{"id":3827,"date":"2016-05-04T16:03:15","date_gmt":"2016-05-04T14:03:15","guid":{"rendered":"http:\/\/ozpolonus.sk\/?p=3827"},"modified":"2016-05-04T16:03:15","modified_gmt":"2016-05-04T14:03:15","slug":"polscy-studenci-akademii-gorniczo-hutniczej-w-banskej-szczawnicy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/polscy-studenci-akademii-gorniczo-hutniczej-w-banskej-szczawnicy\/","title":{"rendered":"Polscy studenci Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej w Ba\u0144skej Szczawnicy"},"content":{"rendered":"

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Polscy\u00a0studenci Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej w Ba\u0144skej Szczawnicy <\/strong><\/h2>\n

 <\/p>\n

Pierwsi polscy studenci pojawili si\u0119 w za\u0142o\u017conej w 1735 roku dekretem Marii Teresy w Ba\u0144skiej Szczawnicy (s\u0142ow. <\/em>Bansk\u00e1 \u0160tavnica) Akademii G\u00f3rniczej ju\u017c w 1788 roku. Po raz ostatni nazwisko Polaka odnotowane by\u0142o na li\u015bcie student\u00f3w uczelni w 1868 roku.<\/p>\n

Z bada\u0144 dotycz\u0105cych polskich s\u0142uchaczy Akademii G\u00f3rniczej wynika, \u017ce do wspominanego wcze\u015bniej roku 1869 nauk\u0119 w Ba\u0144skiej Szczawnicy podj\u0119\u0142o oko\u0142o 120 Polak\u00f3w. Na studiach nie przebywa\u0142o naraz wi\u0119cej ni\u017c kilkunastu polskich student\u00f3w. Trudno okre\u015bli\u0107 dok\u0142adnie ich liczb\u0119 og\u00f3ln\u0105 poniewa\u017c dotychczas odnalezione i zweryfikowane listy s\u0142uchaczy z Polski s\u0105 niekompletne i niezbyt wiarygodne. Przypuszczalnie dlatego, \u017ce w okresie zabor\u00f3w wielu polskich student\u00f3w, nie przyznawa\u0142o z obawy o swoje bezpiecze\u0144stwo narodowo\u015b\u0107 polsk\u0105. W listach wyst\u0119puje te\u017c mn\u00f3stwo nazwisk Polak\u00f3w o brzmi\u0105cych niepolsko b\u0105d\u017a nies\u0142owia\u0144sko nazwiskach albo os\u00f3b innych narodowo\u015bci o polsko brzmi\u0105cych nazwiskach. Wielu polskich absolwent\u00f3w akademii nie zosta\u0142o umieszczonych w oficjalnych dokumentach uczelni. Polscy studenci i absolwenci przybywali do Ba\u0144skiej Szczawnicy najcz\u0119\u015bciej z teren\u00f3w Ma\u0142opolski (Galicji) i tam te\u017c podejmowali p\u00f3\u017aniej prac\u0119 w istniej\u0105cych kopalniach soli.<\/p>\n

Z zachowanych dokument\u00f3w wynika, \u017ce 17 wrze\u015bnia 1788 roku Stanis\u0142aw August Poniatowski, ostatni kr\u00f3l Polski, wys\u0142a\u0142 na studia na S\u0142owacj\u0119 trzech pierwszych Polak\u00f3w. Z inicjatywy Tadeusza Czackiego, wybitnego polskiego dzia\u0142acza o\u015bwiatowego i gospodarczego, komisarza Komisji Kruszcowej i Skarbowej, stypendystami kr\u00f3lewskimi zostali: Jan Kanty Mieroszewski, Stanis\u0142aw Samuel Okraszewski i Ignacy Jakub Bie\u0144kowski. Student\u00f3w maj\u0105cych kszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w mineralogii, metalurgii, docymazji czyli analizie chemicznej okre\u015blaj\u0105cej warto\u015b\u0107 rud metali, mychcie, wardejostwie (pr\u00f3bierstwie) i miernictwie podziemnym, kr\u00f3l poleci\u0142 opiece austriackiego ministra Leopolda hrabiego Kollowartha (Kolowrata).<\/p>\n

Po szybkim uregulowaniu sprawy podj\u0119cia studi\u00f3w (1788) Polacy, przypuszczalnie jako wolni s\u0142uchacze, \u00a0rozpocz\u0119li studia w akademii otrzymuj\u0105c stypendium w wysoko\u015bci 1\u00a0600 z\u0142otych rocznie. Warunkiem jego przyznania i wyp\u0142acania by\u0142o podj\u0119cie po zako\u0144czeniu studi\u00f3w pracy w g\u00f3rnictwie rz\u0105dowym przez okres sze\u015bciu lat.<\/p>\n

\"banska<\/a><\/p>\n

Jeszcze przed ostatnim rozbiorem Polski studia w Ba\u0144skej Szczawnicy uko\u0144czy\u0142 tak\u017ce Antoni Friedhuber z Galicji (1786) zatrudniony p\u00f3\u017aniej jako mierniczy kopalni w Wieliczce.<\/p>\n

Kilka lat po nim s\u0142owack\u0105 uczelni\u0119 g\u00f3rniczo-hutnicz\u0105 uko\u0144czyli inni Polacy, m.in. Fryderyk Klemensiewicz, Mateusz Methner, Wilhelm Kalwi\u0144ski (1797) i inni. Og\u00f3lnie przypuszcza si\u0119, \u017ce do ko\u0144ca XVIII w. nauk\u0119 w Ba\u0144skej Szczawnicy uko\u0144czy\u0142o oko\u0142o dziesi\u0119ciu Polak\u00f3w, pochodz\u0105cych przewa\u017cnie z Galicji.<\/p>\n

Liczba polskich student\u00f3w z po\u0142udniowych obszar\u00f3w Polski znacznie wzros\u0142a po rozbiorach Polski. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zatrudni\u0142a si\u0119 po studiach w kopalniach olkuskich, kopalniach soli w Wieliczce, Bochni, Drohobyczu, Stebniku i Ka\u0142uszu. Zajmowali odpowiedzialne stanowiska radc\u00f3w g\u00f3rniczych, urz\u0119dnik\u00f3w salin, zarz\u0105dc\u00f3w kopal\u0144, inspektor\u00f3w g\u00f3rniczych, mistrz\u00f3w warzelni, zawiadowc\u00f3w g\u00f3rniczych, pr\u00f3bobiorc\u00f3w, kontroler\u00f3w salin, itp. Wielu z nich znalaz\u0142o prac\u0119 w kopalniach i hutach rud \u017celaza, w\u0119gla i nawet siarki urz\u0105dzonych w Augustowie, Swoszowicach, Zakopanem. Kilku pe\u0142ni\u0142o bardzo wa\u017cne stanowiska w austriackiej administracji g\u00f3rniczej lub po\u015bwi\u0119ci\u0142o si\u0119 pracy naukowej. Niekt\u00f3rzy wnie\u015bli znaczny wk\u0142ad w rozw\u00f3j g\u00f3rnictwa i hutnictwa innych kraj\u00f3w europejskich.<\/p>\n

Nale\u017ca\u0142 do nich np.: Jan Jaworski \u2013 kontroler huty w Augustowie, Sewer Chru\u015bci\u0144ski \u2013 szychmajster kopalni w Zakopanem, Edward Homolacs \u2013 pe\u0142nomocnik gwarectwa w Zakopanem, Marcin G\u0142owacki \u2013 zawiadowca huty, Edward Neusser \u2013 ck kontroler urz\u0119du\u00a0 g\u00f3rniczo-hutniczego Swoszowice, Gustaw D\u00f6rfler \u2013 szychmajster w kopalni Swoszowice, Franciszek Obtu\u0142owicz \u2013 mistrz hutniczy, J\u00f3zef Zgrzebny \u2013 tzw. \u201egegenprobirer\u201d w g\u0142\u00f3wnym ck urz\u0119dzie mierniczym, Leon Kr\u00f3likowski \u2013 ck profesor matematyki w Krakowie, Alfons \u0141uczy\u0144ski \u2013 autor polskiego s\u0142ownika g\u00f3rniczego, g\u00f3rnik w kopalni miedzi w Serbii.<\/p>\n

Przypuszczalnie ostatnim znanym z imienia i nazwiska polskim absolwentem uczelni by\u0142 Franciszek Brzezowski (lub Brzozowski), kt\u00f3ry po studiach pracowa\u0142 pocz\u0105tkowo w kopalni soli w Wieliczce i Bochni. St\u0105d uda\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej do kopalni w\u0119gla w Ostrawie i dzia\u0142a\u0142 na sprawy polskiej na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim.<\/p>\n

Sylwetki pierwszych polskich studentami Akademii G\u00f3rniczej w Ba\u0144skiej Szczawnicy znane s\u0105 g\u0142\u00f3wne z pracy A.J. W\u00f3jcika \u201eJ<\/em>an Mieroszewski \u2013 G\u00f3rnik z \u201eTerra banensium\u201d.<\/em> Wspominany autor przy opisie ich postaci odnotowa\u0142 mn\u00f3stwo ciekawych informacji. St\u0105d wiemy, \u017ce:<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ignacy Jakub Bie\u0144kowski<\/strong> (1771\u20131838), urz\u0119dnik pa\u0144stwowy, kt\u00f3ry po zako\u0144czeniu studi\u00f3w g\u00f3rniczo\u2013hutniczych w Ba\u0144skej Szczawnicy, zwi\u0105za\u0142 si\u0119 zawodowo z mennic\u0105 pa\u0144stwow\u0105 w Warszawie. W latach 1792\u20131794 pracowa\u0142 na stanowisku subalterna, czyli ni\u017cszego urz\u0119dnika. P\u00f3\u017aniej by\u0142 probierzem. W 1806 roku awansowa\u0142 na urz\u0119dnika Izby Administracyjnej a rok po\u017aniej pe\u0142ni\u0142 stanowisko dyrektora Wydzia\u0142u Dochod\u00f3w Sta\u0142ych w Dyrekcji Skarbu. Po kilku latach (1810) powr\u00f3ci\u0142 zn\u00f3w do pracy w mennicy i obj\u0105\u0142 stanowisko generalnego inspektora. W latach 1818\u20131838 by\u0142 dyrektorem mennicy pa\u0144stwowej. Pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo 26 wrze\u015bnia 1838.<\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jan Mieroszewski<\/strong>, w\u0142a\u015bciwie Kazimierz Piotr Jan Wincenty Mieroszewski (1768\u20131842), g\u00f3rnik, w\u0142a\u015bciciel ziemski herbu \u015alepowron, kontroler i intendent krakowskich kopal\u0144 soli, dyrektor kopal\u0144 w Wieliczce.<\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 przypuszczalnie w Krzci\u0119cicach w 1768 roku w rodzinie Wojciecha, cze\u015bnika halickiego i s\u0105deckiego, w\u0142a\u015bciciela Dalewic ko\u0142o Miechowa i Katarzyny z Mi\u0142kowskich.<\/p>\n

Przed wyjazdem na S\u0142owacj\u0119 opracowa\u0142 przypuszczalnie czterostronicow\u0105 ulotk\u0119 \u201eObywatel do wsp\u00f3\u0142ziomk\u00f3w wojew\u00f3dztw krakowskiego i s\u0119domirskiego<\/em>\u201d (1787) nawo\u0142uj\u0105c\u0105 do podniesienia wiedzy g\u00f3rniczej i geologicznej oraz do prowadzenia bada\u0144 geologicznych w kraju.<\/p>\n

Po powrocie ze studi\u00f3w g\u00f3rniczo\u2013hutniczych w Ba\u0144skiej Szczawnicy powierzono mu kontrol\u0119 pa\u0144stwowych kopal\u0144 solnych w pobli\u017cu Krakowa. Nast\u0119pnie Senat Wolnego Miasta Krak\u00f3w powierzy\u0142 mu stanowisko intendenta (1824\u20131827) a p\u00f3\u017aniej mianowa\u0142 dyrektorem kopal\u0144 soli w Wieliczce. Zmar\u0142 przypuszczalnie w 1842 roku.<\/p>\n

W 1791 lub 1792 roku wyda\u0142 w Krakowie ciekaw\u0105 prac\u0119 g\u00f3rnicz\u0105 \u201eWyw\u00f3d og\u00f3lny o u\u017cyteczno\u015bciach i sposobach zaprowadzenia g\u00f3rnictwa porz\u0105dnego i trwa\u0142ego w krajach Rzeczpospolitej<\/em>\u201d. Broszurka posiada\u0142a 47 stron o wymiarach 14,5×8 cm i by\u0142a przypuszczalnie streszczeniem wi\u0119kszego opracowania. Jej tre\u015b\u0107 tworzy\u0142o pi\u0119\u0107 rozdzia\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych g\u00f3rnictwa i produkt\u00f3w g\u00f3rniczych. W rozprawie autor po raz pierwszy w pi\u015bmiennictwie polskim, wymieni\u0142 nauki przyrodnicze, pogrupowa\u0142 je i okre\u015bli\u0142 ich przydatno\u015b\u0107 dla g\u00f3rnictwa. Do nauk podstawowych (istotnych) zaliczy\u0142 \u201edziejopisarstwo g\u00f3rnicze<\/em>\u201d, kt\u00f3re tworzy geognozja, mineralogia, chemia, probierstwo (docymazyja), hutnictwo (metalurgia) oraz prawodawstwo g\u00f3rnicze. Naukami posi\u0142kowymi okre\u015bli\u0142 \u201ematematyk\u0119 ni\u017csz\u0105<\/em>\u201d, czyli miernictwo (geometri\u0119), trygonometri\u0119, stereometri\u0119, algebr\u0119, fizyk\u0119 i mechanik\u0119. Wprowadzi\u0142 po raz pierwszy do pi\u015bmiennictwa polskiego termin \u201ebudownictwo podziemne<\/em>\u201d (g\u00f3rnicze), czyli \u201eUmiej\u0119tno\u015b\u0107 obejmuj\u0105c\u0105 prawid\u0142a porz\u0105dnego otwierania wn\u0119trza g\u00f3rzysto\u015bci, stosownie zawsze do okoliczno\u015bci i nieprzewidzianych wypadk\u00f3w<\/em>\u201d. Przekonywa\u0142 o potrzebie opieki rz\u0105dowej nad g\u00f3rnictwem, na przyk\u0142ad w formie subwencji dla prowadz\u0105cych kopalnie, organizowania szk\u00f3\u0142 g\u00f3rniczych oraz zak\u0142adania sp\u00f3\u0142ek do poszukiwania z\u0142\u00f3\u017c.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Stanis\u0142aw Samuel Okraszewski<\/strong> (ok. 1744-1817 lub ok.1824), nadworny chemik kr\u00f3lewski, mineralog, kustosz kr\u00f3lewskich zbior\u00f3w historii naturalnej.<\/p>\n

Przypuszcza si\u0119, \u017ce na \u015bwiat przyszed\u0142 w Kr\u00f3lewcu oko\u0142o 1744 roku. Jego rodzice pozostaj\u0105 nieznani. W Kr\u00f3lewcu r\u00f3wnie\u017c rozpocz\u0105\u0142 studia w 1764 roku. Po ich zako\u0144czeniu kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 dalej i wiele podr\u00f3\u017cowa\u0142. Trafi\u0142 do Uppsali, gdzie by\u0142 wolnym s\u0142uchaczem wyk\u0142ad\u00f3w z chemii i mineralogii. Nast\u0119pnie Przebywa\u0142 w Holandii i Francji. W 1773 roku wst\u0105pi\u0142 do s\u0142u\u017cby u kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego. Z tego powodu przypuszcza si\u0119, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 koszt\u00f3w jego podr\u00f3\u017cy finansowana by\u0142a z kasy kr\u00f3lewskiej. Kr\u00f3l bowiem, zgodnie z \u00f3wczesn\u0105 mod\u0105 europejsk\u0105, pragn\u0105\u0142 posiada\u0107 gabinet mineralogiczny i sporo pieni\u0119dzy \u0142o\u017cy\u0142 na kolekcj\u0119.<\/p>\n

W 1779 roku, ze wzgl\u0119du na bezsprzeczne uzdolnienia i znaczn\u0105 wiedz\u0119 w dziedzinie chemii i mineralogii, mianowany zosta\u0142 kustoszem kr\u00f3lewskich zbior\u00f3w historii naturalnej, czyli \u00f3wczesnego muzeum przyrodniczego. Niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a prezentuj\u0105 go jako alchymist\u0119 pragn\u0105cego bezskutecznie wynale\u017a\u0107 z\u0142oto i nieomal czarnoksi\u0119\u017cnika maj\u0105cego kontakty z za\u015bwiatami. W gruncie rzeczy by\u0142 rzetelnym fachowcem i rozs\u0105dnym uczonym o czym \u015bwiadczy np. podr\u0119cznik przygotowany przez niego bez \u017cadnego zam\u00f3wienia na potrzeby Komisji Edukacji Narodowej. Ksi\u0105\u017cka zawiera\u0142a zgodny z \u00f3wczesn\u0105 wiedz\u0105 zakres chemii i mineralogii, dostosowany do poziomu uczni\u00f3w. Niestety nie zosta\u0142a wprowadzona do program\u00f3w szkolnych.<\/p>\n

Najwi\u0119kszym zainteresowaniem Okraszewskiego cieszy\u0142o si\u0119 poszukiwanie z\u0142\u00f3\u017c minera\u0142\u00f3w. W tym celu studiowa\u0142 w Saksonii (Freiburg) i na S\u0142owacji (Bansk\u00e1 \u0160tavnica).<\/p>\n

Okraszewski zapisa\u0142 si\u0119 tak\u017ce w histori\u0119 lot\u00f3w balonowych. Opieraj\u0105c si\u0119 na wzorach balon\u00f3w francuskich, budowa\u0142 balony z p\u0119cherzy zwierz\u0119cych i nape\u0142nia\u0142 je wodorem. 12 lutego 1784 roku przeprowadzi\u0142 pierwszy publiczny pr\u00f3bny lot balonu. Balon na uwi\u0119zi wzni\u00f3s\u0142 si\u0119 w obecno\u015bci kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego z tarasu Zamku Kr\u00f3lewskiego w Warszawie. Balon Okraszewskiego nape\u0142niony by\u0142 wodorem i posiada\u0142 \u015brednic\u0119 94 centymetr\u00f3w. Podobno osi\u0105gn\u0105\u0142 wysoko\u015b\u0107 180 metr\u00f3w. W powietrzu utrzyma\u0142 si\u0119\u00a0 przez 3 minuty. W marcu 1784 roku Okraszewski przeprowadzi\u0142 dwie kolejne pr\u00f3by balonowe. Podczas jednej z nich balon uwolniony z uwi\u0119zi odlecia\u0142 a\u017c na odleg\u0142o\u015b\u0107 ponad 20 kilometr\u00f3w. Za przeprowadzene pr\u00f3by balonowe kr\u00f3l odznaczy\u0142 Okraszewskiego z\u0142otym medalem.<\/p>\n

 <\/p>\n

Literatura i \u017ar\u00f3d\u0142a:<\/em><\/strong><\/p>\n

G\u00f3recki J., Seremet E., O najstarszej uczelni g\u00f3rniczej na \u015bwiecie i srebrno-z\u0142otych salamandrach w Ba\u0144skiej Szczawnicy<\/em> (Dzieje g\u00f3rnictwa \u2013 element europejskiego dziedzictwa kultuty, t.2 pod red. P.P.Zago\u017cd\u017cona i M. Madziarza, Wroc\u0142aw 2009); J\u0119drysek M.O., Geologia i g\u00f3rnictwo w Polsce z punktu widzenia G\u0142\u00f3wnego Geologa Kraju (2005-7): Wybrane zagadnienia od Komisji Kruszcowej do dzi\u015b<\/em>, Kopaliny 2\/2008, str. 20-31; Oszcz\u0119da W.I., Olimpijskie laury \u2013 Akademia G\u00f3rniczo-Hutnicza w Ba\u0144skiej Szczawnicy<\/em>, Tygodnik Opoczy\u0144ski nr 52 (703) z 23XII 2010; Polski S\u0142ownik Biograficzny<\/em>, 1975, t. 20, str. 818-821; Polski S\u0142ownik Biograficzny<\/em>, 1978, t. 23, str. 407; Reychman J., Polacy na Akademii G\u00f3rniczej w Ba\u0144skiej Szczawnicy w XVIII w., <\/em>Przegl\u0105d G\u00f3rn.-Hutn., 1935, str. 481-483; Reychman J., Polacy na Akademii G\u00f3rniczej w Ba\u0144skiej Szczawnicy w XVIII i XIX w.<\/em>, Wiad. Muzeum Ziemi, t. V., Warszawa 1950-1951, str.455-462; W\u00f3jcik A.J., Jan Mieroszewski \u2013 G\u00f3rnik z \u201eTerra banensium\u201d<\/em>, Bud.G\u00f3rn. I Tunel., nr 2\/2007, str. 35-43<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Polscy\u00a0studenci Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej w Ba\u0144skej Szczawnicy   Pierwsi polscy studenci pojawili si\u0119 w za\u0142o\u017conej w 1735 roku dekretem Marii Teresy w Ba\u0144skiej Szczawnicy (s\u0142ow. Bansk\u00e1 \u0160tavnica) Akademii G\u00f3rniczej ju\u017c w 1788 roku. Po raz ostatni nazwisko Polaka odnotowane by\u0142o na li\u015bcie student\u00f3w uczelni w 1868 roku. Z bada\u0144 dotycz\u0105cych polskich s\u0142uchaczy Akademii G\u00f3rniczej wynika, […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":3829,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15,1,7,14],"tags":[],"class_list":["post-3827","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality","category-nezaradene","category-poliaci-vo-svete","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3827","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3827"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3827\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3829"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}