach ksi\u0119gi pami\u0105tkowej poleg\u0142ych lotnik\u00f3w RAF-u i Polskich Si\u0142 Zbrojnych na Zachodzie w londy\u0144skim ko\u015bciele St. Clement.<\/p>\n

Dla upami\u0119tnienia opisanej tragicznej katastrofy lotniczej w 2000 r. w miejscowo\u015bci Radatice odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia i po\u015bwi\u0119cenia pomnika symbolizuj\u0105cego bohatersk\u0105 \u015bmier\u0107 \u017co\u0142nierzy walcz\u0105cych owolno\u015b\u0107 Wasz\u0105 i Nasz\u0105 z udzia\u0142em przedstawicieli ambasady polskiej i brytyjskiej na S\u0142owacji oraz miejscowego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

 <\/p>\n

Literatura i \u017ar\u00f3d\u0142a:<\/em><\/strong><\/p>\n

Oszcz\u0119da W. I., Wie\u015bci ze S\u0142owacji<\/em>, Stasz\u00f3w-\u017dilina 2002, str. 117-119<\/p>\n

 <\/p>\n

Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 RADATICE \u00a0\u00a0 miejscowo\u015b\u0107 we wschodniej S\u0142owacji, ponad 700 mieszka\u0144c\u00f3w, utworzona poprzez po\u0142\u0105czenie by\u0142ych miejscowo\u015bci Rada\u010dov\u00a0 i\u00a0 Meretice, co podkre\u015blone zosta\u0142o we wsp\u00f3lnej nazwie. W ko\u0144cu 1944 r. miejscowo\u015b\u0107 by\u0142a terenem dramatycznego i tragicznego wydarzenia wojennego, zestrzelenia i katastrofy lotniczej brytyjskiego samolotu bojowego. W dniu 28 grudnia popo\u0142udniu z w\u0142oskiego lotniska wojskowego\u00a0 Campo di Cassale […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":3816,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15,1,7,14],"tags":[],"class_list":["post-3815","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality","category-nezaradene","category-poliaci-vo-svete","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3815","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3815"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3815\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3816"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3815"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3815"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3815"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}