{"id":452,"date":"2012-09-02T10:20:22","date_gmt":"2012-09-02T10:20:22","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=452"},"modified":"2012-09-02T10:20:22","modified_gmt":"2012-09-02T10:20:22","slug":"gorale-z-cadce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/gorale-z-cadce\/","title":{"rendered":"Gorale z \u010cadce"},"content":{"rendered":"


\nCiekawostka historyczna<\/span><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

G\u00f3rale czadeccy <\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

G\u00f3rale czadeccy<\/em> s\u0105 etnograficznie grup\u0105 polskich osadnik\u00f3w, kt\u00f3rzy zasiedlili w XVI wieku obszary le\u017c\u0105ce w dorzeczu g\u00f3rnej Kysucy (Kisucy) na S\u0142owacji. Na S\u0142owacj\u0119 przybyli w dw\u00f3ch pr\u0105dach osadniczych prowadz\u0105cych ze \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego i \u017bywiecczyzny. Grup\u0119 g\u00f3rali czadeckich utworzyli wi\u0119c polscy g\u00f3rale \u015bl\u0105scy i g\u00f3rale \u017cywieccy.<\/p>\n

Koloni\u015bci z Polski zasiedlili rozleg\u0142e obszary na pograniczu w\u0119giersko-cieszy\u0144skim oraz w\u0119giersko-polskim (przyp.<\/em> S\u0142owacja by\u0142a wtedy cz\u0119\u015bci\u0105 sk\u0142adow\u0105 Kr\u00f3lestwa W\u0119gierskiego okre\u015blan\u0105 mianem\u00a0 G\u00f3rnych W\u0119gier).<\/p>\n

Polscy g\u00f3rale osiedlili si\u0119 na rozleg\u0142ych p\u00f3\u0142nocnych obszarach s\u0142owackiego Czadecka ci\u0105gn\u0105cych si\u0119 od \u017ar\u00f3de\u0142 rzeki Kisuca po granic\u0119 z regionem Orawy i Turca, przez dorzecze Kisucy w okolicy i powy\u017cej miasta \u010cadca (pol.<\/em> Czaca, Czadca) i tak\u017ce w miejscowo\u015bciach po\u0142o\u017conych na wsch\u00f3d od tego miasta (Svr\u010dinovec \u2013 \u015awierczynowiec, \u010cierne \u2013 Czarne Beskidzkie, Skalit\u00e9 \u2013 Skalite, O\u0161\u010dadnica \u2013 Oszczadnica), w miejscowo\u015bci Vychylovka (Wychyl\u00f3wka) czyli na obszarach w pobli\u017cu obecnej granicy s\u0142owacko-czeskiej i s\u0142owacko-polskiej.<\/p>\n

Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 g\u00f3rali czadeckich wyjecha\u0142a w XIX wieku z Czadecka, na Bukowin\u0119 po\u0142o\u017con\u0105 na obecnym pograniczu ukrai\u0144sko-rumu\u0144skim, do by\u0142ej Jugos\u0142awii (Bo\u015bnia, S\u0142awonia) i Parany (Brazylia).<\/p>\n

Paradoksem jest, \u017ce dzi\u0119ki tej emigracji uratowana zosta\u0142a i zachowana to\u017csamo\u015b\u0107 i polsko\u015b\u0107 g\u00f3rali czadeckich poniewa\u017c w granicach Polski, poza kilkumiesi\u0119cznym epizodem w latach 1938-1939, nigdy nie znalaz\u0142 si\u0119 \u017caden skrawek Czadeckiego zamieszkiwany przez g\u00f3rali czadeckich. Polscy g\u00f3rale, kt\u00f3rzy pozostali na Czadecku ulegli z czasem zupe\u0142nej s\u0142owakizacji.<\/p>\n

W latach 1945-1947 w ramach repatriacji Polak\u00f3w, przyby\u0142o z Bukowiny na Ziemie Odzyskane ok. 6 tysi\u0119cy g\u00f3rali czadeckich. By\u0142y w\u015br\u00f3d nich 3 tysi\u0105ce g\u00f3rali z Bukowiny rumu\u0144skiej, 2 tysi\u0105ce z Bukowiny ukrai\u0144skiej i ok. 1 tysi\u0105c z Bo\u015bni.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 g\u00f3rali czadeckich pochodz\u0105cych z Bukowiny ukrai\u0144skiej, osiedli\u0142a si\u0119 w gminie Jastrowie (pow. Z\u0142ot\u00f3w) tworz\u0105c tutaj pi\u0105te najwi\u0119ksze skupisko tej\u017ce grupy etnograficznej w Polsce.<\/p>\n

G\u00f3rale czadeccy piel\u0119gnuj\u0105 do dzi\u015b rodzinne tradycje i kultur\u0119 w za\u0142o\u017conych przez siebie zespo\u0142ach ludowych: \u201eJastrowiacy\u201d (1986) i dzieci\u0119cym \u201eDziordanki\u201d (1992). Wymienione zespo\u0142y dzia\u0142aj\u0105 przy Pilskim Domu Kultury (PDK).<\/p>\n

Z inicjatywy Zbigniewa Kowalskiego, zast\u0119pcy dyrektora PDK odbywaj\u0105 si\u0119 od 1990 roku mi\u0119dzynarodowe \u201eBukowi\u0144skie Spotkania\u201d. Impreza jest nie tylko znakomit\u0105 przezentacj\u0105 folkloru g\u00f3rali czadeckichm, lecz r\u00f3wnie\u017c innych grup etnicznych zasiedlaj\u0105cych obok Polak\u00f3w, obszar Bukowiny.<\/p>\n

 <\/p>\n

Opracowa\u0142: Waldemar Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/em> Marek Skawi\u0144ski \u2013 Przesz\u0142o\u015b\u0107 i dzie\u0144 dzisiejszy g\u00f3rali czadeckich\u00a0<\/strong>\"\"<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ciekawostka historyczna   G\u00f3rale czadeccy \u00a0 G\u00f3rale czadeccy s\u0105 etnograficznie grup\u0105 polskich osadnik\u00f3w, kt\u00f3rzy zasiedlili w XVI wieku obszary le\u017c\u0105ce w dorzeczu g\u00f3rnej Kysucy (Kisucy) na S\u0142owacji. Na S\u0142owacj\u0119 przybyli w dw\u00f3ch pr\u0105dach osadniczych prowadz\u0105cych ze \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego i \u017bywiecczyzny. Grup\u0119 g\u00f3rali czadeckich utworzyli wi\u0119c polscy g\u00f3rale \u015bl\u0105scy i g\u00f3rale \u017cywieccy. Koloni\u015bci z Polski zasiedlili […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15,14],"tags":[],"class_list":["post-452","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/452","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=452"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/452\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=452"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=452"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=452"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}