{"id":408,"date":"2012-09-02T08:56:24","date_gmt":"2012-09-02T08:56:24","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=408"},"modified":"2012-09-02T08:56:24","modified_gmt":"2012-09-02T08:56:24","slug":"cesi-a-moravania-v-bitke-pri-grunwaldom-c-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/cesi-a-moravania-v-bitke-pri-grunwaldom-c-2\/","title":{"rendered":"\u010cesi a Moravania v bitke pri Gr\u00fcnwaldom &#8211; \u010d. 2"},"content":{"rendered":"<p><!--:en--><br \/>\n<!--:--><!--:pl--><em>Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/polonus.sk\/?attachment_id=409\" rel=\"attachment wp-att-409\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-409\" title=\"prevzia\u0165\" src=\"http:\/\/polonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/prevzia\u0165.jpg\" alt=\"\" width=\"270\" height=\"187\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Czesi i Morawianie w bitwie grunwaldzkiej \u2013 cz. 2<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Przygotowania do wielkiej wojny polsko-litewsko-krzy\u017cackiej rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 jeszcze zanim dosz\u0142o do bitwy na polach grunwaldzkich. Ju\u017c w 1409 roku obydwie strony rozpocz\u0119\u0142y nab\u00f3r ochotnik\u00f3w w\u015br\u00f3d rycerstwa z kraj\u00f3w s\u0105siednich, zw\u0142aszcza Kr\u00f3lestwa Czech. Pozyskiwaniem najemnik\u00f3w do wojsk polskich zajmowa\u0142 si\u0119 znany rycerz Zawisza Czarny z Garbowa (ok.1370-1428). W celu spe\u0142nienia misji zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o pomoc do Lacka z Krava\u0159 (ok. 1348-1416) piecz\u0119tuj\u0105cego si\u0119 herbem Odrow\u0105\u017c. Wspominany morawski feuda\u0142 utrzymuj\u0105cy bardzo dobre stosunki z polskim dworem kr\u00f3lewskim, piastowa\u0142 w tym czasie urz\u0105d najwy\u017cszego nadwornego ochmistrza i burgrabiego (kasztelana). Przypuszczalnie te\u017c by\u0142 spokrewniony z polskim rodem Odrow\u0105\u017c\u00f3w. Ch\u0119tnie wi\u0119c doprowadzi\u0142 do spotkania Zawiszy z Janem Sokolom (<em>pol.<\/em> Jan Sok\u00f3\u0142) z Lamberka,\u00a0 przysz\u0142ym dow\u00f3dc\u0105 zaci\u0119\u017cnych z Czech i Moraw walcz\u0105cych pod Grunwaldem w chor\u0105gwi \u015bw. Jerzego. Lacek z Krava\u0159 i Jan Sok\u00f3\u0142 przystali na propozycj\u0119 Zawiszy i wst\u0105pili do s\u0142u\u017cby wojskowej u polskiego kr\u00f3la. Przeprowadzili zaci\u0105g w kt\u00f3rym uda\u0142o im si\u0119 pozyska\u0107 przypuszczalnie 3000-4000 zaci\u0119\u017cnych, z tego oko\u0142o 1500 rycerzy (<em>przyp<\/em>. inne \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 tylko 1500 zaci\u0119\u017cnych).<\/p>\n<p align=\"center\">\n<p align=\"center\">\n<p>Najemnicy z Czech, Moraw i \u015al\u0105ska utworzyli nast\u0119puj\u0105ce chor\u0105gwie wojsk polsko-litewskich: czwart\u0105 \u2013 \u015bw. Jerzego, czterdziest\u0105 dziewi\u0105t\u0105 \u2013 Jana Jenczykowica i pi\u0119\u0107dziesi\u0105t\u0105 prowadzon\u0105 przez Gniewosza z Dalewic.<\/p>\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 rycerstwa z kr\u00f3lestwa czeskiego znalaz\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w szeregach drugiej chor\u0105gwi \u201ego\u0144czej\u201d prowadzonej przez J\u0119drzeja z Brochocic, herbu Ossorya (Ossoria). Walczy\u0142 w niej np. m\u0142ody rycerz Zikmund Pykna (<em>pol.<\/em> Zygmunt Pikna) z Lichtenburka, kt\u00f3ry przypuszczalnie urodzi\u0142 si\u0119 w 1388 roku i zgin\u0105\u0142 pod Grunwaldem w 1410 roku.<\/p>\n<p>Niekt\u00f3rzy inni rycerze, np. Jan Sokol z Lamberku i Jan \u017dolava (Solava, <em>pol. <\/em>Solawa) z Tova\u010dova, byli cz\u0142onkami trzeciej chor\u0105gwi przybocznej (nadwornej) kr\u00f3la prowadzonej przez J\u0119drzeja Cio\u0142ka z \u017belechowa herbu Cio\u0142ek i Jana ze Sprowy herbu Odrow\u0105\u017c.<\/p>\n<p>Jan D\u0142ugosz (1415-1480), najwybitniejszy polski kronikarz okresu \u015bredniowiecza, opisuje\u00a0 wspominane chor\u0105gwie zaci\u0119\u017cne w dziele \u201eAnnales seu cronicae incliti Regni Poloniae \u2013 Roczniki, czyli kroniki s\u0142ynnego Kr\u00f3lestwa Polskiego\u201d nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201e<em>Czwarta \u015a. Jerzego, na kt\u00f3rej krzy\u017c bia\u0142y w polu czerwonem: nale\u017celi do tego znaku wszyscy zaci\u0119\u017cni Czesi i Morawcy: dow\u00f3dzcami byli Sok\u00f3\u0142 i Zbis\u0142awek, Czesi; chor\u0105giew za\u015b ni\u00f3s\u0142 Jan Sarnowski Czech, chcia\u0142 bowiem W\u0142adys\u0142aw kr\u00f3l poczci\u0107 tym zaszczytem nar\u00f3d Czeski.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201e<em>Czterdziesta dziewi\u0105ta Jana Jenczykowica, jednego z pan\u00f3w Morawskich, maj\u0105ca w herbie strza\u0142\u0119 bia\u0142\u0105, szerok\u0105, w obu ko\u0144cach zakrzywion\u0105, kt\u00f3ra u Polak\u00f3w zowie si\u0119 Odrow\u0105\u017cem: prowadzi\u0142 j\u0105 Helm Morawianin, a nale\u017celi do niej sami Morawcy, kt\u00f3rych rzeczony Jan Jenczykowie W\u0142adys\u0142awowi kr\u00f3lowi Polskiemu przystawi\u0142 w posi\u0142ku, wywdzi\u0119czaj\u0105c mu si\u0119 za dobrodziejstwa ojcu swemu Jenczykowi wy\u015bwiadczono. <\/em><\/p>\n<p><em>Pi\u0119\u0107dziesi\u0105ta Gniewosza z Dalewic podstolego Krakowskiego, maj\u0105ca strza\u0142\u0119 bia\u0142\u0105, od po\u0142owy na dwie strony ko\u0144cami rozwiedzion\u0105, a nad tem rozdwojeniom krzy\u017c poprzeczny, w polu czerwonem: s\u0142u\u017cyli w tym znaku sami na \u017co\u0142dzie trzymani rycerze, nie tylko z Polski, ale Czech, Moraw i Szl\u0105zka przez rzeczonego Gniewosza podstolego zaci\u0105gnieni;<\/em>\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\/\u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eJana D\u0142ugosza Kanonika Krakowskiego Dziej\u00f3w Polskich Ksi\u0105g Dwana\u015bcie\u201d, przek\u0142ad Karola Mecherzy\u0144skiego, Tom IV, Ks. XI.XII., w Krakowie, w Drukarni \u201eCzas\u201d W. Kirchmayera, 1869, str. 36, 38)\/<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>O\u00a0czwartej chor\u0105gwi spod znaku \u015bw. Jerzego warto wiedzie\u0107, \u017ce sformowa\u0142 j\u0105 wspominany wcze\u015bniej Jan Sokol z Lamberka. W jej szeregach znajdowali si\u0119 zaci\u0119\u017cni mi\u0119dzy innymi z zamku: Rab\u0161tejn, Lamberk, Holoubek i Krav\u00ed Hora. Sokol przyby\u0142 z chor\u0105gwi\u0105 posiadaj\u0105c\u0105 przypuszczalnie 1500 je\u017ad\u017ac\u00f3w do Polski w kwietniu 1410 roku. Wkr\u00f3tce po przyje\u017adzie pom\u00f3g\u0142 Polakom w zdobyciu Koronowa. W tym czasie chor\u0105gwi\u0105 dowodzi\u0142 wsp\u00f3lnie ze Stanislavom (Stanis\u0142awem) z Dobr\u00e9 Vody.\u00a0 W czasie bitwy grunwaldzkiej chor\u0105giew prowadzi\u0142 do boju rycerz Zbyslav z Tvorkova (z Tworkowa na \u015al\u0105sku) zwany Zbysl\u00e1vek. Jej chor\u0105\u017cym by\u0142 pewien Jan Sarnovsk\u00fd, kt\u00f3ry po tch\u00f3rzliwej ucieczce z pola bitwy straci\u0142 s\u0142aw\u0119 i honor.<\/p>\n<p>Jeszcze przed pocz\u0105tkiem bitwy trzystu zaci\u0119\u017cnych ze wspominanej chor\u0105gwi, pr\u00f3bowa\u0142o opu\u015bci\u0107 ob\u00f3z kr\u00f3lewski bez wiedzy i zezwolenia kr\u00f3la. Powodem ich nag\u0142ego odej\u015bcia mia\u0142o by\u0107 nie zap\u0142acenie \u017co\u0142du. By\u0107 mo\u017ce uczynili tak z tch\u00f3rzostwa lub po przekupstwie Krzy\u017cakami. Zatrzymani zostali jednak przez Miko\u0142aja Tr\u0105b\u0119 (ok.1358-1422), podkanclerzego koronnego i wr\u00f3cili na opuszczone stanowiska.<\/p>\n<p>Chor\u0105giew \u015bw. Jerzego zajmowa\u0142a pozycje na skrzydle wojsk polsko-litewskich. Wkr\u00f3tce po odwrocie Litwin\u00f3w ust\u0105pi\u0142a z pola bitwy. Wiedziona chor\u0105\u017cym Janem Sarnowsk\u00fdm schowa\u0142a si\u0119 w lesie i nie chcia\u0142a wr\u00f3ci\u0107 do walki. I zn\u00f3w po ostrych wyrzutach Miko\u0142aja Tr\u0105by, zarzucaj\u0105cym rycerzom brak odwagi i wiaromo\u0142omno\u015b\u0107, zaci\u0119\u017cni powr\u00f3cili do bitwy. Jan Sarnovsk\u00fd ods\u0105dzony zosta\u0142, jak napisa\u0142 Jan D\u0142ugosz:<\/p>\n<p>\u201e&#8230;<em>od czci i wiary.<\/em><em> <\/em><em>Kiedy po wojnie wraca\u0142 z Kr\u00f3lestwa Polskiego, w\u0142asna \u017cona nie chcia\u0142a go przyj\u0105\u0107 ani na zamku, ani do \u0142o\u017ca ma\u0142\u017ce\u0144skiego, wyrzucaj\u0105c mu tch\u00f3rzostwo i ucieczk\u0119<\/em>.\u201d Wkr\u00f3tce te\u017c zmar\u0142 w ha\u0144bie.<\/p>\n<p>Czterdziest\u0105 dziewi\u0105t\u0105 chor\u0105giew Jana Jenczykowica sformowa\u0142 sam Lacek z Krava\u0159. Tworzyli j\u0105 przewa\u017cnie cz\u0142onkowie jego dru\u017cyny i za\u0142\u00f3g zamkowych. Walczy\u0142a pod znakiem \u201eOd\u0159ivous\u201d czyli \u201eOdrow\u0105\u017c\u201d b\u0119d\u0105cym znakiem rodowym feuda\u0142\u00f3w z Krava\u0159. Prowadzi\u0142 j\u0105 Jan Helm, dow\u00f3dca dru\u017cyny Lacka i p\u00f3\u017aniejszy burgrabia miasta Star\u00fd Ji\u010d\u00edn.<\/p>\n<p>W pi\u0119\u0107dziesi\u0105tej chor\u0105gwi Gniewosza z Dalewic znajdowali si\u0119 rycerzy zaci\u0119\u017cni z Polski, Czech, Moraw i ziem \u015bl\u0105skich.<\/p>\n<p>Wiadomo, \u017ce w\u015br\u00f3d Czech\u00f3w walcz\u0105cych pod Grunwaldem by\u0142 te\u017c Jan \u017di\u017eka z Trocnova (ok. 1360-1424), p\u00f3\u017aniejszy s\u0142awny przyw\u00f3dca i strateg taboryt\u00f3w, czeski bohater narodowy. Podobno to w\u0142a\u015bnie pod Grunwaldem zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z wykorzystaniem woz\u00f3w taborowych jako ruchomych mur\u00f3w. Ten oryginalny spos\u00f3b walki \u00a0udoskonali\u0142 w czasie walk taboryt\u00f3w. Tutaj te\u017c zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z u\u017cywanym w wojsku polskim i litewskim buzdyganem.<\/p>\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 historyk\u00f3w zgodna jest co do tego, \u017ce \u017di\u017eka walczy\u0142 po stronie polskiej. Przypuszczalnie w chor\u0105gwi \u015bw. Jerzego utworzonej przez Jana Sokola z kt\u00f3rym przyby\u0142 do Polski. Od Jana Sokola m\u00f3g\u0142 nauczy\u0107 si\u0119 prowadzenia walki z wykorzystaniem specyfiki terenu i z przewa\u017caj\u0105cym liczebnie nieprzyjacielem. Jako podkomendny Sokola bra\u0142 udzia\u0142 w zdobyciu zamku w Radzyniu Che\u0142mi\u0144skim, gdzie p\u00f3\u017aniej dowodzi\u0142 za\u0142og\u0105. W zwi\u0105zku z tym wydarzeniem wspomiany jest w kronikach Jana D\u0142ugosza.<\/p>\n<p>Jan \u017di\u017eka i Jan Sokol przedstawieni s\u0105 na znanym obrazie \u201ePo bitwie pod Grunwaldem (1410)\u201d wykonanym przez Alfonsa Much\u0119 (1860-1939) w cyklu \u201eEpopeja s\u0142owia\u0144ska\u201d.<\/p>\n<p>Pot\u0119\u017cna sylwetka \u017di\u017eki widoczna jest te\u017c na s\u0142awnym obrazie \u201eBitwa pod Grunwaldem\u201d \u00a0od Jana Matejki (1838-1893).<\/p>\n<p align=\"center\">*\u00a0 *\u00a0 *\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>W zwi\u0105zku z bitw\u0105 grunwaldzk\u0105 zetkn\u0105\u0107 si\u0119 mo\u017cna z ciekawostk\u0105 jakoby po bitwie W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o podarowa\u0142 wielb\u0142\u0105da czeskim rycerzom przyby\u0142ym z posi\u0142kami wojskom polskim. Podarowany wielb\u0142\u0105d sta\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej cz\u0119\u015bci\u0105 herbu miasta Plze\u0148 (<em>pol<\/em>. Pilzna).<\/p>\n<p>Rzeczywista historia wielb\u0142\u0105da w pilzne\u0144skim herbie jest troch\u0119 inna. Faktycznie wspominany dwugarbny ssak by\u0142 darem kr\u00f3la Jagie\u0142\u0142y dla husyt\u00f3w, konkretnie sierotek, w podzi\u0119kowaniu za ich pomoc w wojnie z Zakonem Krzy\u017cackim. Sta\u0142o si\u0119 tak jednak a\u017c w 1433 roku po kampanii polsko-husyckiej przeciwko Krzy\u017cakom, zako\u0144czonej pokojem w Brze\u015bciu Kujawskim. Wtedy czeskie sierotki dowodzone przez Jana \u010capka ze S\u00e1n dzielnie bi\u0142y Krzy\u017cak\u00f3w i dotar\u0142y a\u017c do Ba\u0142tyku. Podarowanego wielb\u0142\u0105da przywie\u017ali do Czech i zabierali ze sob\u0105 na wyprawy wojenne. Podczas jednej z nich oblegali popieraj\u0105ce Zygmunta Luksemburskiego miasto Plze\u0148. Obl\u0119\u017conym uda\u0142o si\u0119 na wycieczce pojma\u0107 owego wielb\u0142\u0105da i wprowadzi\u0107 triumfalnie do miasta jako cenn\u0105 zdobycz wojenn\u0105. Sierotki po stracie ulubionego zwierz\u0119cia sko\u0144czy\u0142y obleganie i odesz\u0142y spod miasta. Wielb\u0142\u0105d zosta\u0142 p\u00f3\u017aniej podarowany mieszka\u0144com niemieckiej Norymbergi.<\/p>\n<p>Na pami\u0105tk\u0119 tego wydarzenia, kr\u00f3l Zygmunt Luksemburski umie\u015bci\u0142 w 1434 roku wspominanego wielb\u0142\u0105da w herbie miasta. Od tego czasu Plze\u0148 szczyci si\u0119 w herbie z\u0142otym dwugarbnym wielb\u0142\u0105dem na zielonym polu (pierwotnie niebieskim polu).<\/p>\n<p align=\"center\">\n<p><!--:--><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da &nbsp; &nbsp; Czesi i Morawianie w bitwie grunwaldzkiej \u2013 cz. 2 &nbsp; Przygotowania do wielkiej wojny polsko-litewsko-krzy\u017cackiej rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 jeszcze zanim dosz\u0142o do bitwy na polach grunwaldzkich. Ju\u017c w 1409 roku obydwie strony rozpocz\u0119\u0142y nab\u00f3r ochotnik\u00f3w w\u015br\u00f3d rycerstwa z kraj\u00f3w s\u0105siednich, zw\u0142aszcza Kr\u00f3lestwa Czech. Pozyskiwaniem najemnik\u00f3w do wojsk polskich zajmowa\u0142 si\u0119 znany [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15,14],"tags":[],"class_list":["post-408","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/408","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=408"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/408\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}