{"id":436,"date":"2012-09-02T09:43:22","date_gmt":"2012-09-02T09:43:22","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=436"},"modified":"2012-09-02T09:43:22","modified_gmt":"2012-09-02T09:43:22","slug":"posledny-let-zwirki-a-wigury","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/posledny-let-zwirki-a-wigury\/","title":{"rendered":"Posledn\u00fd let \u017bwirki a Wigury"},"content":{"rendered":"<p><!--:en--><br \/>\n<!--:--><!--:pl--><strong>Ostatni lot \u017bwirki i Wigury<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<figure id=\"attachment_437\" aria-describedby=\"caption-attachment-437\" style=\"width: 288px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/polonus.sk\/?attachment_id=437\" rel=\"attachment wp-att-437\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-437\" title=\"zwir\" src=\"http:\/\/polonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/zwir.jpg\" alt=\"\" width=\"288\" height=\"175\" srcset=\"https:\/\/ozpolonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/zwir.jpg 288w, https:\/\/ozpolonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/zwir-240x146.jpg 240w, https:\/\/ozpolonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/zwir-50x30.jpg 50w\" sizes=\"(max-width: 288px) 100vw, 288px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-437\" class=\"wp-caption-text\">Franciszek \u017bwirko (z lewej) oraz in\u017c. Stanis\u0142aw Wigura przed RWD-6 &quot;SP-AHN&quot;\/Internet. <\/figcaption><\/figure>\n<p>Malownicze <strong>Cierlicko<\/strong> (czes. <em>T\u011brlicko<\/em>) to miejscowo\u015b\u0107 na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim, na obszarze obecnej Republiki Czeskiej.<\/p>\n<p>Z dokument\u00f3w historycznych wynika, \u017ce pierwsza wzmianka o Cierlicku odnotowana zosta\u0142a ju\u017c w \u015bredniowieczu, konkretnie w 1229 roku. Wspominane by\u0142o pod nazw\u0105 <em>Cierlitzko<\/em>. Jego nazwa ulega\u0142a przez wieki r\u00f3\u017cnym zmianam, jednak miejscowa ludno\u015b\u0107 \u015bl\u0105ska, pos\u0142uguj\u0105ca si\u0119 przewa\u017cnie j\u0119zykiem polskim i nie znaj\u0105ca j\u0119zyka niemieckiego, u\u017cywa\u0142a nazwy Cierlicko. Tak\u0105 form\u0119 nazewnictwa, wbrew wprowadzonej przez Austriak\u00f3w urz\u0119dowej nazwie <em>Tierlitzko<\/em>, stosowa\u0142 konsekwentnie Ludwik Klucki (1801-1877), polski dzia\u0142acz narodowy, patriota, prawnik i burmistrz Cieszyna w latach 1851-1861.<\/p>\n<p>Miejscowo\u015b\u0107 zamieszkuje ok. 4 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w, z kt\u00f3rych wielu deklaruje narodowo\u015b\u0107 polsk\u0105. Jest znana z budowanej w latach 1955 \u2013 1961 na rzece Stonawce i oddanej w 1962 roku do u\u017cytku Zapory Cierlickiej. Niniejsze dzie\u0142o in\u017cynieryjne by\u0142o w chwili otwarcia najwi\u0119ksz\u0105 tam\u0105 sypan\u0105 w Europie \u015arodkowej. Wykonane zosta\u0142o z i\u0142u, materia\u0142u ha\u0142dowego, \u017cu\u017clu i \u017cwiru. Ma 820 md\u0142ugo\u015bci i 29 mwysoko\u015bci. Zbiornik wodny o d\u0142ugo\u015bci ok. 6,5 kmzajmuje powierzchni\u0119 227 hai ma pojemno\u015b\u0107 29 milion\u00f3w m<sup>3<\/sup> wody. Jest wa\u017cnym rezerwuarem wody dla pobliskiej wielkiej aglomeracji miejskiej &#8211; Zag\u0142\u0119bia Ostrawsko-Karwi\u0144skiego, a tak\u017ce miejscem wypoczynku.<\/p>\n<p>Z Cierlicka pochodzi\u0142o wielu znanych polskich dzia\u0142aczy spo\u0142eczno-kulturalnych Zaolzia, m.in.: Wac\u0142aw Aleksander Maciejowski (1793-1883) \u2013 historyk i prawnik, Ernest Farnik (1871-1944) \u2013 pedagog, pisarz, redaktor, wydawca kwartalnika \u201eZaranie \u015al\u0105skie\u201c, zwolennik idei jedno\u015bci \u015al\u0105ska; Karol Chmiel (1891-1954) \u2013 nauczyciel, dzia\u0142acz o\u015bwiatowy i bibliotekarz.<\/p>\n<p>Pod Cierlickiem (G\u00f3rnym) w niedziel\u0119 11 wrze\u015bnia 1932 roku oko\u0142o 8 rano dosz\u0142o do tragicznej katastrofy lotniczej, w kt\u00f3rej \u015bmier\u0107 ponie\u015bli legendarni polscy lotnicy, Franciszek \u017bwirko i Stanis\u0142aw Wigura.<\/p>\n<p>Pilot porucznik Franciszek \u017bwirko, wraz z konstruktorem lotniczym Stanis\u0142awem Wigur\u0105, rozs\u0142awili polskie lotnictwo, gdy w sierpniu 1932 roku na samolocie RWD-6 o znaku SP-AHN nieoczekiwanie wygrali zawody samolot\u00f3w turystycznych Challenge 1932 (III <em><strong>Challenge International des Avions de Tourisme<\/strong><\/em><strong>). <\/strong>Polska za\u0142oga pomy\u015blnie uko\u0144czy\u0142a trudny europejski lot okr\u0119\u017cny na trasie o d\u0142ugo\u015bci7300 km i zwyci\u0119\u017cy\u0142a r\u00f3wnie\u017c w ko\u0144cz\u0105cej zawody pr\u00f3bie szybko\u015bci maksymalnej.<\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Tragiczna katastrofa lotnicza w kt\u00f3rej zgin\u0119li obydwaj polscy lotnicy, mia\u0142a miejsce podczas ich lotu na meeting lotniczy w Pradze. Samolot RWD-6, na kt\u00f3rym zwyci\u0119\u017cali w zawodach lotniczych, dosta\u0142 si\u0119 podczas przelotu na trasie Krak\u00f3w \u2013 Brno \u2013 Praga w zasi\u0119g gwa\u0142townej burzy nad terytorium Czechos\u0142owacji. Silny wiatr spowodowa\u0142 oderwanie skrzyd\u0142a maszyny i jej runi\u0119cie na ziemi\u0119 &#8211; w lesie rosn\u0105cym na wzg\u00f3rzu Ko\u015bcielec (Kostelec) pod Cierlickiem. Za\u0142oga ponios\u0142a \u015bmier\u0107 na miejscu.<\/p>\n<p>Zaraz po tym wydarzeniu, miejsce wypadku, kt\u00f3re od nazwiska jednego z polskich lotnik\u00f3w nazwano \u201e\u017bwirkowisko\u201d, otoczone zosta\u0142o opiek\u0105 i upami\u0119tnione przez miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 polsk\u0105. Umieszczono tam prosty brzozowy krzy\u017c ze \u015bmig\u0142em i zakonserwowano dwa pnie z\u0142amanych drzew ze \u015bladami rozbicia maszyny. Urz\u0105dzono r\u00f3wnie\u017c symboliczne groby lotnik\u00f3w, kt\u00f3rych zw\u0142oki spocz\u0119\u0142y we wsp\u00f3lnym grobie w Alei Zas\u0142u\u017conych na warszawskich Pow\u0105zkach. Za\u0142o\u017cony zosta\u0142 te\u017c komitet budowy pomnika, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zaprojektowa\u0142 i wykona\u0142 czeski rze\u017abiarz Julius Pelik\u00e1n z O\u0142omu\u0144ca. W trzy lata po tragedii na miejscu wypadku zbudowano niewielk\u0105 kaplic\u0119-mauzoleum oraz bram\u0119 z napisem \u201e\u017bwirki i Wigury start do wieczno\u015bci\u201d. \u201e\u017bwirkowisko\u201d szybko sta\u0142o si\u0119 miejscem patriotycznych spotka\u0144 Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych za Olz\u0105.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>W Krakowie zorganizowano r\u00f3wnie\u017c specjaln\u0105 zbiork\u0119 pieni\u0119dzy oraz z\u0142omu metali p\u00f3\u0142szlachetnych przeznaczonych do odlania pami\u0105tkowego dzwonu. Na \u201eDzwonie Bohaterskich Lotnik\u00f3w \u017bwirki i Wigury\u201d umieszczone zosta\u0142y reliefy z wizerunkami obydwu bohater\u00f3w i napis \u00a0nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci:<\/p>\n<p>\u201e<em>Kapitan W.P. Franciszek \u017bwirko, in\u017cynier-konstruktor Stanis\u0142aw Wigura, zwyci\u0119zcy mi\u0119dzynarodowego Challange zgin\u0119li \u015bmierci\u0105 lotnik\u00f3w wskutek straszliwej burzy pod Cierlickiem w drodze na zawody lotnicze do Pragi. Dzwon ten ufundowano na wieczyst\u0105 pami\u0105tk\u0119 tragedii, kt\u00f3ra wstrz\u0105ssn\u0119\u0142a do g\u0142\u0119bi ca\u0142ym spo\u0142ecze\u0144stwem.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Dzwon odlany w 1937 roku trafi\u0107\u00a0 mia\u0142 do miejscowego ko\u015bcio\u0142a pw. \u015bw. Wawrzy\u0144ca. Niestety, ze wzgl\u0119d\u00f3w politycznych i napi\u0119cia w stosunkach czechos\u0142owacko-polskich, nigdy do tego nie dosz\u0142o.<\/p>\n<p>W grudniu 1940 mauzoleum zosta\u0142o przez okupanta hitlerowskiego rozebrane, a teren wok\u00f3\u0142 niego zniszczony. Uda\u0142o si\u0119 ocali\u0107 tylko pami\u0105tkowy kamie\u0144, kt\u00f3ry zakopano i napis z bramy. Dzwon znajduj\u0105cy si\u0119 w muzeum w Cieszynie zosta\u0142 przez hitlerowc\u00f3w wywieziony do Rzeszy i przetopiony.<\/p>\n<p>Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej organizacje polskie podejmowa\u0142y liczne pr\u00f3by odtworzenia zniszczonego miejsca pami\u0119ci. Z braku poparcia i zainteresowania oficjalnych czynnik\u00f3w pa\u0144stwowych by\u0142y one d\u0142ugo skazane na niepowodzenie. Dopiero w 1950 roku na opuszczonym i zdewastowanym miejscu katastrofy stan\u0105\u0142 ponownie pomnik, wykonany przed wojn\u0105 i przez okres okupacji ukrywany przez autora w O\u0142omu\u0144cu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p align=\"center\">\n<p align=\"center\"><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Pomnik wykonany jest z blok\u00f3w piaskowca, tworz\u0105cych jego postument i\u00a0 kwadratowy cok\u00f3\u0142. W g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci coko\u0142u umieszczony zosta\u0142 kamienny pier\u015bcie\u0144 z p\u0142askorze\u017abami przedstawiaj\u0105cymi polskiego or\u0142a i czeskiego lwa. U szczytu coko\u0142u znajduje si\u0119 posta\u0107 lotnika, trzymaj\u0105cego w uniesionej w g\u00f3r\u0119 prawej r\u0119ce laur zwyci\u0119stwa i opieraj\u0105cego si\u0119 lew\u0105 r\u0119k\u0105 o \u015bmig\u0142o samolotu.<\/p>\n<p>Opiek\u0119 nad miejscem pami\u0119ci sprawuje miejscowe ko\u0142o Polskiego Zwi\u0105zku Kulturalno-O\u015bwiatowego, kt\u00f3re prowadzi r\u00f3wnie\u017c Dom \u017bwirki i Wigury z sal\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 historii lotnictwa.<\/p>\n<p align=\"center\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p align=\"center\">*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/p>\n<p>Wspania\u0142y sukces Franciszka \u017bwirko i Stanis\u0142awa Wigury z 28 sierpnia 1932 roku zapisany zosta\u0142 na zawsze w historii polskiego lotnictwa. S\u0142awny dzie\u0144 \u201epolskich skrzyde\u0142\u201d obchodzony jest corocznie uroczy\u015bcie jako \u015awi\u0119to Lotnictwa Polskiego.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><em>Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><!--:--><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ostatni lot \u017bwirki i Wigury \u00a0 Malownicze Cierlicko (czes. T\u011brlicko) to miejscowo\u015b\u0107 na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim, na obszarze obecnej Republiki Czeskiej. Z dokument\u00f3w historycznych wynika, \u017ce pierwsza wzmianka o Cierlicku odnotowana zosta\u0142a ju\u017c w \u015bredniowieczu, konkretnie w 1229 roku. Wspominane by\u0142o pod nazw\u0105 Cierlitzko. Jego nazwa ulega\u0142a przez wieki r\u00f3\u017cnym zmianam, jednak miejscowa ludno\u015b\u0107 \u015bl\u0105ska, pos\u0142uguj\u0105ca [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15,14],"tags":[],"class_list":["post-436","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/436","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=436"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/436\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}