{"id":431,"date":"2012-09-02T09:38:00","date_gmt":"2012-09-02T07:38:00","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=431"},"modified":"2014-10-02T12:27:52","modified_gmt":"2014-10-02T10:27:52","slug":"zaujimava-historia-hradu-stara-lubovna-lubovna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/zaujimava-historia-hradu-stara-lubovna-lubovna\/","title":{"rendered":"Zauj\u00edmav\u00e1 hist\u00f3ria hradu Star\u00e1 \u013dubov\u0148a (\u013dubov\u0148a)"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Ciekawa historia zamku Star\u00e1 Lubov\u0148a (Lubowla)<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Zamek w Lubowni le\u017cy na granicy S\u0142owacji i Polski, w dolinie rzeki Poprad. Zbudowany zosta\u0142 w II po\u0142owie XIII wieku, na dominuj\u0105cym nad miastem wzg\u00f3rzu wapiennym, w celu ochrony szlaku handlowego z W\u0119gier do Polski. Budow\u0119 zamku rozpocz\u0119to przypuszczalnie ok. 1280 r., w czasach panowania w Polsce ksi\u0119cia Boles\u0142awa Wstydliwego. Wtedy, podczas sporu polsko-w\u0119gierskiego, \u017cona Boles\u0142awa Wstydliwego ksi\u0119\u017cna Kinga, wykorzysta\u0142a panuj\u0105c\u0105 na W\u0119grzech anarchi\u0119 i przy\u0142\u0105czy\u0142a niekt\u00f3re tereny Spisza, wraz z grodem w Lubowli, do Ziemi S\u0105deckiej. Polskie za\u0142ogi wojskowe stacjonowa\u0142y na nich do \u015bmierci ksi\u0119\u017cnej w 1292 r. P\u00f3\u017aniej przeszed\u0142 we w\u0142adanie w\u0119gierskie. W 1305 r. kr\u00f3l Karol Robert Andegawe\u0144ski zarz\u0105dzi\u0142 wzniesienie zamku wok\u00f3\u0142 istniej\u0105cej starej, okr\u0105g\u0142ej wie\u017cy roma\u0144skiej, kt\u00f3r\u0105 po\u0142\u0105czono bezpo\u015brednio z pa\u0142acem gotyckim, posiadaj\u0105cym dziedziniec. Na pocz\u0105tku XIV wieku,\u00a0 w latach 1308-1312, zamek znajdowa\u0142 si\u0119 w posiadaniu zamo\u017cnego i\u00a0wp\u0142ywowego rodu w\u0119gierskiego oligarchy Amadeja Aby, kt\u00f3ry by\u0142 sprzymierze\u0144cem znanego Mat\u00fa\u0161a \u010caka Tren\u010diansk\u00e9ho (Mateusza Czaka Trenczy\u0144skiego). W tym okresie dosz\u0142o do rozbudowy kompleksu zamkowego. W 1312 roku, w wyniku bitwy pod Rozhanowcami, zamek zaj\u0119\u0142y wojska kr\u00f3lewskie i wkr\u00f3tce sta\u0142 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 sprzymierze\u0144c\u00f3w kr\u00f3la Karola Roberta. Nast\u0119pnie, jako maj\u0105tek kr\u00f3lewski, trafi\u0142 w listopadzie 1412 roku, wraz z innymi 15 miastami spiskimi, pod zastaw po\u017cyczki zaci\u0105gni\u0119tej przez kr\u00f3la w\u0119gierskiego Zygmunta Luksemburczyka u kr\u00f3la polskiego W\u0142adyslawa Jagie\u0142\u0142y. Wcze\u015bniej jednak, wierny sojusznik Zakonu Krzy\u017cackiego, w\u0142adca Czech i W\u0119gier Zygmunt Luksemburski i kr\u00f3l Polski W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o, podpisali w tutaj 15 marca 1412 traktat przymierza polsko-w\u0119gierskiego. Od tego czasu, a\u017c do 1769 roku, gdy zastaw spiski zosta\u0142 na rozkaz cesarzowej Marii Teresy zaj\u0119ty przez Austriak\u00f3w, zamek w Lubowni by\u0142 siedzib\u0105 polskich starost\u00f3w Spisza, zarz\u0105dzaj\u0105cych w imieniu kr\u00f3la zastawionymi terenami. Starostami Spisza byli przedstawiciele kr\u00f3la, wywodz\u0105cy si\u0119 z rodziny Kmit\u00f3w, Boner\u00f3w, Maciejowskich i Lubomirskich.<\/p>\n

Mury zamkowe, w czasie jego przynale\u017cno\u015bci do Polski, odwiedzili polscy kr\u00f3lowie \u2013 W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o, Jan I Olbracht, Jan II Kazimierz Waza, Jan III Sobieski.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jerzy Sebastian Lubomirski (1616-1667) by\u0142 od 1634 roku Starost\u0105 Spiskim i panem na zamku Star\u00e1 \u013dubov\u0148a<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Znaczne szkody budowli zamkowych i inwentarza przynios\u0142y nie tylko wyprawy husyckie w latach 1432 i 1452, ale przede wszystkim po\u017car z 1553 roku, po kt\u00f3rym przyst\u0105piono do przebudowy zamku w stylu renesansowym. Zarz\u0105dzi\u0142 j\u0105 polski kr\u00f3l Zygmunt August i wykona\u0142 \u00f3wczesny administator d\u00f3br, znany kupiec krakowski, wielkorz\u0105dca i bankier kr\u00f3lewski, Jan Boner.\u00a0 Wtedy na najbardziej niedost\u0119pnym miejscu wzg\u00f3rza zamkowego, zbudowany zosta\u0142 wspania\u0142y pa\u0142ac renesansowy.<\/p>\n

W po\u0142owie XVII wieku, za administrowania Stanis\u0142awa Lubomirskiego, nast\u0105pi\u0142a kolejna przebudowa oraz remont pomieszcze\u0144 i mur\u00f3w zamkowych.\u00a0 Zbudowany zosta\u0142 trzeci barokowy pa\u0142ac (w 1642 r.), kapliczka rodowa (w 1647 r.) i trzeci dziedziniec zamkowy.<\/p>\n

W czasie \u201epotopu\u201d szwedzkiego,\u00a0 w latach 1655-1661, spoczywa\u0142y na zamku polskie insygnia koronacyjne, kt\u00f3re ze Skarbca Koronnego wywi\u00f3z\u0142 i ukry\u0142 Jerzy Sebastian Lubomirski.<\/p>\n

Za urz\u0119dowania ostatniego na Spiszu polskiego starosty, Kazimierza Poniatowskiego, w zamkowej wie\u017cy wi\u0119ziono znanego s\u0142owackiego podr\u00f3\u017cnika i awanturnika oraz polskiego konfederata barskiego, Maurycego Augustego Beniowskiego. Barwna, lecz mijaj\u0105ca si\u0119 z prawd\u0105 powie\u015b\u0107 g\u0142osi, \u017ce na pewno umar\u0142by w niej, gdyby nie zakochana w nim panna. Dziewczyna przekupi\u0142a podobno stra\u017cnik\u00f3w i wraz z\u00a0wi\u0119\u017aniem czmychn\u0119\u0142a do Polski.<\/p>\n

Polska administracja urz\u0119dowa\u0142a w Lubowni a\u017c do 1772 roku, gdy po raz pierwszy dokonano rozbioru Polski. Wtedy, wraz z zastawionymi spiskimi miastami, Lubowla przesz\u0142a pod panowanie monarchii austriackiej. Pocz\u0105tkowo pomieszczenia zamkowe wykorzystano do urz\u0105dzenia koszar wojskowych. P\u00f3\u017aniej znaczenie zamku zmala\u0142o, co doprowadzi\u0142o do jego sprzeda\u017cy i powolnego upadku. Od 1883 roku nale\u017ca\u0142 do polskiej rodziny Zamoyskich, kt\u00f3rzy doprowadzili zamek do stanu u\u017cywalno\u015bci. Ostatnim w\u0142a\u015bcicielem zamku (do 1945 r.) by\u0142 hr. Jan Zamoyski, \u017conaty z Izabell\u0105 de Bourbon, siostrzenic\u0105 kr\u00f3la Hiszpanii, Alfonsa XIII. Zaraz po wojnie, maj\u0105tek znacjonalizowa\u0142 rz\u0105d czechos\u0142owacki.<\/p>\n

W chwili obecnej, znaczna jego cz\u0119\u015b\u0107 jest udost\u0119pniona szerokiej publiczno\u015bci jako muzeum. W zachowanych i cz\u0119\u015bciowo odrestaurowanych pozosta\u0142o\u015bciach zamku, np. w g\u0142\u00f3wnej wie\u017cy, urz\u0105dzono ekspozycj\u0119 muzealn\u0105, prezentuj\u0105c\u0105 m.in. \u017cycie i rodow\u00f3d ostatnich w\u0142a\u015bcicieli zamku, wywodz\u0105cych si\u0119 z rodu Zamoyskich.<\/p>\n

U podn\u00f3\u017ca zamku urz\u0105dzony zosta\u0142 skansen architektury ludowej regionu Spisza i Szarysza, kt\u00f3rego najcenniejszym zabytkiem jest drewniana zr\u0119bowa cerkiew greckokatolicka \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a z 1883 r. Opr\u00f3cz niej, znajduj\u0105 si\u0119 tutaj drewniane domy mieszkalne z pocz\u0105tku XX w. Skansen zosta\u0142 udost\u0119pniony publiczno\u015bci od 1985 roku.<\/p>\n

Najstarsza wzmianka o mie\u015bcie pochodzi z 1292 r. W 1364 roku kr\u00f3l w\u0119gierski i polski, Ludwik I Wielki (W\u0119gierski) nada\u0142 Lubowli dwa wa\u017cne przywileje. Jednym z nich podni\u00f3s\u0142 miejscowo\u015b\u0107 do rangi miasta kr\u00f3lewskiego, drugim natomiast nada\u0142 znaczne przywileje przy organizowaniu corocznych jarmark\u00f3w.<\/p>\n

Dominant\u0105 miasta jest ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 po\u015brodku placu o tej samej nazwie. To gotycka budowla, zbudowana w ko\u0144cu XIII w. i przebudowana w II po\u0142owie XVII w. Wewn\u0105trz ko\u015bci\u00f3\u0142a umieszczona jest cenna, p\u00f3\u017anogotycka kamienna chrzcielnica oraz p\u0142yty nagrobne, wykonane z piaskowca i czerwonego marmuru. O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny przedstawia patrona ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

Wok\u00f3\u0142 rozci\u0105ga si\u0119 \u015bredniowieczny rynek, z dobrze zachowanymi barokowymi i klasycystycznymi kamienicami mieszcza\u0144skimi. Najciekawszym budynkiem jest na pewno kamienica oznaczona numerem 12, k\u00f3ra by\u0142a siedzib\u0105 urz\u0119dow\u0105 polskiego Starosty Spisza. Chodzi o renesansowy arkadowy dom, kt\u00f3ry powsta\u0142 z po\u0142\u0105czenia i po przebudowie w 1639 r. dw\u00f3ch oddzielnych budynk\u00f3w. W wyniku tego, na parterze urz\u0105dzona zosta\u0142a obszerna hala wej\u015bciowa, ze sklepieniem opartym na filarze umieszczonym po\u015brodku. Pomieszczenia na pi\u0119trze posiadaj\u0105 bogate dekoracje stiukowe.\u00a0 W jednym z nich widoczna jest data przebudowy. W korytarzu na parterze zamurowana by\u0142a tzw. marmurowa r\u0119ka, z kt\u00f3r\u0105 zwi\u0105zana jest opowie\u015b\u0107 o brance do wojska. Podobno, je\u015bli kt\u00f3ry\u015b z rekrut\u00f3w zd\u0105\u017cy\u0142 podczas \u0142apania do wojska dobiec do r\u0119ki i dotkn\u0105\u0107 jej, unikn\u0105\u0142 poboru. W rzeczywisto\u015bci jednak, wystaj\u0105cy z muru kawa\u0142ek kamienia w kszta\u0142cie r\u0119ki zgi\u0119tej w \u0142okciu i pokrytej zbroj\u0105, okaza\u0142 si\u0119 cz\u0105stk\u0105 epitafium (nagrobka) m\u0119\u017cczyzny w zbroi p\u0142ytowej, zamurowanego w \u015bcianie pod k\u0105tem 900<\/sup>.\u00a0 Przypuszcza si\u0119 wi\u0119c, \u017ce w tym przypadku chodzi\u0142o o rodzaj etalonu, wzorca odpowiadaj\u0105cego d\u0142ugo\u015bci jednego \u0142okcia. R\u00f3wnie\u017c na parterze, obok schod\u00f3w, znajduje si\u0119 rolwerkowy kartusz z herbem, na kt\u00f3rego dzielonym polu, umieszczono po\u0142ow\u0119 or\u0142a i trzy lilie.<\/p>\n

W pobli\u017cu Starej \u013dubovni po\u0142o\u017cona jest miejscowo\u015b\u0107 uzdrowiskowa Vy\u0161n\u00e9 Ru\u017ebachy, gdzie w ko\u0144cu XIX w. Zamoyscy\u00a0 za\u0142o\u017cyli sanatorium. Z tutejszych walor\u00f3w uzdrowiskowych, si\u0119gaj\u0105cych tradycj\u0105 do XVI w., korzysta\u0142a szlachta polska i w\u0119gierska. Po 1945 r. urz\u0105dzenia sanatoryjne zosta\u0142y upa\u0144stwowione przez rz\u0105d czechos\u0142owacki. W miejscowych domkach szwajcarskich mieszka\u0142y, a\u017c do swojej \u015bmierci w latch 50. XX wieku, siostry ostatniego w\u0142a\u015bciciela zamku w Lubowli, Jana Zamoyskiego.<\/p>\n

* * * * *<\/p>\n

Z histori\u0105 powstania zamku w Lubowli zwi\u0105zana jest opowie\u015b\u0107 o polskim szlachcicu Lubowie\u0144skim, kt\u00f3ry musia\u0142 sprzeda\u0107 dusz\u0119 diab\u0142u, aby m\u00f3c wybudowa\u0107 zamek w Lubowni. A by\u0142o to podobno tak:<\/p>\n

Pewnego gor\u0105cego, letniego dnia, po\u015br\u00f3d \u0142an\u00f3w dojrzewaj\u0105cego zbo\u017ca, zbli\u017ca\u0142a si\u0119 do miasta Lubowla grupka trzech je\u017ad\u017ac\u00f3w, kt\u00f3rym przewodzi\u0142 do\u015bwiadczony rycerz. Je\u017ad\u017acy, stary pan Lubowie\u0144ski z synami, ze zm\u0119czenia ledwie trzymali si\u0119 w siod\u0142ach. Wida\u0107, \u017ce mieli za sob\u0105 d\u0142ug\u0105, m\u0119cz\u0105c\u0105 podr\u00f3\u017c. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce ich znu\u017cone oczy ucieszy\u0142 widok pobliskiego lasu. Wkr\u00f3tce schronili si\u0119 w jego przyjaznym cieniu i ch\u0142odzie. D\u0142ugo odpoczywali i nie zauwa\u017cyli nawet, \u017ce dzie\u0144 chyli si\u0119 ku ko\u0144cowi. W\u0142a\u015bnie s\u0142o\u0144ce zacz\u0119\u0142o zachodzi\u0107 za pobliskie wzg\u00f3rze, gdy stary rycerz wsta\u0142 z ziemi, zawo\u0142a\u0142 syn\u00f3w i oznajmi\u0142 im swoj\u0105 decyzj\u0119. Poniewa\u017c jest ju\u017c stary i na tym \u015bwiecie d\u0142ugo nie po\u017cyje, chcia\u0142by wreszcie osiedli\u0107 si\u0119 gdzie\u015b na sta\u0142e. Sko\u0144czy\u0107 z wieczn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0105 i spokojnie umrze\u0107. Postanowi\u0142 wi\u0119c na wzg\u00f3rzu nad miastem zbudowa\u0107 zamek i zamieszka\u0107 w nim. Synowie bez sprzeciwu zgodzili si\u0119 z decyzj\u0105 ojca. Bez wahania te\u017c zdecydowali wsp\u00f3lnie, ze roboty budowlane na wzg\u00f3rzu zaczn\u0105 od nast\u0119pnego rana. Jak postanowili, tak te\u017c uczynili. Wraz z promieniami wschodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca, zapowiadaj\u0105cego nowy dzie\u0144, wzi\u0119li si\u0119 do roboty i do wieczora postawili fundamenty pod nowy zamek. Zm\u0119czeni, udali si\u0119 wieczorem na zas\u0142u\u017cony wypoczynek. Byli dumni z wykonanej w ci\u0105gu dnia pracy. Rano czeka\u0142a ich przykra niespodzianka. Po wczorajszej pracy nie by\u0142o ani \u015bladu. Jaka\u015b nieznana i niewidzialna si\u0142a zniweczy\u0142a ca\u0142y ich trud. Mimo tego, zn\u00f3w podj\u0119li prac\u0119 i zn\u00f3w powt\u00f3rzy\u0142a si\u0119 poprzednia sytuacja. Lubowie\u0144ski doszed\u0142 do wniosku, \u017ce przyczyn\u0105 wszystkiego s\u0105 z\u0142e moce. Domys\u0142y jego potwierdzi\u0142y si\u0119. Miejsce, na kt\u00f3rym postanowi\u0142 wybudowa\u0107 zamek, nale\u017ca\u0142o do z\u0142ej czarownicy. Nie przestraszy\u0142 si\u0119 jednak stary wojownik, nie ugi\u0105\u0142 si\u0119 pod ci\u0119\u017carem czekaj\u0105cych go trudno\u015bci. Na przek\u00f3r przeciwie\u0144stwom losu, zdecydowa\u0142 si\u0119 zamek wybudowa\u0107. Pracowano wi\u0119c dalej i przez kilka dni nic z\u0142ego si\u0119 nie dzia\u0142o. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce wied\u017ama zrezygnowa\u0142a ju\u017c z utrudniania \u017cycia ludziom. Niestety, wkr\u00f3tce zacz\u0119\u0142a si\u0119 pojawia\u0107 na budowie. Raz przybiera\u0142a posta\u0107 m\u0142odej dziewczyny i kusi\u0142a budowniczych, innym razem wciela\u0142a si\u0119 w staruszk\u0119 i przeszkadza\u0142a w pracy. Wreszcie, kt\u00f3rego\u015b dnia, po raz kolejny zr\u00f3wna\u0142a budowl\u0119 z ziemi\u0105. Gdy stary wojewoda ujrza\u0142, \u017ce ca\u0142a ich mordercza praca posz\u0142a na marne, pierwszy raz w swoim \u017cyciu zap\u0142aka\u0142. Pozostawa\u0142 tylko uk\u0142ad z czarownic\u0105. Pod os\u0142on\u0105 nocy uda\u0142 si\u0119 do jaskini wied\u017amy i tam uprosi\u0142 zgod\u0119 na uko\u0144czenie budowli, w zamian za zaprzedanie w\u0142asnej duszy diab\u0142u. Cyrograf zapisano na psiej sk\u00f3rze. Od tej chwili budowa zamku post\u0119powa\u0142a bez przeszk\u00f3d. Tylko w sercu i duszy starego szlachcica zago\u015bci\u0142y niepok\u00f3j i smutek, sp\u0119dzaj\u0105ce mu cz\u0119sto sen z powiek. Wkr\u00f3tce mury zamkowe kr\u00f3lowa\u0142y nad miastem. Mo\u017cna by\u0142o w zamku zamieszka\u0107. Zapanowa\u0142a wielka rado\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d budowniczych. Tylko sam Lubowie\u0144ski nie cieszy\u0142 si\u0119 z tego powodu i b\u0142\u0105dzi\u0142 nieprzytomnie po zamkowych wn\u0119trzach. Jego pierwsza noc na zamku by\u0142a straszna. Nie zmru\u017cy\u0142 oka, miotany wewn\u0119trznym niepokojem. Rano, przez nikogo niezauwa\u017cony, prze\u015bladowany wyrzutami sumienia, uda\u0142 si\u0119 do pobliskiego klasztoru. Opatowi opowiedzia\u0142 na \u015bwi\u0119tej spowiedzi o swojej umowie z diab\u0142em. Prosi\u0142 Boga o odpuszczenie grzechu i uratowanie duszy. Rozgrzeszenie otrzyma\u0142, ale za pokut\u0119 musia\u0142 do ko\u0144ca \u017cycia pozosta\u0107 w klasztornych murach, aby odzyska\u0107 spok\u00f3j i zbawienie duszy.\u00a0 Czarownica, dowiedziawszy si\u0119 o zdradzie starego szlachcica, postanowi\u0142a srogo si\u0119 zem\u015bci\u0107. Chwyci\u0142a ogromny g\u0142az i wznios\u0142a si\u0119 z nim w g\u00f3r\u0119, aby zrzuci\u0107 go na zamek. W chwili, gdy przelatywa\u0142a nad dolin\u0105 Popradu, rozleg\u0142 si\u0119 d\u017awi\u0119k klasztornego dzwonu nawo\u0142uj\u0105cego do wieczornej modlitwy.<\/p>\n

G\u0142os Bo\u017cego dzwonu odebra\u0142 moc czarownicy, g\u0142az wylecia\u0142 jej z r\u0105k i spad\u0142 na brzeg Popradu, gdzie le\u017cy do dzi\u015b i nazywany jest przez miejscowych Czarci\u0105 Ska\u0142\u0105. Rozleg\u0142 si\u0119 pot\u0119\u017cny grzmot i z\u0142a wied\u017ama znikn\u0119\u0142a na zawsze. Stary Lubowie\u0144ski, \u017cyj\u0105cy w modlitwie i pokorze, pogodzony sam ze sob\u0105, po kilku latach od tego wydarzenia, zmar\u0142. Jego synowie jeszcze d\u0142ugo panowali na zamku, kt\u00f3ry zachowa\u0142 si\u0119 do dnia dzisiejszego.<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ciekawa historia zamku Star\u00e1 Lubov\u0148a (Lubowla) \u00a0 Zamek w Lubowni le\u017cy na granicy S\u0142owacji i Polski, w dolinie rzeki Poprad. Zbudowany zosta\u0142 w II po\u0142owie XIII wieku, na dominuj\u0105cym nad miastem wzg\u00f3rzu wapiennym, w celu ochrony szlaku handlowego z W\u0119gier do Polski. Budow\u0119 zamku rozpocz\u0119to przypuszczalnie ok. 1280 r., w czasach panowania w Polsce ksi\u0119cia […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-431","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=431"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/431\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}