![\"\"](\"http:\/\/polonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/sob.jpg\" "\\"sob\\"")
<\/a><\/p>\n\n
\n
Sojusz kr\u00f3la polskiego Jana III Sobieskiego z cesarzem austriackim Leopoldem I\u00a0zawarty 31 marca 1683 roku pod wyra\u017anym naciskiem papieskim, zobowi\u0105zywa\u0142 Polsk\u0119 do udzielenia pomocy wojskowej Austriakom w wojnie z\u00a0 Turcj\u0105. Na pomoc Austrii zagro\u017conej pot\u0119g\u0105 muzu\u0142ma\u0144sk\u0105, Rzeczypospolita wystawi\u0107 mia\u0142a armi\u0119 polsko-litewsk\u0105 w liczbie 40 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy. Sejm w Warszawie, kt\u00f3ry 17 kwietnia 1683 r. umow\u0119 ratyfikowa\u0142, zwi\u0119kszy\u0142 liczebno\u015b\u0107 armii do 48 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy. Armi\u0119 tworzy\u0107 mia\u0142o wojsko koronne licz\u0105ce 36 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy i\u00a0litewskie o\u00a0stanie 12 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy. Litewska cz\u0119\u015b\u0107 armii sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z: jednego tysi\u0105ca husar\u00f3w, trzech tysi\u0119cy petyhorc\u00f3w (pancernych), tysi\u0105ca pi\u0119ciuset jazdy (lekkich chor\u0105gwi kozackich i\u00a0tatarskich), tysi\u0105ca pi\u0119ciuset dragon\u00f3w, czterech tysi\u0119cy czterystu \u017co\u0142nierzy piechoty\u00a0 \u201eniemieckiej\u201d i\u00a0sze\u015bciuset \u017co\u0142nierzy piechoty \u201ew\u0119gierskiej\u201d. Niniejsza\u00a0 liczba musia\u0142a by\u0107 jednak w rzeczywisto\u015bci do pewnego stopnia zredukowana poniewa\u017c jak wynika z\u00a0 zachowanych \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych i\u00a0 dokument\u00f3w dotycz\u0105cych \u201eodsieczy wiede\u0144skiej\u201d (np. raport nuncjusza papieskiego w Polsce z 18 wrze\u015bnia 1683), stan lieczebny wojska litewskiego wynosi\u0142 ok. dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n
Litwa, opanowana w tym czasie przez kilka wielkich rod\u00f3w miejscowej magnaterii i\u00a0szlachty, prowadzi\u0142a w stosunku do Korony i\u00a0 kr\u00f3la, w\u0142asn\u0105 polityk\u0119 opozycyjn\u0105. Jej g\u0142\u00f3wnym celem mia\u0142o by\u0107 zupe\u0142ne uniezale\u017cnienie si\u0119 od pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci Rzeczpospolitej i\u00a0separatyzm. Dla osi\u0105gni\u0119cia obranego przez siebie celu, niekt\u00f3re rody litewskie gotowe by\u0142y zdradzi\u0107 wsp\u00f3lne interesy pa\u0144stwowe i\u00a0 sprzymierzy\u0107 si\u0119 z\u00a0 nieprzyjaci\u00f3\u0142mi Rzeczpospolitej pr\u00f3buj\u0105cymi szkodzi\u0107 kr\u00f3lestwu \u201eobojga narod\u00f3w\u201d.<\/p>\n
Po \u201epotopie\u201d szwedzkim, w kt\u00f3rym aktywny udzia\u0142 w sojuszu z nieprzyjacielem i\u00a0zdradzie kr\u00f3la Jana Kazimierza, wzi\u0119li Radziwi\u0142\u0142owie, ster opozycji litewskiej przeciwko Janowi Sobieskiemu, przej\u0119li Pacowie. Po nich zn\u00f3w, przed wypraw\u0105 wiede\u0144sk\u0105, Sapiehowie, kt\u00f3rym sam kr\u00f3l Jan powierzy\u0142 w zaufaniu sprawy litewskie. Sobieski zawi\u00f3d\u0142 si\u0119 bardzo w swoich przewidywaniach i\u00a0nadziejach co do osoby Kazimierza Sapiehy, kt\u00f3remu po \u015bmierci Micha\u0142a Paca przekaza\u0142 najwa\u017cniejszy urz\u0105d na Litwie. S\u0105dzi\u0142 bowiem, \u017ce w ten spos\u00f3b uda mu si\u0119 pozyska\u0107 go na swoj\u0105 stron\u0119 i\u00a0os\u0142abi\u0107 opozycj\u0119 litewsk\u0105. Jednak ju\u017c na Sejmie na pocz\u0105tku 1683 roku, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w celu podj\u0119cia niezwykle wa\u017cnych decyzji politycznych (odej\u015bcie z\u00a0obozu szwedzko-francuskiego, udzielenie pomocy militarnej Habsburgom przeciwko Turcji), Sapiehowie opowiedzieli si\u0119 po stronie opozycji kr\u00f3lewskiej. Sprzyjali kontynucji sojuszu z\u00a0Francj\u0105 co nawet wywo\u0142a\u0142o podejrzenie, \u017ce czyni\u0105 tak z\u00a0pobudek czysto materialnych.<\/p>\n
Nie mo\u017cna si\u0119 wi\u0119c zbytnio dziwi\u0107, \u017ce o\u00a0ile w Koronie zaci\u0105g do wojska i\u00a0 organizowanie wyprawy pod Wiede\u0144 nie napotyka\u0142y na zbytnie trudno\u015bci, to na Litwie wcale si\u0119 z\u00a0tym nie spieszono.<\/p>\n
Nie czekaj\u0105c wi\u0119c na zako\u0144czenie zaci\u0105gu litewskiego, kt\u00f3ry przebiega\u0142 w \u015blimaczym tempie, Jan Sobieski zdecydowa\u0142 si\u0119 wyruszy\u0107 z\u00a0Warszawy do Wiednia. Uczyni\u0142 tak z\u00a0armi\u0105 koronn\u0105 15 sierpnia 1683 czyli na \u015bwi\u0119to Wniebowzi\u0119cia Marii Panny. Poch\u00f3d wojska skierowa\u0142 na Krak\u00f3w i\u00a0st\u0105d dalej przez S\u0142owacj\u0119 pod stolic\u0119 Austrii. Armia koronna w chwili wymarszu liczy\u0142a ok. 27 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy \u2013 14 tysi\u0119cy jazdy i 13 tysi\u0119cy piechoty oraz dragon\u00f3w. Posiada\u0142a r\u00f3wnie\u017c artyleri\u0119 z 28 dzia\u0142ami.<\/p>\n
W tym samym czasie wojsko litewskie dowodzone przez hetmana wielkiego litewskiego, Kazimierza Sapieh\u0119 i\u00a0hetmana polnego litewskiego, Jana Ogi\u0144skiego dopiero pojawi\u0107 si\u0119 mia\u0142o pod Warszaw\u0105 i\u00a0czyni\u0142o przygotowania do przeprawy przez Wis\u0142\u0119.<\/p>\n
Chocia\u017c kr\u00f3l bardzo liczy\u0142 na do\u015bwiadczonych i\u00a0zas\u0142u\u017conych w wojnach tureckich Litwin\u00f3w, szczeg\u00f3lnie na znajduj\u0105cych si\u0119 mi\u0119dzy nimi Kozak\u00f3w zaporoskich, nie doczeka\u0142 si\u0119 ich przybycia i\u00a0po\u0142\u0105czenia z\u00a0wojskiem koronnym. Wymaszerowa\u0142 wi\u0119c bez nich rozkazuj\u0105c, aby sp\u00f3\u017anione na koncetracj\u0119 oddzia\u0142y pod\u0105\u017cy\u0142y jego \u015bladem. I\u00a0tak sta\u0142o si\u0119, \u017ce Kozacy dowodzeni przez dzielnego i\u00a0odwa\u017cnego pu\u0142kownika M\u0119\u017cy\u0144skiego dotarli do kr\u00f3la dopiero pod Parkani (obecnie \u0160t\u00farovo na S\u0142owacji) gdzie wzi\u0119li aktywny udzia\u0142 w kampanii nad Dunajem.<\/p>\n
Gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zwlekaj\u0105ce z\u00a0 po\u0142\u0105czeniem z\u00a0wojskiem koronnym oddzia\u0142y litewskie za chwil\u0119 sta\u0107 si\u0119 mog\u0105 w gruncie rzeczy bezu\u017cyteczne i\u00a0w dodatku maszeruj\u0105c przez obszary polskie zachowuj\u0105 si\u0119 niczym zagony tatarskie (Tatarzy owszem te\u017c znajdowali si\u0119 mi\u0119dzy nimi), wymy\u015blony zosta\u0142 plan na ich wykorzystanie przeciwko oddzia\u0142om w\u0119gierskiego magnata Th\u00f6k\u00f6ly. Protestant Th\u00f6k\u00f6ly, b\u0119d\u0105cy sprzymierze\u0144cem Turcji i\u00a0nieprzyjacielem Habsburg\u00f3w, dzia\u0142a\u0142 na G\u00f3rnych W\u0119grzech czyli S\u0142owacji.<\/p>\n
Pomys\u0142 niniejszy pojawi\u0142 si\u0119 nawet wcze\u015bniej, w ko\u0144cu sierpnia, ale w ko\u0144cu z\u00a0r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w zaniechano jego realizacj\u0119. Dopiero zwyci\u0119stwo Sobieskiego pod Wiedniem i\u00a0po\u015bcig za Turkami wzd\u0142u\u017c Dunaja spowodowa\u0142 ponowne o\u017cywienie tego zamiaru. Nale\u017ca\u0142o jeszcze ustali\u0107 jak i\u00a0 gdzie na W\u0119grzech wojsko litewskie rozpocznie aktywne dzia\u0142ania wojenne. W tym celu wi\u0119c zaraz po zwyci\u0119stwie wiede\u0144skim, kr\u00f3l Jan Sobieski wys\u0142a\u0142 odpowiedni list do hetmana Sapiehy \u017cadaj\u0105c, aby oddzia\u0142y litewskie przyby\u0142y za nim szybko na W\u0119gry.<\/p>\n
Pod uwag\u0119 brane by\u0142y dwie mo\u017cliwo\u015bci. Jedna z nich przewidywa\u0142a, \u017ce hetmani litewscy wyrusz\u0105 z\u00a0wojskiem do Siedmiogrodu i\u00a0st\u0105d od Szatm\u00e1ru (obecnie Satu Mare w Rumunii), skieruj\u0105 si\u0119 do miasta Orodea (obecnie w Rumunii), wprost na okupowane przez Turk\u00f3w obszary ba\u0142ka\u0144skie. Kr\u00f3l obawia\u0142 si\u0119 jednak, \u017ce strategia taka mog\u0142aby by\u0107 dla armii litewskiej zbyt niebezpieczna z\u00a0powodu znacznego oddalenie si\u0119 do g\u0142\u00f3wnej armii (koronnej). Poza tym obydwie armie dzieli\u0142a by od siebie rzeka Tisa przedstawiaj\u0105ca znaczn\u0105 przeszkod\u0105 do pokonania. Armia litewska wystawiona zosta\u0142a by gro\u017abie uderzenia g\u0142\u00f3wnych oddzia\u0142\u00f3w tureckich, kt\u00f3re mog\u0142o by by\u0107 dla niej niszcz\u0105ce.<\/p>\n
Z\u00a0tego powodu, kr\u00f3l zdecydowa\u0142 si\u0119, \u017ce lepiej b\u0119dzie je\u017celi Litwini do\u0142\u0105cz\u0105 do niego na S\u0142owacji pod miastem-twierdz\u0105 Nov\u00e9 Z\u00e1mky (Nowe Zamki). Znajdowa\u0142a si\u0119 tutaj silna za\u0142oga i\u00a0oddzia\u0142y tureckie.\u00a0 Jan Sobieski zdawa\u0142 sobie bowiem spraw\u0119 z\u00a0tego, \u017ce zbyt powolny zaci\u0105g na Litwie nie pozwoli ju\u017c na wykorzystanie \u017co\u0142nierza litewskiego w walkach z\u00a0Turkiem pod Wiedniem i\u00a0na terenie Austrii. Lepiej wi\u0119c by\u0142o skorzysta\u0107 z op\u00f3\u017anionych, lecz \u015bwie\u017cych oddzia\u0142\u00f3w do walk na obszarze S\u0142owacji opanowanej przez sprzyjaj\u0105cego su\u0142tanowi Th\u00f6k\u00f6ly oraz do przeprowadzenia dzia\u0142a\u0144 militarnych na ty\u0142ach wojsk tureckich.<\/p>\n
W ten spos\u00f3b Th\u00f6k\u00f6ly znalaz\u0142 by si\u0119 zwarty pomi\u0119dzy wojskiem cesarskim i\u00a0tureckim co ograniczy\u0142o by jego aktywno\u015b\u0107 wojskow\u0105 i\u00a0zmusi\u0142o do rozpocz\u0119cia rozm\u00f3w pokojowych z\u00a0cesarzem.<\/p>\n
Armia litewska w ko\u0144cu zako\u0144czy\u0142a zaci\u0105g i\u00a0wyruszy\u0142a na po\u0142udnie na spotkanie z\u00a0Sobieskim i\u00a0armi\u0105 Korony. Zanim Litwini przybyli pod Krak\u00f3w i\u00a0roz\u0142o\u017cyli tabory, zd\u0105\u017cyli porz\u0105dnie zniszczy\u0107 i\u00a0spl\u0105drowa\u0107 ziemie polskie le\u017c\u0105ce na trasie ich przemarszu.<\/p>\n
Kr\u00f3l ci\u0105gle nalega\u0142 i\u00a0 ponagla\u0142 hetman\u00f3w litewskich, aby do\u0142\u0105czyli do jego oddzia\u0142\u00f3w, poniewa\u017c mia\u0142 nadziej\u0119, \u017ce ich pojawienie si\u0119 przyspieszy rozmowy i \u00a0uk\u0142ady z\u00a0 Th\u00f6k\u00f6ly. Przekonany by\u0142 bowiem, \u017ce osi\u0105gni\u0119cie porozumienia mi\u0119dzy cesarzem i\u00a0 Th\u00f6k\u00f6ly w kt\u00f3rym po\u015bredniczy\u0142 jest mo\u017cliwe. Przewidywania kr\u00f3lewskie okaza\u0142y si\u0119 niestety z\u0142udne. Th\u00f6k\u00f6ly \u017c\u0105da\u0142 spe\u0142nienia zbyt wyg\u00f3rowanych warunk\u00f3w, np. uznania jego zwierzchnictwa nad G\u00f3rnymi W\u0119grami (S\u0142owacja) i \u00a0tytu\u0142u ksi\u0105\u017c\u0119cego. Dw\u00f3r cesarski natomiast wierzy\u0142 w ostateczne zwyci\u0119stwo militarne i\u00a0dlatego \u017c\u0105da\u0142, aby si\u0119 bezwarunkowo podda\u0142 i\u00a0dobrowolnie wyda\u0142 na \u0142ask\u0119 cesarza.<\/p>\n
Wojsko litewskie wyruszy\u0142o spod Krakowa na W\u0119gry dopiero 27 wrze\u015bnia 1683 kieruj\u0105c g\u0142\u00f3wne si\u0142y na Oraw\u0119. Jednocze\u015bnie wys\u0142any zosta\u0142 niewielki podjazd na Spisz.<\/p>\n
Po drodze dochodzi\u0142o do r\u00f3\u017cnych charakterystycznych dla okresu wojny gwa\u0142t\u00f3w i\u00a0grabie\u017cy. Jeszcze w Polsce ograbione i\u00a0 spl\u0105drowane zosta\u0142y dobra kasztelana krakowskiego (My\u015blenice). Naprz\u00f3d post\u0119powano tak powoli, \u017ce w tydzie\u0144 po opuszczeniu Krakowa \u017co\u0142nierze oddalili si\u0119 od niego tylko o trzy mile. Dow\u00f3dcy twierdzili kr\u00f3lowi, \u017ce powodem sp\u00f3\u017anienia jest czekanie na artyleri\u0119, kt\u00f3ra ma przyby\u0107 do Krakowa dopiero za kilka dni. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c w ca\u0142ym zgrupowaniu litewskim zauwa\u017calny by\u0142 panuj\u0105cy w nim\u00a0 ba\u0142agan i\u00a0brak dyscipliny, spowodowany przypuszczalnie nieudolno\u015bci\u0105 jego dow\u00f3dc\u00f3w.<\/p>\n
Na W\u0119gry si\u0119 Litwini wcale nie spieszyli poniewa\u017c jak wyp\u0142ywa z\u00a0wiadomo\u015bci i\u00a0uwag \u00f3wczesnych obserwator\u00f3w, wypraw\u0119 wojenn\u0105 ju\u017c zd\u0105\u017cyli odby\u0107 na ziemiach Korony czyli w Polsce napadaj\u0105c i\u00a0pl\u0105druj\u0105c przy okazji dobra starostwa zatorskiego (O\u015bwi\u0119cim).<\/p>\n
Z listu kr\u00f3la napisanego obydwom hetmanom litewskim w dniu pierwszej, niepomy\u015blnej dla Polak\u00f3w bitwy pod Park\u00e1ni (7 pa\u017adziernika 1683) wynika, \u017ce Jan Sobieski mylnie s\u0105dzi\u0142, \u017ce \u017co\u0142nierze litewscy s\u0105 ju\u017c dawno na W\u0119grzech.<\/p>\n
Wkr\u00f3tce po zwyci\u0119stwie nad Dunajem pisa\u0142 ponownie (10.10.1683) do wojewody wile\u0144skiego i\u00a0 hetmana wielkiego Kazimierza Sapiehy prosz\u0105c o szybkie przybycie i\u00a0po\u0142\u0105czenie armii.\u00a0 W interesie oczekiwanej ugody z\u00a0 Th\u00f6k\u00f6ly, kt\u00f3rego po pobiciu Turk\u00f3w pod Park\u00e1ni, opu\u015bcili sprzymierze\u0144cy w\u0119gierscy, rozkaza\u0142 hetmanowi litewskiemu zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 i\u00a0zadba\u0107 o\u00a0maj\u0105tki tego\u017c magnata oraz innej szlachty w\u0119gierskiej.<\/p>\n
W dniu 4 pa\u017adziernika 1683 wreszcie armia litewska przekroczy\u0142a granic\u0119 w\u0119giersk\u0105, przyby\u0142a na Oraw\u0119 i\u00a0 pod zamek Orawa. W zamku broni\u0142a si\u0119 obl\u0119\u017cona przez oddzia\u0142y Th\u00f6k\u00f6ly za\u0142oga cesarska dowodzona przez Franciszka Kiechlera. Litwini zaatakowali z\u00a0marszu oblegaj\u0105cych zamek \u201ekuruc\u00f3w\u201d, kt\u00f3rych pobili i\u00a0zmusili do ucieczki. Po wyzwoleniu zamku oddzia\u0142y litewskie rozbieg\u0142y si\u0119 po ca\u0142ej Orawie, kt\u00f3ra wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Th\u00f6k\u00f6ly. Wsz\u0119dzie gdzie dotar\u0142y dokona\u0142y ogromnego spustoszenia, grabie\u017cy i\u00a0pl\u0105drowania tutejszych w\u0142o\u015bci i\u00a0 miejscowo\u015bci. Dopuszcza\u0142y si\u0119 wielkich okrutno\u015bci i gwa\u0142t\u00f3w na miejscowej ludno\u015bci, puszczaj\u0105c z\u00a0dymem mn\u00f3stwo miejscowo\u015bci. By\u0142o w\u015br\u00f3d nich wielu Kozak\u00f3w i\u00a0 Tatar\u00f3w, kt\u00f3rych nawet rozkaz kr\u00f3lewski nie by\u0142 w stanie powstrzyma\u0107 od dzie\u0142a zniszczenia i o\u00a0kt\u00f3rym hetmani z\u00a0ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 wiedzieli, lecz nic przeciw gwa\u0142tu i\u00a0okrucie\u0144stwu swoich \u017co\u0142nierzy nie uczynili. Bardzo wi\u0119c wtedy ucierpia\u0142 zwyk\u0142y lud Orawy. Jak bowiem \u015bwiadcz\u0105 nielicznie zachowane \u015bwiadectwa i\u00a0dokumenty z\u00a0tego okresu, zachowanie wojsk litewskich, by\u0142o o\u00a0wiele gorsze i\u00a0 gro\u017aniejsze ni\u017c to co Orawa prze\u017cy\u0142a podczas krwawo st\u0142umionegobuntu ch\u0142opskiego Kaspra Piki z\u00a0Zempl\u00edna (1672). Wtedy przyw\u00f3dca powstania i 25 so\u0142tys\u00f3w z\u00a0Orawy i\u00a0Liptowa straconych zosta\u0142o na wzg\u00f3rzu pod zamkiem zwanym \u0160ibenice (Szubienica).<\/p>\n
Obraz litewskiego spustoszenia Orawy wyobrazi\u0107 sobie mo\u017cna na przyk\u0142ad z zapis\u00f3w inwentarza (urbar) zamku Orawa, tzw. \u201eurbarium renovatum\u201d z 1688 r. Wioski orawskie, wypalone i\u00a0 spl\u0105drowane najpierw \u201ekurucami\u201d Th\u00f6k\u00f6ly, p\u00f3\u017aniej wojskiem litewskim i\u00a0w ko\u0144cu oddzia\u0142ami cesarskimi, w okresie po 1683 r. kierowa\u0142y coroczne pro\u015bby do zarz\u0105dcy d\u00f3br o\u00a0odpuszczenie lub obni\u017cenie podatk\u00f3w, na\u0142o\u017conych na nich obowi\u0105zk\u00f3w podda\u0144czych. Zamek uwzgl\u0119dni\u0142 niniejsze pro\u015bby i zestawi\u0142 nowy inwentarz dochod\u00f3w w kt\u00f3rym przy ka\u017cdej miejscowo\u015bci odnotowa\u0142 te\u017c pow\u00f3d obni\u017cenia podatk\u00f3w i\u00a0op\u0142at. W spisie mi\u0119dzy ofiarami inwazji litewskiej wymienione zosta\u0142y mi\u0119dzy innymi nast\u0119puj\u0105ce wioski orawskie: Podvlk (Podwilk), Posrnie (Sarnie), Jablonka (Jab\u0142onka), Zubrohlava (\u017bubrzyca), Habovka (Hab\u00f3wka), Dlh\u00e1 (D\u0142uga), Ni\u017en\u00e1, Kr\u00e1snahorka, Brezovica, Breza (Brzoza), Sedliack\u00e1 Dubov\u00e1, Veli\u010dn\u00e1. Wiadomo r\u00f3wnie\u017c, \u017ce ofiar\u0105 dzia\u0142a\u0144 litewskich na Orawie by\u0142o miasto Doln\u00fd Kub\u00edn. W sumie podpalonych i\u00a0zniszczonych na Orawie zosta\u0142o ponad 27 miejscowo\u015bci. W miejscowo\u015bci Veli\u010dn\u00e1 w \u00f3wczesnej siedzibie komitatu i\u00a0stolicy dzielnicy Orawa, po\u017car spowodowa\u0142 ogromne zniszczenie i\u00a0 strat\u0119 wszystkich dotychczas przechowywanych w archiwum orawskim bezcennych i\u00a0wa\u017cnych dokument\u00f3w. Od zag\u0142ady nieuchroni\u0142o go nawet ukrycie jak nakazywa\u0142 zwyczaj, w najbardziej bezpiecznym miejscu czyli w wie\u017cy ko\u015bcielnej. Ko\u015bci\u00f3\u0142 bowiem wraz z\u00a0wie\u017c\u0105 i\u00a0 dokumentami archiwalnymi, doszcz\u0119tnie sp\u0142on\u0105\u0142.<\/p>\n
Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce dzi\u015b bardzo trudno dotrze\u0107 do dokument\u00f3w sprzed 1683 r. W archiwum regionalnym w mie\u015bcie Byt\u010da (Bytcza) spotka\u0107 si\u0119 mo\u017cna ze smutn\u0105, lecz prawdziw\u0105 wzmiank\u0105 o\u00a0tym, \u017ce poniewa\u017c archiwum Orawy sp\u0142on\u0119\u0142o w 1683 r. w ko\u015bciele w Veli\u010dnej podpalonym przez wojsko polskie, wszystkie dokumenty sprzed tego roku s\u0105 bardzo rzadkie i\u00a0niezwykle cenne.<\/p>\n
Th\u00f6k\u00f6ly na wie\u015b\u0107 o\u00a0grabie\u017cach i\u00a0gwa\u0142tach dokonywanych przez wojsko litewskie na Orawie, na dobrach rodzinnych, zerwa\u0142 pertraktacje z\u00a0Sobieskim i\u00a0cesarzem.<\/p>\n
W zwi\u0105zku z\u00a0niniejszym warto wiedzie\u0107, \u017ce Orawa w okresie XVII w. nale\u017ca\u0142a do w\u0142o\u015bci mo\u017cnego i\u00a0 wp\u0142ywowego rodu Thurzo, kt\u00f3rzy zarz\u0105dzali nimi z\u00a0siedziby rodowej w znajduj\u0105cej si\u0119 w mie\u015bcie Byt\u010da (Bytcza). Od 1653 roku dobra orawskie przesz\u0142y do dyspozji Stefana Th\u00f6k\u00f6ly, kt\u00f3rego podejrzewano i\u00a0oskar\u017cono z\u00a0udzia\u0142u w spisku przeciw cesarzowi Leopoldowi I. Chocia\u017c sam Th\u00f6k\u00f6ly broni\u0142 si\u0119 i\u00a0zaprzecza\u0142 oskar\u017ceniom, przysi\u0119ga\u0142 wierno\u015b\u0107 i\u00a0lojalno\u015b\u0107 Habsburgom, pozbawiony jednak zosta\u0142 przez dw\u00f3r wiede\u0144ski wszystkich maj\u0105tk\u00f3w. Grozi\u0142o mu r\u00f3wnie\u017c pojmanie i\u00a0 uwi\u0119zienie. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce musia\u0142 si\u0119 broni\u0107 i\u00a0 nieoczekiwanie pojawi\u0142 si\u0119 na czele opozycji i\u00a0 powstania przeciw Habsburgom. Jesieni\u0105 1670 zdecydowano si\u0119 ostatecznie go pojma\u0107. W tym celu 28 listopada 1670 roku wojsko cesarskie dowodzone przez genera\u0142a Heistera zacz\u0119\u0142o oblega\u0107 zamek Orawa w kt\u00f3rym Th\u00f6k\u00f6ly znalaz\u0142 schronienie i\u00a0 zmar\u0142 za jego murami w kilka dni p\u00f3\u017aniej. Za\u0142oga zamku pozbawiona dow\u00f3dcy, otworzy\u0142a bramy i\u00a0podda\u0142a si\u0119 Austriakom.<\/p>\n
Syn Stefana, Imrich Th\u00f6k\u00f6ly zd\u0105\u017cy\u0142 wcze\u015bniej opu\u015bci\u0107 rodzinne strony i\u00a0schroni\u0107 si\u0119 najpierw w Polsce i\u00a0po\u017aniej w Siedmiogrodzie. Jesieni\u0105 1678 roku zgromadzi\u0142 znaczne si\u0142y wojskowe i\u00a0wznieci\u0142 jeden z\u00a0kolejnych bunt\u00f3w na S\u0142owacji przeciwko Habsburgom. Dowodzone przez niego i\u00a0sprzyjaj\u0105cych mu protestanckich pan\u00f3w w\u0119gierskich oddzia\u0142y zaj\u0119\u0142y Spisz i\u00a0Lipt\u00f3w. Wkr\u00f3tce te\u017c bez wi\u0119kszego wysi\u0142u i\u00a0oporu Autriak\u00f3w dotar\u0142y na Oraw\u0119 zajmuj\u0105c j\u0105 niemal bez walki w po\u0142\u00f3wie pa\u017adziernika. Sukcesy Th\u00f6k\u00f6ly zmusi\u0142y cesarza Leopolda do zwo\u0142ania sejmu i\u00a0zapowiedzi zmiany systemu sprawowania w\u0142adzy oraz pr\u00f3by osi\u0105gni\u0119cia porozumienia pokojowego z\u00a0powsta\u0144cami. Ci jednak wszelkie propozycje pokojowe odrzucili poniewa\u017c oszo\u0142omieni troch\u0119 \u0142atwymi zwyci\u0119stwami i\u00a0opanowaniem S\u0142owacji, pragn\u0119li ca\u0142kowitej pora\u017cki i\u00a0obalenia rz\u0105d\u00f3w Habsburg\u00f3w. W tym celu te\u017c sprzymierzyli si\u0119 z\u00a0Turcj\u0105 i\u00a0liczyli na rozgromienie Austrii. Realizacj\u0119 niniejszego przekre\u015bli\u0142o spektakularne zwyci\u0119stwo Jana III Sobieskiego pod Wiedniem. Nadzieje Th\u00f6k\u00f6ly, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za niekoronowanego\u00a0 w\u0142adc\u0119 S\u0142owacji i\u00a0 by\u0142 ksi\u0119ciem Siedmiogrodu, spe\u0142z\u0142y na niczym i\u00a0w dodatku pozbawiany zosta\u0142 udzia\u0142u w spadku na Orawie.<\/p>\n
Rozgoryczony post\u0119powaniem\u00a0 Litwin\u00f3w i\u00a0ofiarami po\u015br\u00f3d ubogiej ludno\u015bci Orawy, kr\u00f3l Jan \u017c\u0105da\u0142 od hetman\u00f3w wprowadzenie porz\u0105dku i\u00a0 zaprzestanie grabie\u017cy poprzez szybkie po\u0142\u0105czenie z\u00a0g\u0142\u00f3wn\u0105 armi\u0105 polsk\u0105.<\/p>\n
Ze wzgl\u0119du na wyra\u017any zakaz i\u00a0 jawny gniew kr\u00f3la, wojsko litewskie pod\u0105\u017cy\u0142o dalej w g\u0142\u0105b S\u0142owacji zaprzestaj\u0105c na czas jaki\u015b gwa\u0142t\u00f3w na ludno\u015bci. Zamiast jednak w my\u015bl wskaz\u00f3wek kr\u00f3la maszerowa\u0107 z\u00a0Orawy przez Turiec (Martin) wprost na le\u017c\u0105ce na po\u0142udniu Nov\u00e9 Z\u00e1mky lub Levice, gdzie skoncetrowane by\u0142y znaczne si\u0142y nieprzyjaciela, Litwini pod\u0105\u017cyli przez Pova\u017eie na zach\u00f3d w kierunku miasta Tren\u010d\u00edn (Trenczyn). Zauwa\u017calny wi\u0119c by\u0142 brak jakiekolwiek po\u015bpiechu z\u00a0ich strony je\u017celi chodzi o\u00a0starcie z\u00a0 nieprzyjacielem i\u00a0umy\u015blnie staranie si\u0119 o op\u00f3\u017anienie po\u0142\u0105czenia z\u00a0wojskiem Sobieskiego. Takim zachowaniem uda\u0142o im si\u0119 nawet zmyli\u0107 czujno\u015b\u0107 sojusznik\u00f3w Th\u00f6k\u00f6ly, gdy na przyk\u0142ad wojewoda trenczy\u0144ski Juraj Ill\u00e9sh\u00e1zy w dniu 21 pa\u017adziernika 1683 r. jednemu z dow\u00f3dc\u00f3w wojskowych, Franciszkowi Pongr\u00e1cz operuj\u0105cemu ze swoim oddzia\u0142em w okolicy pomi\u0119dzy miastem \u017dilina i\u00a0\u010cadca,\u00a0 pisa\u0142, \u017ce \u201ejacy\u015b Polacy maszeruj\u0105 naprz\u00f3d nie wyrz\u0105dzaj\u0105c \u017cadnych szk\u00f3d.\u201d<\/p>\n
Pongr\u00e1cz wys\u0142a\u0142 wi\u0119c na Oraw\u0119 jednego ze swoich syn\u00f3w \u2013 Kaspra, aby z\u00a0niewielkim oddzia\u0142em wykona\u0142 rozpoznanie i\u00a0dowiedzia\u0142 si\u0119 co\u015b o\u00a0zamiarach Litwin\u00f3w. Niestety zaraz po jego wyje\u017adzie kontakt si\u0119 urwa\u0142 i\u00a0dlatego musia\u0142 za nim wkr\u00f3tce wys\u0142a\u0107 drugiego syna \u2013 Franciszka, lecz ani od tego nie otrzyma\u0142 \u017cadne wiadomo\u015bci. Bezradny Pongr\u00e1cz zmuszony zosta\u0142 do bezczynno\u015bci i\u00a0 czekania na wyniki pertraktacji Ill\u00e9sh\u00e1zy z\u00a0dow\u00f3dztwem litewskim, kt\u00f3re rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 23 pa\u017adziernika 1683 w my\u015bl wcze\u015bniejszych uzgodnie\u0144 Sobieskiego z\u00a0Th\u00f6k\u00f6ly.<\/p>\n
Oddzia\u0142y z\u00a0 terenu wojew\u00f3dztwa trenczy\u0144skiego wycofa\u0142y si\u0119 z\u00a0 miasta \u017dilina w kierunku zachodnim w okolice miejscowo\u015bci Dlh\u00e9 Pole. Litwini pojawili si\u0119 24 pa\u017adziernika 1683 w le\u017c\u0105cym na wsch\u00f3d od \u017diliny miasteczku Var\u00edn i\u00a0posuwali si\u0119 dalej na zach\u00f3d dolin\u0105 Wagu nie napotykaj\u0105c po drodze na \u017caden op\u00f3r oddzia\u0142\u00f3w Ill\u00e9sh\u00e1zy. Oddzia\u0142y litewskie zachowywa\u0142y si\u0119 przy tym stosunkowo spokojnie poskramiaj\u0105c si\u0119 przed zap\u0119dami. Wystarczy\u0142o jednak, \u017ce niepodziewanie napadni\u0119te zosta\u0142y przez podjazdy syn\u00f3w Pongr\u00e1cza, aby zn\u00f3w wznowi\u0142y dzia\u0142alno\u015b\u0107 militarn\u0105. Po napa\u015bci w pobli\u017cu \u017diliny, Sapieha napisa\u0142 list do Pongr\u00e1cza (25.10.1683) w kt\u00f3rym skar\u017cy\u0142 si\u0119 na napastnik\u00f3w poniewa\u017c oddzia\u0142y litewskie nie mia\u0142y zamiaru prze\u015bladowa\u0107 miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107, ale walczy\u0107 z\u00a0 nieprzyjaci\u00f3\u0142mi chrze\u015bcija\u0144stwa. \u017b\u0105da\u0142 jednocze\u015bnie zado\u015b\u0107uczynienia i\u00a0odszkodowania za\u00a0poniesione straty. Gdy jednak Pongr\u00e1cz zwleka\u0142 z\u00a0odpowiedzi\u0105 i\u00a0zwrotem zdobyczy wymawiaj\u0105c si\u0119 na to, \u017ce synowie z\u00a0obawy przed kar\u0105 gdzie\u015b uciekli i\u00a0znikn\u0119li, Litwini sami wyr\u00f3wnali sobie straty i spustoszyli okoliczne dobra szlacheckie i\u00a0miejscowo\u015bci w okolicy \u017diliny (Z\u00e1vada, Horn\u00fd Hri\u010dov). Grabie\u017c i\u00a0pl\u0105drowanie trwa\u0142o tutaj cztery dni. P\u00f3\u017aniej wojsko zn\u00f3w kontynuowa\u0142o poch\u00f3d wzd\u0142u\u017c brzeg\u00f3w Wagu.<\/p>\n
Wojna z\u00a0Turkiem ju\u017c w tym czasie powoli si\u0119 ko\u0144czy\u0142a. Po zaj\u0119ciu twierdzy Ostrzyhom, wojsko sojusznicze ze wzgl\u0119du na zbyt p\u00f3\u017an\u0105 por\u0119 roku, zaniecha\u0142o marszu na Bud\u0119, stolic\u0119 W\u0119gier. Sobieski zdecydowa\u0142 si\u0119 wi\u0119c na powr\u00f3t do Polski z\u00a0tym, \u017ce polskie za\u0142ogi wojskowe przezimowa\u0107 mia\u0142y w obozach le\u017c\u0105cych w pobli\u017cu granic tureckich. Na wiosn\u0119 bowiem zak\u0142adano wznowienie dzia\u0142a\u0144 wojennych.<\/p>\n
Wojsko litewskie, kt\u00f3re ci\u0105gle nie by\u0142o w stanie do\u0142\u0105czy\u0107 do koronnego, kr\u00f3l ju\u017c niepotrzebowa\u0142. Nie mia\u0142 nawet o\u00a0nim \u017cadnych wie\u015bci.<\/p>\n
W ko\u0144cu pa\u017adziernika maszerowali Litwini na po\u0142udnie S\u0142owacji dolin\u0105 Wagu,\u00a0blisko granicy z\u00a0Moraw\u0105. Pod miastem Leopoldov skr\u0119cili w kierunku Nitry i\u00a0dopiero wtedy kr\u00f3l otrzyma\u0142 \u015bwie\u017ce wiadomo\u015bci o\u00a0nich od pos\u0142a wys\u0142anego przez hetman\u00f3w. Pose\u0142 odnalaz\u0142 Sobieskiego w obozie wojskowym pod Ostrzyhomiem (28.10.1683) i\u00a0zawiadomi\u0142 go, \u017ce wojsko ju\u017c nadchodzi od strony morawskiej i\u00a0dotrze tutaj za trzy dni.<\/p>\n
W szeregach litewskich panowa\u0142a jednak ju\u017c przez d\u0142u\u017cszy okres czasu anarchia i\u00a0brak dyscypliny. W dodatku po wcze\u015bniejszych gwa\u0142tach i przemocy w Polsce i\u00a0na S\u0142owacji, niekt\u00f3rzy \u017co\u0142nierze bali si\u0119 gniewu i\u00a0ukarania przez kr\u00f3la. Dlatego te\u017c staraj\u0105c si\u0119 unikn\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015bci za haniebne czyny, grupowo dezerterowali z\u00a0armii, aby przez Moraw\u0119, \u015al\u0105sk dosta\u0107 si\u0119 z\u00a0powrotem do Polski i\u00a0na Litw\u0119. Inni natomiast widz\u0105c blisko\u015b\u0107 kr\u00f3la, starali si\u0119 szybko do niego do\u0142\u0105czy\u0107. Uczyni\u0142a tak na przyk\u0142ad poruszaj\u0105ca si\u0119 inn\u0105 tras\u0105 ni\u017c g\u0142\u00f3wne si\u0142y litewskie, chor\u0105giew Wo\u0142owicza (Wincentego?), kt\u00f3ry odda\u0142 si\u0119 pod komend\u0119 kr\u00f3la 4 listopada 1683 lub miecznika kr\u00f3lewskiego (Tomasza Gulczewskiego?) dowodz\u0105cego chor\u0105gwiami polskimi i\u00a0kozackimi. G\u0142\u00f3wne si\u0142y litewskie jednak ci\u0105gle zwleka\u0142y i\u00a0zostawa\u0142y w tyle o\u00a0czym Sobieski pisa\u0142 w li\u015bcie do Marysienki z\u00a0obozu nad s\u0142owack\u0105 rzek\u0105 Ipe\u013e w pobli\u017cu miejscowo\u015bci \u0160ahy.<\/p>\n
Wielki hetman litewski, Kazimierz Sapieha pojawi\u0142 si\u0119 wraz ze swoimi dow\u00f3dcami w obozie ksi\u0119cia Karola Lotary\u0144skiego w wiosce Sek (Hronsk\u00fd Sek) ko\u0142o miasta Levice dopiero 7 listopada 1683. Austriacy przygotowywali si\u0119 tutaj na przezimowanie.<\/p>\n
Poniewa\u017c Litwini zbli\u017cali si\u0119 do miejscowo\u015bci Se\u010dany, gdzie przebywa\u0142 Sobieski, odleg\u0142ej od Lev\u00edc tylko o 60 km, ksi\u0105\u017c\u0119 Karol wys\u0142a\u0142 do obozu koronnego poselstwo z\u00a0propozycj\u0105 wykorzystania \u015bwie\u017cych posi\u0142k\u00f3w (10 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy), np. do zdobycia okupowanego przez Turk\u00f3w Novohradu lub Vacova. W odpowiedzi na to (7.11.1683) Sobieski z\u00a0 obozu nad rzek\u0105 Balog odpisa\u0142, \u017ce ze wzgl\u0119du na zbyt p\u00f3\u017an\u0105 por\u0119 roku i\u00a0nadchodz\u0105ce przymrozki, propozycja taka jest nie do przyj\u0119cia. Zw\u0142aszcza, \u017ce posi\u0142ki litewskie chcia\u0142 wykorzysta\u0107 do zdobycia zamku w Se\u010danoch. Prosi\u0142 wi\u0119c ksi\u0119cia o\u00a0szybkie skierowanie Litwin\u00f3w pod Se\u010dany.<\/p>\n
I\u00a0tak w wigili\u0119 \u015bw. Marcina czyli 10 listopada 1683, przyby\u0142 Sobieski z\u00a0wojskiem pod twierdz\u0119 Se\u010dany i\u00a0zdoby\u0142 j\u0105 nawet bez posi\u0142k\u00f3w litewskich. Pomogli mu przy tym Kozacy, kt\u00f3rzy akurat przybyli i\u00a0zaraz w\u0142\u0105czyli si\u0119 do boj\u00f3w.<\/p>\n
Obydwaj hetmani jeszcze jednak bez swoich oddzia\u0142\u00f3w, stan\u0119li przed kr\u00f3lem dopiero 15 listopada w obozie ko\u0142o miejscowo\u015bci Tren\u010d, niedaleko miasta Fi\u013eakovo. Prosili kr\u00f3la, kt\u00f3ry spieszy\u0142 si\u0119 ju\u017c do Polski, aby poczeka\u0142 jeszcze dwa dni na armi\u0119 litewsk\u0105 co Sobieski faktycznie uczyni\u0142 stacjonuj\u0105c w mie\u015bcie Rimavsk\u00e1 Sobota (17-19.11.1683). Tutaj wreszcie Litwini po\u0142\u0105czyli si\u0119 z\u00a0wojskiem koronnym.<\/p>\n
I\u00a0dobrze, \u017ce si\u0119 tak w ko\u0144cu sta\u0142o bo w drodze powrotnej do Polski przysz\u0142o armii Sobieskiego maszerowa\u0107 przez nieprzyjazne dla siebie i\u00a0sprzyjaj\u0105ce Th\u00f6k\u00f6ly wschodnie obszary wsp\u00f3\u0142czesnej S\u0142owacji.<\/p>\n
W li\u015bcie spod Koszyc z 27.11.1683 kr\u00f3l pisa\u0142 \u017conie, \u017ce \u201e… od trzech dni idziemy neiprzyjazn\u0105 nam krain\u0105. Wszystkie miasta i\u00a0zamki zamykaj\u0105 si\u0119 przed nami, zaj\u0119te przez za\u0142ogi Th\u00f6k\u00f6ly, kt\u00f3ry odci\u0105gn\u0105\u0142 za Tis\u0119, za granic\u0119 tureck\u0105 …<\/em>\u201d.<\/p>\n Po obej\u015bciu Koszyc z\u00a0 kt\u00f3rych oblegania i\u00a0 zdobywaniu kr\u00f3l zrezygnowa\u0142, armia polsko-litewska wesz\u0142a na Spisz i\u00a0 przyby\u0142a w okolic\u0119 miasta Pre\u0161ov. Natrafi\u0142a tutaj na jeszcze silniejszy i\u00a0gro\u017aniejszy op\u00f3r nieprzyjaciela czyli w\u0119gierskich sprzymierze\u0144c\u00f3w Th\u00f6k\u00f6ly. Tutaj jak kr\u00f3l pisa\u0142, \u201e … strzelaj\u0105 do nas spoza ka\u017cdego krzaka i\u00a0z\u00a0ka\u017cdego miejsca ch\u0142opi, szlachta i\u00a0\u017co\u0142nierze krzycz\u0105c: <\/em>bij go jak wilka ! Chorych i\u00a0maruder\u00f3w zostaj\u0105cych z\u00a0ty\u0142u, okrutnie morduj\u0105, gorzej ni\u017c Turcy i\u00a0dlatego we dnie i\u00a0w nocy musimy si\u0119 mie\u0107 na baczno\u015bci i\u00a0i\u015b\u0107 naprz\u00f3d powoli, aby\u015bmy nie stracili ludzi.<\/em>\u201d<\/p>\n Wrogie zachowanie tutejszych mieszka\u0144c\u00f3w, spowodowane by\u0142o tym, \u017ce o\u00a0ile tereny naddunajskie, blisko granicy z\u00a0 Turcj\u0105, zamieszkiwa\u0142a ludno\u015b\u0107 katolicka, to na obszarze wschodniej S\u0142owacji opanowanym przez Th\u00f6k\u00f6ly, magnata z\u00a0 Ke\u017emarku, \u017cyli przewa\u017cnie protestanci, ewangelicy. Th\u00f6k\u00f6ly uwa\u017cany by\u0142 przez nich za obro\u0144c\u0119 wiary i\u00a0symbol walki przeciwko re\u017cimu katolickich Habsburg\u00f3w. Polacy i \u00a0Litwini, jako sojusznicy Austrii i\u00a0katolicy byli wi\u0119c w naturalny spos\u00f3b uwa\u017cani za nieprzyjaciela\u00a0 i\u00a0 naje\u017ad\u017ac\u0119. Poza tym op\u00f3r wywo\u0142a\u0142y te\u017c wie\u015bci o wcze\u015bniejszych pogromach Litwin\u00f3w na Orawie i\u00a0 innych obszarach S\u0142owacji.. W ten spos\u00f3b zrodzi\u0142a si\u0119 nienawi\u015b\u0107 przeciwko ca\u0142emu wojsku i\u00a0ch\u0119\u0107 zemsty.<\/p>\n Z\u00a0niedalekiego Spisza dociera\u0142y r\u00f3wnie\u017c wiadomo\u015bci o\u00a0wrogim zachowaniu i\u00a0dzia\u0142alno\u015bci innego oddzia\u0142u litewskiego kwateruj\u0105cego na tym obszarze. Jego pobyt na S\u0142owacji niedaleko polskiej granicy, spowodowany by\u0142 zamiarem zabronienia najazdu Th\u00f6k\u00f6ly na Polsk\u0119 z\u00a0doliny Popradu i\u00a0 Dunajca oraz zapewnienia bezpiecze\u0144stwa na po\u0142udniowej granicy kraju. Oddzia\u0142 nie bra\u0142 udzia\u0142u w walkach z\u00a0 Turkami i\u00a0 Th\u00f6k\u00f6ly. Powo\u0142any i\u00a0wykorzystany zosta\u0142 przez kr\u00f3la do ochrony bezpiecznego powrotu wyczerpanego kampani\u0105 wojska koronnego.<\/p>\n O niezbyt chlubnej i\u00a0przyjaznej dla miejscowej ludno\u015bci postawie oddzia\u0142u litewskiego dowiedzie\u0107 si\u0119 mo\u017cna ze wzmianek z\u00a0\u00f3wczesnych kronik i\u00a0innych dokument\u00f3w miast spiskich. Strach i\u00a0obaw\u0119 wywo\u0142an\u0105 jego pojawieniem si\u0119 ilustruje np. wzmianka w ksi\u0119dze inwentarzowej miasta Podol\u00ednec, w kt\u00f3rej pod dat\u0105 21 listopada odnotowano, \u017ce Litwini po spl\u0105drowaniu miejscowo\u015bci Toporec podeszli pod miasto. Miejscowi chc\u0105c zapobiec najgorszemu, otwarzyli bramy miasta witaj\u0105c \u017co\u0142nierzy chlebem i\u00a0gorza\u0142k\u0105, kt\u00f3r\u0105 ci bardzo sobie chwalili i\u00a0cenili.<\/p>\n Na drugiej stronie jednak, aby usprawiedliwi\u0107 zachowanie oddzia\u0142u, przyzna\u0107 trzeba, \u017ce nie odbiega\u0142o ono w niczym od normalnego zachowanie i\u00a0dzia\u0142alno\u015bci militarnej prowadzonej na obszarze nieprzyjaciela. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tutejszych d\u00f3br nale\u017ca\u0142a bowiem do sprzymierze\u0144ca Turcji Th\u00f6k\u00f6ly oraz innej szlachty w\u0119gierskiej od czasu do czasu napadaj\u0105cej Polsk\u0119.<\/p>\n Oddzia\u0142 ze Spisza dowodzony przez m\u0142odszego z\u00a0 Po\u0142ubi\u0144skich dopiero 4 grudnia 1683 do\u0142\u0105czy\u0142 do kr\u00f3la pod murami Preszowa. Kr\u00f3l jednak zdecydowa\u0142 si\u0119 miasto nie atakowa\u0107 poniewa\u017c posiada\u0142o siln\u0105 za\u0142og\u0119. Armia polsko-litewska maszerowa\u0142a wi\u0119c dalej w kierunku polskiej granicy zdobywaj\u0105c po drodze jeszcze gniazdo nieprzyjacielskiego oporu w mie\u015bcie Sabinov (Sibinum). Cz\u0119\u015b\u0107 Litwin\u00f3w zosta\u0142a te\u017c tutaj zakwaterowana w okolicy. Pozostali \u017co\u0142nierze powr\u00f3cili przez Plave\u010d (P\u0142awiec) i\u00a0miasto Lubov\u0148a (Lubowla) do polskiego S\u0105cza, gdzie kr\u00f3l Jan powita\u0142a \u017cona, Marysie\u0144ka.<\/p>\n Kampania wojenna roku 1683 zosta\u0142a zako\u0144czona. Wznowi\u0107 dzia\u0142ania i\u00a0boje z\u00a0 Turkiem i\u00a0Th\u00f6k\u00f6ly zamierzano zn\u00f3w na wiosn\u0119 roku przysz\u0142ego. Po uzgodnieniu z\u00a0cesarzem, polskie wojsko koronne uda\u0107 si\u0119 mia\u0142o na zimowe \u201ele\u017ce\u201d do miast s\u0142owackich (\u00f3wczesne G\u00f3rne W\u0119gry). Zamiast niego jednak zakwaterowa\u0142 tam Sobieski \u017co\u0142nierzy litewskich, kt\u00f3rzy byli bardziej wypocz\u0119ci i\u00a0\u015bwie\u017cy ni\u017c ci z\u00a0kt\u00f3rymi uratowa\u0142 Wiede\u0144 i\u00a0odby\u0142 kampani\u0119 s\u0142owack\u0105. Zreszt\u0105 zm\u0119czeni \u017co\u0142nierze koronni znajduj\u0105c si\u0119 w pobli\u017cu Polski, w t\u0119sknocie za rodzinnymi stronami, opuszczali szeregi armii wracaj\u0105c do domu. Poza tym po spustoszeniach Litwin\u00f3w na S\u0142owacji (Orawa, okolica Trenczyna, Spisz) nie by\u0142o zbyt wiele miejsc dogodnych na przezimowanie. W dodatku oburzona ludno\u015b\u0107 niech\u0119tnie go\u015bci\u0142a u\u00a0siebie oddzia\u0142y uwa\u017cane za okupacyjne i\u00a0sprzyjaj\u0105ce nienawidzonym Habsburgom.<\/p>\n Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c z\u00a0wojskowego punktu widzenia, jesienn\u0105 kampani\u0119 Sobieskiego na S\u0142owacji w 1683 roku uzna\u0107 mo\u017cna za udan\u0105. Dzi\u0119ki niej raz na zawsze za\u017cegnana zosta\u0142a gro\u017aba tureckiego podboju Europy. Na W\u0119grzech i\u00a0 S\u0142owacji os\u0142abiona zosta\u0142a pozycja sprzyjaj\u0105cych Turcji magnat\u00f3w w\u0119gierskich, kt\u00f3rzy zmuszeni zostali do rozm\u00f3w pokojowych z\u00a0dworem wiede\u0144skim. Uratowany zosta\u0142 Wiede\u0144, Europa, dynastia Habsburg\u00f3w i\u00a0Austria, kt\u00f3ra przez nast\u0119pne dziesi\u0119ciolecia w odr\u00f3\u017cnieniu do upadaj\u0105cej Polski szlacheckiej, ros\u0142a w pot\u0119g\u0119 i\u00a0si\u0142\u0119 staj\u0105c si\u0119 mocarstwem europejskim. Dzi\u0119ki temu ju\u017c o\u00a0nieca\u0142e sto lat p\u00f3\u017aniej wzi\u0119\u0142a aktywny udzia\u0142 w rozbiorach Polski (1772, 1795), tej samej, kt\u00f3ra j\u0105 uratowa\u0142a przed ekspansj\u0105 tureck\u0105. Tak Habsburgowie i\u00a0inni w\u0142adcy europejscy wraz z\u00a0w\u0142adz\u0105 ko\u015bcieln\u0105 w Rzymie podzi\u0119kowali Polsce za ocalenie i\u00a0obron\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n Je\u017celi chodzi o\u00a0pobyt wojsk Sobieskiego na S\u0142owacji i\u00a0osob\u0119 kr\u00f3la, przyzna\u0107 trzeba szczerze, \u017ce opinie s\u0105 pod tym wzgl\u0119dem podzielone. Z\u00a0jednej strony sam kr\u00f3l Jan i\u00a0dowodzone przez niego wojsko koronne bij\u0105ce Turka zapisa\u0142o si\u0119 pozytywnie na karty s\u0142owackiej historii. Pora\u017cka Turk\u00f3w pod Wiedniem, zwyci\u0119stwo pod Park\u00e1ni, zdobycie mn\u00f3stwa miejscowo\u015bci okupowanych przez Turcj\u0119, wyp\u0119dzenie za\u0142\u00f3g okupanta z\u00a0r\u00f3\u017cnych zak\u0105tk\u00f3w S\u0142owacji po\u0142udniowo-wschodniej na pewno ul\u017cy\u0142o S\u0142owakom. Tak jak os\u0142abienie w\u0142adzy i\u00a0wp\u0142yw\u00f3w mocnych rod\u00f3w w\u0119gierskich. Znacznej cz\u0119\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej ludno\u015bci s\u0142owackiej umo\u017cliwi\u0142o r\u00f3wnie\u017c powr\u00f3t do wcze\u015bniej wyznawanej wiary katolickiej, kt\u00f3r\u0105 zmuszona by\u0142a si\u0119 zrzec pod naciskiem protestanckich pan\u00f3w w\u0119gierskich.<\/p>\n Na drugiej stronie jednak napi\u0119tnowana mn\u00f3stwem gwa\u0142t\u00f3w,\u00a0przemocy, krwi i\u00a0 ognia, dzia\u0142alno\u015b\u0107 wojsk litewskich na Orawie, pod Trenczynem i\u00a0 na Spiszu, wywo\u0142a\u0142a niepotrzebn\u0105 wrogo\u015b\u0107 i\u00a0ch\u0119\u0107 zemsty. Niechlubnie zapisa\u0142a si\u0119 do historii polsko-s\u0142owackiej i\u00a0w pami\u0119ci g\u00f3rali orawskich. Na Orawie do dzi\u015b wspomina si\u0119 straszne spustoszenie i\u00a0puszczenie z\u00a0dymem 27 wiosek i\u00a0miejscowo\u015bci, podpalanie ko\u015bcio\u0142\u00f3w, rabunki i\u00a0 gwa\u0142ty, kradzie\u017c i\u00a0 wyw\u00f3z z\u00a0 Trstenej na Orawie cudownego obrazu Marii Panny do Wilna oraz mn\u00f3stwo niepotrzebnych ofiar.<\/p>\n Niestety od tego czasu zachowa\u0142o si\u0119 na Orawie mylne przekonanie, \u017ce nieszcz\u0119\u015bcie w 1683 roku spowodowa\u0142y przechodz\u0105ce t\u0119dy \u201ewojska Sobieskiego\u201d lub \u201ewojska polskie\u201d.<\/p>\n Warto wi\u0119c postara\u0107 si\u0119 o\u00a0to, aby do \u015bwiadomo\u015bci S\u0142owak\u00f3w i\u00a0ludno\u015bci Orawy nareszcie dotar\u0142 fakt, \u017ce za gwa\u0142t wtedy na Orawie nie ponosi \u017cadn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 Sobieski i\u00a0 Polacy, lecz maszeruj\u0105ce t\u0119dy z\u00a0 Litwy i\u00a0dowodzone przez Litwin\u00f3w oddzia\u0142y mi\u0119dzy kt\u00f3rymi nie brak by\u0142o Kozak\u00f3w i\u00a0Tatar\u00f3w. Co prawda tworzyli oni og\u00f3\u0142 \u00f3wczesnej wsp\u00f3lnej armii Rzeczpospolitej, lecz na ich zachowanie na S\u0142owacji jesieni\u0105 1683 roku kr\u00f3l Jan Sobieski nie mia\u0142 w gruncie rzeczy \u017caden wp\u0142yw poniewa\u017c wtedy ju\u017c dawno walczy\u0142 w Austrii i\u00a0prze\u015bladowa\u0142 Turk\u00f3w nad Dunajem.<\/p>\n Chronologia wydarze\u0144 kampanii jesiennej armii Sobieskiego w roku 1683<\/p>\n 15 sierpie\u0144 \u2013 Warszawa, Sobieski wyrusza z\u00a0wojskiem koronnym przez<\/p>\n Krak\u00f3w na Wiede\u0144<\/td>\n 20 sierpie\u0144 \u2013 przygotowania do przeprawy przez Wis\u0142\u0119 (Warszawa,<\/p>\n St\u0119\u017cyca)<\/td>\n<\/tr>\n 17 wrzesie\u0144 \u2013 Sobieski jeszcze przebywa z\u00a0wojskiem koronnym pod<\/p>\n stolic\u0105 Austrii<\/td>\n 27 wrzesie\u0144 \u2013 armia litewska wyrusza spod Krakowa w kierunku<\/p>\n S\u0142owacji przez Oraw\u0119; napadaj\u0105 po drodze dobra<\/p>\n kasztelana krakowskiego (My\u015blenice);<\/p>\n mniejszy liczebnie oddzia\u0142 wyrusza spod Krakowa na<\/p>\n Spisz; artyleria pojawi\u0107 si\u0119 mia\u0142a pod Krakowem dopiero<\/p>\n za 8 dni<\/td>\n<\/tr>\n 7 pa\u017adziernik \u2013 pierwsza, przegrana przez Polak\u00f3w bitwa pod Park\u00e1ni<\/p>\n (obecnie \u0160t\u00farovo na S\u0142owacji)<\/td>\n 4 pa\u017adziernik \u2013 armia litewska przekracza granic\u0119 polsko-w\u0119giersk\u0105<\/p>\n i\u00a0pojawia si\u0119 na Orawie<\/td>\n<\/tr>\n 5 pa\u017adziernik \u2013 pojawienie si\u0119 zwiad\u00f3w w\u0119gierskich (jazda Ill\u00e9sh\u00e1zy,<\/p>\n Pongr\u00e1cza) na Orawie<\/td>\n<\/tr>\n 10 pa\u017adziernik \u2013 wojsko koronne obozuje pod Park\u00e1ni, przygotowania<\/p>\n do przekroczenia Dunaju i\u00a0bitwy o\u00a0Ostrzyhom<\/p>\n (W\u0119gry)<\/td>\n 21 pa\u017adziernik \u2013 kontynuowanie pochodu z\u00a0Orawy w kierunku \u017dilina \u2013<\/p>\n \u010cadca<\/td>\n<\/tr>\n 24 pa\u017adziernik \u2013 zdobycie miasteczka Var\u00edn ko\u0142o miasta \u017dilina<\/p>\n i\u00a0przemarsz dolin\u0105 Wagu<\/td>\n<\/tr>\n 7 listopad \u2013 Sobieski z\u00a0wojskiem koronnym nad rzek\u0105 Balog niedaleko<\/p>\n miejscowo\u015bci Se\u010dany, przygotowania do szturmu<\/td>\n 7 listopad \u2013 Sapieha pojawia si\u0119 z\u00a0dow\u00f3dcami chor\u0105gwi w obozie<\/p>\n ksi\u0119cia Karola Lotary\u0144skiego w wiosce Sek (Hronsk\u00fd Sek)<\/p>\n pod miastem Levice (S\u0142owacja)<\/td>\n<\/tr>\n 10 listopad \u2013 Sobieski pod miejscowo\u015bci\u0105 Se\u010dany, kt\u00f3re zosta\u0142y<\/p>\n zdobyte<\/td>\n 10 listopad \u2013 niekt\u00f3re oddzia\u0142y kozackie do\u0142\u0105czy\u0142y ju\u017c do wojsk<\/p>\n koronnych (Se\u010dany)<\/td>\n<\/tr>\n 15 listopad \u2013 w obozie kr\u00f3lewskim w Tren\u010di pojawiaj\u0105 si\u0119 wreszcie obydwaj hetmani litewscy, kt\u00f3rzy pozostawili o \u201emil\u0119\u201d za<\/p>\n sob\u0105 armi\u0119<\/td>\n<\/tr>\n 21 listopad \u2013 planowana defilada i\u00a0przegl\u0105d wojskowy oddzia\u0142\u00f3w litewskich, kt\u00f3re jednak to zignorowa\u0142y i\u00a0nie pojawi\u0142y si\u0119 (Ha\u010dava k.<\/p>\n Rimavskej Soboty)<\/td>\n<\/tr>\n 21 listopad \u2013 oddzia\u0142 litewski na Spiszu zdoby\u0142 Toporec i\u00a0wst\u0105pi\u0142 do<\/p>\n Podol\u00ednca<\/td>\n<\/tr>\n P\u00e1rk\u00e1ny czyli \u0160turovo<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Na wiosn\u0119 1683 r. wielki wezyr turecki Kara Mustafa zdecydowa\u0142 si\u0119 na zorganizowanie ogromnej wyprawy wojennej przeciwko Habsburgom. Jej celem by\u0142o ostateczne pokonanie Austriak\u00f3w i\u00a0podporz\u0105dkowanie sobie Europy \u015arodkowej. Na realizacj\u0119 zamiaru zarz\u0105dzi\u0142 pod Parkanem (\u0160t\u00farovo) koncentracj\u0119 olbrzymiej armii w sile 250 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy. Poniewa\u017c jednak naruszona \u201ez\u0119bem czasu\u201c miejscowa twierdza nie by\u0142a w stanie pomie\u015bci\u0107 przybywaj\u0105cej z\u00a0g\u0142\u0119bi kraju wielkiej ilo\u015bci \u017co\u0142nierzy, niezb\u0119dne by\u0142o rozbicie tabor\u00f3w wok\u00f3\u0142 miejscowo\u015bci.<\/p>\n Gdy na pocz\u0105tku lata 1683 roku koncentracja wed\u0142ug mniemania tureckich dow\u00f3dc\u00f3w zosta\u0142a zako\u0144czona, oddzia\u0142y osma\u0144skie ruszy\u0142y na Wiede\u0144. Jednocze\u015bnie sprzymierzeniec Turcji, w\u0119gierski magnat Imrich Th\u00f6k\u00f6ly, podj\u0105\u0142 akcje wojskowe maj\u0105ce na celu podporz\u0105dkowanie sobie ca\u0142ego obszaru obecnej S\u0142owacji.<\/p>\n Oble\u017c\u0119nie Wiednia rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 14 lipca 1683 i\u00a0trwa\u0142o a\u017c do 12 wrze\u015bnia tego\u017c roku. Aby zapewni\u0107 nale\u017cyt\u0105 obron\u0119 przeciwko Wielkiej Armii, Austriacy zmuszeni byli zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 za po\u015brednictwem i\u00a0poparciem papie\u017ca do w\u0142adc\u00f3w europejskich z\u00a0pro\u015bb\u0105 o\u00a0udzielenie pomocy i\u00a0wsparcia militarnego. W obliczu zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 niebezpiecze\u0144stwa tureckiego i\u00a0zagro\u017cenia chrze\u015bcija\u0144stwa w Europie, przyby\u0142y na obron\u0119 Wiednia i Austrii wielonarodowo\u015bciowe oddzia\u0142y wojskowe. Na wezwanie papie\u017ca pod\u0105\u017cy\u0142 na odsiecz Wiednia r\u00f3wnie\u017c polski kr\u00f3l Jan III Sobieski, kt\u00f3ry 12 wrze\u015bnia 1683 w bitwie pod bramami Wiednia odni\u00f3s\u0142 wspania\u0142e zwyci\u0119stwo na chwa\u0142\u0119 or\u0119\u017ca polskiego. Pokonanych w bitwie Turk\u00f3w oddzia\u0142y alianckie jeszcze \u015bciga\u0142y uciekaj\u0105cych w kierunku wschodnim tak, aby zapewni\u0107 bezpieczny pok\u00f3j oraz wyp\u0119dzi\u0107 ich z\u00a0Austrii. Oddzia\u0142y tureckie zatrzyma\u0142y si\u0119 na d\u0142u\u017cej i\u00a0znowu skoncentrowa\u0142y dopiero w miejscu rozpocz\u0119cia wyprawy czyli w P\u00e1rk\u00e1ny. Gdy Kara Mustafa dowiedzia\u0142 si\u0119 o\u00a0zamiarze zdobycia Ostrzyhomiu, pozostawi\u0142 obron\u0119 Parkanu Karze Mohamedowi, paszy z\u00a0Budy i\u00a0jego 8 tysi\u0105com \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n \n W dniu 7 pa\u017adziernika 1683 alianci podeszli pod Parkan. Tutaj wojska Sobieskiego zdoby\u0142y z \u00a0marszu twierdz\u0119 Svod\u00edn, lecz Turcy ju\u017c w tym czasie dobrze si\u0119 ufortyfikowali i\u00a0umocnili na drugim w\u0119gierskim brzegu Dunaja w Ostrzyhomiu (Esztergom). Zaraz po zdobyciu twierdzy jazda polska, kt\u00f3ra tworzy\u0142a czo\u0142o armii g\u0142\u00f3wnej mimo zakazu Sobieskiego przeprowadzi\u0142a bez odpowiedniego przygotowania i\u00a0 wsparcia, samowolnie i na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 nieudan\u0105 akcj\u0119 wojskow\u0105. Polacy dostali si\u0119 do zastawionej sprytnie przez Turk\u00f3w w tzw. Dolinie P\u0142aczu (Siralomv\u00f6lgy<\/em>) pu\u0142apki w kt\u00f3rej zostali pobici. Oko\u0142o 1,5 tysi\u0105ca polskiej jazdy dosta\u0142o si\u0119 do niewoli i\u00a0nast\u0119pnie zosta\u0142o bezlito\u015bnie \u015bci\u0119tych. Dwa dni p\u00f3\u017aniej 9 pa\u017adziernika 1683 wojska cesarskie i\u00a0polskie dowodzone przez ksi\u0119cia Karola Lotary\u0144skiego oraz innych dow\u00f3dc\u00f3w wojskowych (m.in. hrabia D\u00fcnewald, ksi\u0105\u017c\u0119 Starhemberg, austriaccy genera\u0142owie \u2013 Picolomini, P\u00e1lffy, Gaprara, Veterani, Londron i polski hetman Jab\u0142onowski) zaatakowa\u0142y Parkan. Przygotowane w napr\u0119dce tureckie linie obronne nie wytrzyma\u0142y uderzenia wojsk sojuszniczych i\u00a0 zosta\u0142y prze\u0142amane. Turcy marnie czekali na pomoc i\u00a0wsparcie oddzia\u0142\u00f3w podlegaj\u0105cych Th\u00f6k\u00f6ly, bowiem ten w obliczu zmiany sytuacji wojskowej i\u00a0widocznej pora\u017cki Turcji, zwleka\u0142 i\u00a0czeka\u0142 na lepsz\u0105 dla siebie okazj\u0119. Turcy opu\u015bcili P\u00e1rk\u00e1ny morduj\u0105c po drodze podczas odwrotu w dolinie za miastem wszystkich, wcze\u015bniej wzi\u0119tych do niewoli je\u0144c\u00f3w. \u015aci\u0119te g\u0142owy zamordowanych polskich \u017co\u0142nierzy wbili na pale i\u00a0wystawili na widok publiczny. Armia wojsk sprzymierzonych pobi\u0142a Turk\u00f3w, zaj\u0119\u0142a P\u00e1rk\u00e1ny i\u00a0 twierdz\u0119 D\u017cigerdelen. Parkan czyli dzisiejsze \u0160t\u00farovo wyzwolone zosta\u0142o po latach spod jarzma tureckiego i\u00a0bitwa pod nim zapisa\u0142a si\u0119 do historii Europy. Tym samym zapocz\u0105tkowany zosta\u0142 proces ostatecznego wyzwolenie\u00a0 S\u0142owacji i W\u0119gier.<\/p>\n Pobici Turcy uciekli po mo\u015bcie przez Dunaj do Ostrzyhomia. Wielu z\u00a0nich w panice i\u00a0zam\u0119cie, kt\u00f3ry nast\u0105pi\u0142 sko\u0144czy\u0142o w nurtach rzeki. Most nie by\u0142 w stanie wytrzyma\u0107 wielkiego naporu, za\u0142ama\u0142 si\u0119 i\u00a0spad\u0142 do wody.<\/p>\n W bitwie pod P\u00e1rk\u00e1ny zgin\u0119\u0142o ok. 8000 Turk\u00f3w, 3000 \u017co\u0142nierzy wojsk sprzymierzonych. W dolinie ko\u0142o miejscowo\u015bci zamordowanych zosta\u0142o 1500 wzi\u0119tych do niewoli je\u0144c\u00f3w polskich. Do dzi\u015b podobno jeszcze bia\u0142e ko\u015bci pomordowanych odnajdywane s\u0105 tutaj na powierzchni ziemi.<\/p>\n Z\u00a0zemsty za zabitych rodak\u00f3w, polscy \u017co\u0142nierze nie brali Turk\u00f3w do niewoli, lecz pokonanym odcinali g\u0142owy i\u00a0spl\u0105drowali zamieszkiwane przez Turk\u00f3w przybytki.<\/p>\n Twierdz\u0119 D\u017cigerdelen zwyci\u0119zcy podpalili i\u00a0 zr\u00f3wnali z ziemi\u0105. Turcy po stracie P\u00e1rk\u00e1ny wycofali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z\u00a0 podzamcza Ostrzyhomia i\u00a0 schowali si\u0119 za mocnymi murami zbudowanej na wysokiej skale twierdzy. Aby kontynuowa\u0107 po\u015bcig za nimi sojusznicy zmuszeni byli zbudowa\u0107 most pontonowy przez Dunaj. Dzi\u0119ki niemu uda\u0142o im si\u0119 dosta\u0107 na drug\u0105 stron\u0119 rzeki i\u00a0do podzamcza. Wkr\u00f3tce potem twierdza zosta\u0142a zdobyta (28 pa\u017adziernika 1683). Turcy zmuszeni byli do ucieczki a\u017c do Budy, sk\u0105d jeszcze organizowali swoje najazdy. W 1685 roku sprzymierze\u0144cy oblegali twierdz\u0119 Nov\u00e9 Z\u00e1mky, gdzie na pomoc obl\u0119\u017conym Ibram, pasza z\u00a0 Budy zorganizowa\u0142 wypraw\u0119 wojenn\u0105. Nowa armia turecka pr\u00f3buj\u0105ca prze\u0142ama\u0107 obl\u0119\u017cenie zosta\u0142a jednak 16 sierpnia 1685 roku rozbita i\u00a0rozgromiona. W ten spos\u00f3b 19 sierpnia 1685 s\u0142owackie miasto Nov\u00e9 Z\u00e1mky wyzwolone zosta\u0142o z\u00a0niewoli\u00a0 tureckiej. Jeszcze w 1686 roku armia dowodzona przez ks.Karola Lotary\u0144skiego (6 czerwca 1686) wyruszy\u0142a w kierunku Budy – stolicy W\u0119gier, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej zdoby\u0142a i\u00a0tak wyp\u0119dzi\u0142a Turk\u00f3w z\u00a0ziemi w\u0119gierskiej.<\/p>\n *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 * \u00a0\u00a0*\u00a0\u00a0 *<\/p>\n Wspominane miesjce bitwy czyli wsp\u00f3\u0142czesne miasto \u0160t\u00farovo (Szturowo) jest jednym z\u00a0najbardziej na po\u0142udnie wysuni\u0119tych miejsc terytorium S\u0142owacji i\u00a0 jednym z\u00a0najcieplejszych miejsc tego kraju. Le\u017cy na brzegu Dunaju\u00a0 na granicy z\u00a0W\u0119grami. By\u0142o osiedlone w czasach prehistorycznych ju\u017c przed pi\u0119cioma tysi\u0105cami lat. Przeprowadzone w przesz\u0142o\u015bci na terenie obecnego zak\u0142adu celulozowo-papierniczego i\u00a0wzg\u00f3rza zwanego Bo\u017ei kopec (Istenhegy) badania archeologiczne wskazuj\u0105 na istnienia tutaj osiedla neolitycznego. \u015awiadcz\u0105 o\u00a0tym odnalezione resztki ceramiki liniowej, osiedla i\u00a0pogrzebiska ze starszej epoki br\u0105zu (okres halsztej\u0144ski), osady z\u00a0 II w. n.e. oraz osady germa\u0144skiej z\u00a0II\/III w. n.e.<\/p>\n W okresie rzymskim na terenie obecnego miasta istnia\u0142o osiedle o\u00a0nazwie ANAVUM, kt\u00f3re po\u0142o\u017cone by\u0142o nad wa\u017cnym brodem przez Dunaj. Pe\u0142ni\u0142o rol\u0119 przycz\u00f3\u0142ka granicy cesarstwa rzymskiego tzw.\u201dLimes Romanus\u201d na kt\u00f3rej le\u017ca\u0142 r\u00f3wnie\u017c rzymski ob\u00f3z wojskowy i twierdza SOLVA MANSIO urz\u0105dzony na obszarze wsp\u00f3\u0142czesnego w\u0119gierskiego miasta Ostrzyhom na lewym brzegu Dunaja. St\u0105d Rzymianie wyruszali na wyprawy wojenne w g\u0142\u0105b S\u0142owacji na obszary zamieszka\u0142e wtedy przez barbarzy\u0144skie plemiona germa\u0144skie napadaj\u0105ce przygraniczne tereny rzymskie. Z\u00a0 tego okresu pochodzi te\u017c pierwsze dzie\u0142o literackie \u201eRozmowy samego ze sob\u0105\u201d napisane na S\u0142owacji przez wodza rzymskiego i\u00a0 filozofa, p\u00f3\u017aniejszego cesarza, Marka Aureliusza (121-180). Powsta\u0142o w okresie przeprowadzonej przez niego wyprawy przeciwko germa\u0144skim plemionom Kwad\u00f3w \u017cyj\u0105cym nad rzek\u0105 Hron.<\/p>\n O\u00a0pobycie Rzymian na S\u0142owacji i\u00a0ich kontaktach handlowych \u015bwiadczy r\u00f3wnie\u017c odkrycie bardzo cennego skarbu z\u0142otych monet z\u00a0p\u00f3\u017anego okresu rzymskiego w liczbie 108 sztuk w le\u017c\u0105cej niedaleko miasta \u0160t\u00farovo miejscowo\u015bci B\u00ed\u0148a.<\/p>\n W VI w. przybyli tutaj S\u0142owianie i\u00a0 Awarowie o czym \u015bwiadczy s\u0142owacko-awarskie pogrzebisko z\u00a0VII\/VIII w.<\/p>\n W IX w. na tutejszych obszarach pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze plemiona w\u0119gierskie powoduj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie wielkie zmiany historyczne. Pobliski Ostrzyhom na W\u0119grzech by\u0142 pierwsz\u0105 siedzib\u0105 kr\u00f3lewskiej dynastii w\u0119gierskiej Arp\u00e1d i stolic\u0105 pa\u0144stwa. Wp\u0142yn\u0119\u0142o to r\u00f3wnie\u017c na rozw\u00f3j osady Kakath b\u0119d\u0105cej zal\u0105\u017ckiem miasta \u0160t\u00farovo, kt\u00f3ra po raz pierwszy wzmiankowana by\u0142a w dokumencie fundacyjnym opactwa benedykty\u0144skiego w miejscowo\u015bci Hronsk\u00fd sv. Be\u0148adik z 1075 r. wydanej przez Gejz\u0119 I. Monarcha w\u0119gierski podarowa\u0142 w nim zakonnikom dziesi\u0119\u0107 przybytk\u00f3w przewo\u017anik\u00f3w rzecznych i\u00a0cz\u0119\u015b\u0107 ziemi na obszarze Kakathu. P\u00f3\u017aniejsze dokumenty pochodz\u0105ce z\u00a0okresu panowania Gejzy II i\u00a0Andrzeja II \u015bwiadcz\u0105 o\u00a0wybieraniu podatku za s\u00f3l i\u00a0myta rzecznego (portowego).<\/p>\n W 1241 r. na obron\u0119 przed gro\u017c\u0105cym niebezpiecze\u0144stwem najazdu tatarskim, zbudowana zosta\u0142a drewniana twierdza o\u00a0nazwie Parkan<\/em>, kt\u00f3rym p\u00f3\u017aniej nawet przez d\u0142ugi okres czasu nazywano miasto. Gdy w 1249 r. le\u017c\u0105cy na drugim brzegu Dunaja w\u0119gierski Ostrzyhom podniesiony zosta\u0142 do rangi miejsca koronacyjnego, naprzeciwko niego zbudowana zosta\u0142a letnia rezydencja kr\u00f3lewska Kakathv\u00e1r<\/em>.<\/p>\n Podczas III wyprawy krzy\u017cackiej do Ziemi \u015awi\u0119tej (1189-1192) do Kakathu i\u00a0Ostrzyhomu przyby\u0142 cesarz niemiecki Fryderyk I\u00a0Barbarossa. Przywitany zosta\u0142 tutaj przez w\u0119giersk\u0105 par\u0119 monarsz\u0105, Bel\u0119 III i\u00a0jego \u017con\u0119 Ma\u0142gorzat\u0119, kt\u00f3ra podarowa\u0142a cesarzowi wspania\u0142y i\u00a0wielki namiot wojskowy.<\/p>\n Po wymarciu rodu Arp\u00e1d rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 zmagania o\u00a0w\u0119giersk\u0105 koron\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105, kt\u00f3r\u0105 zainteresowanych by\u0142 te\u017c Wac\u0142aw II, kr\u00f3l czeski pragn\u0105cy uzyska\u0107 j\u0105 dla syna Wac\u0142awa III. Wspominany kr\u00f3l przyby\u0142 w tym celu w czerwcu 1304 r. na W\u0119gry i\u00a0rozbi\u0142 ob\u00f3z wojskowy w Kakath sk\u0105d wezwa\u0142 arcybiskupa ostrzyhomskiego Micha\u0142a na wydanie korony kr\u00f3lewskiej co ten stanowczo odm\u00f3wi\u0142.<\/p>\n W XIV i\u00a0XV w. by\u0142 Kakath wa\u017cn\u0105 osad\u0105 wzmiankowan\u0105 w protoko\u0142ach wizytacyjnych i\u00a0podatkowych.<\/p>\n W 1541 r. stolic\u0119 w\u0119giersk\u0105 Bud\u0119 zaj\u0119li Turcy czym przes\u0105dzili ostatecznie o\u00a0losie W\u0119gier na kilkadziesi\u0105t nast\u0119pnych lat i\u00a0ich podziale na trzy kontrolowane przez Turcj\u0119, Siedmiogr\u00f3d i\u00a0Austri\u0119 cz\u0119\u015bci. Od wtedy up\u0142yn\u0105\u0107 musia\u0142o jeszcze d\u0142ugich 150 lat zanim nar\u00f3d s\u0142owacki (bo S\u0142owacja by\u0142a w tym czasie cz\u0119\u015bci\u0105 W\u0119gier) i\u00a0w\u0119gierski wyzwolone zosta\u0142y spod tureckiego jarzma.<\/p>\n W 1543 r. Turcy zdobyli twierdz\u0119 w Ostrzyhomiu i\u00a0zaj\u0119li Kakath, na kt\u00f3rego zachodnim skraju doceniaj\u0105c jego strategiczne znaczenie, wybudowali siln\u0105 twierdz\u0119. Po\u0142o\u017cona by\u0142a na miejscu obecnego ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego. Twierdz\u0119 nazwali \u201eD\u017cigerdelen Parkani\u201d czyli twierdz\u0105 \u201ezagryzaj\u0105c\u0105 si\u0119 do w\u0105troby (nieprzyjaciela)\u201d. Za\u0142og\u0119 stanowi\u0142o w XVI w. 200 \u017co\u0142nierzy przy czym w s\u0105siednim Ostrzyhomiu by\u0142o jeszcze ok.1300 \u017co\u0142nierzy tureckich. Obydwie twierdze wyposa\u017cone zosta\u0142y w dzia\u0142a i\u00a0mia\u0142y nawet modlitewni\u0119 (d\u017c\u00e1mi). Stanowi\u0142y znakomit\u0105 baz\u0119 wypadow\u0105 do przeprowadzania najazd\u00f3w i\u00a0podboj\u00f3w obszar\u00f3w s\u0142owackich i\u00a0austriackich.<\/p>\n W ci\u0105gu XVI w. Austriacy kilkakrotnie pr\u00f3bowali bezskutecznie przej\u0105\u0107 ponown\u0105 kontrol\u0119 nad Parkani i\u00a0Ostrzyhomiem. Dopiero wyprawa wojenna pod wodz\u0105 Mansfelda P\u00e1lffy w 1595 r. zako\u0144czy\u0142a si\u0119 sukcesem i\u00a0zdobyciem twierdzy tureckiej. W 1605 na ko\u0144cu nowej wojny pi\u0119cioletniej pomi\u0119dzy Turcj\u0105 i\u00a0Austri\u0105, obydwie miejscowo\u015bci zosta\u0142y zn\u00f3w zdobyte przez Turk\u00f3w. W r\u0119kach tureckich pozosta\u0142y te\u017c dalej po podpisaniu traktat\u00f3w pokojowych w \u017bytawie (1606) i przy miejscowo\u015bci Kamienny Most (26.05.1625).<\/p>\n W 60. latach XVII w. pod Parkanem zn\u00f3w si\u0119 walczy\u0142o, ale wysi\u0142ki Austriak\u00f3w by\u0142y daremne. W 1663 r. artyleria dowodzona przez Rattuit de Souches ostrzela\u0142a miejscowo\u015b\u0107 tak, \u017ce doprowadzi\u0142a prawie do jej zupe\u0142nego zniszczenia. Turkom jednak, kt\u00f3rzy zd\u0105\u017cyli wcze\u015bniej schowa\u0107 si\u0119 do wi\u0119kszej twierdzy w Ostrzyhom nie wyrz\u0105dzi\u0142a \u017cadnej szkody.<\/p>\n Nadesz\u0142o lato 1683 r. i\u00a0wtedy wyruszaj\u0105cy spod Parkanu na podb\u00f3j Europy Turcy zostali rozgromieni przez Sobieskiego pod Wiedniem, pobici pod Parkanem i\u00a0wyp\u0119dzeni p\u00f3\u017aniej z\u00a0W\u0119gier.<\/p>\n W ten spos\u00f3b po blisko 140 latach Parkan (\u0160t\u00farovo) wyzwolony zosta\u0142 spod tureckiej niewoli.<\/p>\n W 1895 r. w celu zapewnienia sta\u0142ego po\u0142\u0105czenia pomi\u0119dzy miastami \u0160t\u00farovo i\u00a0Esztergom wybudowany zosta\u0142 most \u017celazny nios\u0105cy imi\u0119 jednej z\u00a0c\u00f3rek Franciszka J\u00f3zefa, cesarza austriackiego i \u00a0kr\u00f3la w\u0119gierskiego oraz El\u017cbiety Bawarskiej, Marii Walerii (1868-1924). Most wysadzi\u0142y w powietrze w 1944 r. wycofuj\u0105ce si\u0119 st\u0105d oddzia\u0142y niemieckie. Po wojnie ani jeden z \u201ebratnich\u201c rz\u0105d\u00f3w Czechos\u0142owackiej Republiki Socjalistycznej i\u00a0W\u0119gierskiej Republiki Ludowej nie kwapi\u0142 si\u0119 z\u00a0zacie\u015bnieniem przyja\u017ani poprzez odbudow\u0119 zniszczonego mostu. Dopiero dzi\u0119ki \u015brodkom finasowym z\u00a0 funduszy Unii Europejskiej uzupe\u0142nionych dotacjami rz\u0105du s\u0142owackiego i\u00a0w\u0119gierskiego mo\u017cliwe by\u0142o ponowne jego otwarcie w dniu 11 pa\u017adziernika 2001. Przez pewien okres czasu po\u0142\u0105czenie mi\u0119dzy miastami zapewnia\u0142 prom rzeczny.<\/p>\n Rozw\u00f3j gospodarczy miasta si\u0119ga pocz\u0105tkami XVIII w i\u00a0zwi\u0105zany by\u0142 z\u00a0kolonizacj\u0105 miasta i\u00a0okolicy.<\/p>\n Biskup z\u00a0 Ostrzyhomia stara\u0142 si\u0119 o\u00a0przyznanie praw miejskich i\u00a0 jarmark\u00f3w. Na jego wstawiennictwo, cesarz austriacki Karol III pozwoli\u0142 w \u201eVilla P\u00e1rk\u00e1ni\u201d urz\u0105dza\u0107 4 miejscowe targi i\u00a0jarmarki, lecz nie przyzna\u0142 prawa miejskie. Miejscowo\u015b\u0107 uzyska\u0142a ich dopiero w 1740 r. od cesarzowej Marii Teresy i\u00a0wkr\u00f3tce by\u0142a siedzib\u0105 powiatu w wojew\u00f3dztwie ostrzyhomskim (1750).<\/p>\n W II po\u0142owie XIX w. zacz\u0105\u0142 si\u0119 rozwija\u0107 przemys\u0142. W 1850 zako\u0144czy\u0142a si\u0119 budowa linii kolejowej V\u00e1c \u2013 Bratislava i\u00a0 w dniu 16 grudnia tego samego roku przejecha\u0107 m\u00f3g\u0142 t\u0119dy pierwszy poci\u0105g z\u00a0Wiednia do Pesztu.<\/p>\n Po I\u00a0wojnie \u015bwiatowej \u0160t\u00farovo znalaz\u0142o si\u0119 na terytorium Czecho-S\u0142owacji i\u00a0po raz pierwszy po 900 latach straci\u0142o bezpo\u015bredni kontakt z\u00a0le\u017c\u0105cym na drugim brzegu Dunaja, s\u0105siednim miastem Ostrzyhom.<\/p>\n Pe\u0142ni\u0142o wtedy rol\u0119 pogranicznego w\u0119z\u0142a kolejowego, drogowego i\u00a0wodnego. Posiada\u0142o urz\u0105d celny i\u00a0pogranicznej policji.<\/p>\n Aktywniejszy rozw\u00f3j miasta widoczny by\u0142 dopiero w ko\u0144cu 20.lat XX w. (odnowa mostu, miasta, tradycji organizowania jarmark\u00f3w i\u00a0 targ\u00f3w, elektryfikacja). Od 1938 do 1945 roku znajdowa\u0142o si\u0119 na obszarach okupowanych W\u0119grami.<\/p>\n Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej nast\u0105pi\u0142a odbudowa miasta ze zniszcze\u0144 wojennych. \u0160t\u00farovo pe\u0142ni\u0142o rol\u0119 wa\u017cnego w\u0119z\u0142a granicznego i\u00a0stacji przewozowo-prze\u0142adunkowej.<\/p>\n Od 26.06.1948 datuje si\u0119 zmiana nazwy na obecne \u0160t\u00farovo.<\/p>\n Rok 1960 przyni\u00f3s\u0142 odnowienie tradycyjnego jarmarku Szymona i \u00a0Judy, w 1963 r. rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 budowa wielkiego kombinatu celulozowo-papierniczego (JCP \u0160t\u00farovo \u2013 obecnie KAPPA).<\/p>\n W dniu 11 wrze\u015bnia 2001 oddany zosta\u0142 do u\u017cytku odbudowany ze zniszcze\u0144 wojennych most im.Marii Walerii przez Dunaj do Ostrzyhomia. Odnotowuje si\u0119 rozw\u00f3j ruchu turystycznego i rozbudow\u0119 obiekt\u00f3w g\u0142\u00f3wnie wypoczynku letniego.<\/p>\n \u0160t\u00farovo jest trzecim pod wzgl\u0119dem znaczenia gospodarczego portem rzecznym S\u0142owacji (po<\/p>\n Bratys\u0142awie i\u00a0Komarnie).<\/p>\n Okolic\u0119 miasta wielokrotnie nawiedza\u0142y r\u00f3\u017cne nieszcz\u0119\u015bcia i\u00a0kataklizmy jak np. najazd Tatar\u00f3w (1237-1242), zaraza morowa (1347-53), okupacja turecka (1543-1683) i\u00a0inne. W okresie d\u0142ugiej, bogatej i\u00a0burzliwej historii miasta jego nazwa zmienia\u0142a si\u0119 a\u017c 25 razy.<\/p>\n Od 1546 r. gdy miasto okupowali Turcy datuje si\u0119 zachowana do dzi\u015b tradycja urz\u0105dzania targ\u00f3w jesiennych zwanych Jarmarkiem Szymona Judy, kt\u00f3ry odbywa si\u0119 corocznie w pa\u017adzierniku. Jarmark by\u0142 i\u00a0pozosta\u0142 okazj\u0105 do handlu i\u00a0r\u00f3\u017cnych pokaz\u00f3w podczas kt\u00f3rych spotyka\u0107 si\u0119 mo\u017cna przy zabawie, sto\u0142ach z \u00a0jad\u0142em i\u00a0 piciem, obejrze\u0107 pokazy w\u0119druj\u0105cych muzykant\u00f3w i artyst\u00f3w cyrkowych, go\u015bcie i\u00a0gospodarze. Jarmark trwa trzy dni i\u00a0noce.<\/p>\n Jedynym zabytkiem miasta jest b\u0119d\u0105cy pod ochron\u0105 barokowy ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymsko-katolicki z\u00a0XVIII w. oraz kalwaria przyko\u015bcielna z 1766 r.<\/p>\n Wsp\u00f3\u0142czesne \u0160t\u00farovo po\u0142o\u017cone jest na lewym brzegu Dunaja – 36\u00b0 23′ wschodniej d\u0142ugo\u015bci geograficznej i 47\u00b0 48′ p\u00f3\u0142nocnej szeroko\u015bci geograficznej. Miasto zamieszkuje blisko 14 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w (1995). Posiada obszar 3722 ha powierzchni.<\/p>\n Najni\u017cej po\u0142o\u017conym miejscem jest brzeg Dunaja \u2013 103 m n.p.m., najwy\u017csze to Tov\u00e1rensk\u00e1 ulica na wzg\u00f3rzu \u2013 132 m n.p.m.<\/p>\n Nizinn\u0105 okolic\u0119 urozmaicaj\u0105 pog\u00f3rza Pillis i\u00a0Burda (W\u0119gry) o\u00a0wysoko\u015bci ok. 400m n.p.m.<\/p>\n Niedaleko miasta s\u0105 obszary chronione: Kov\u00e1\u010dsk\u00e9 kopce juh \/po\u0142udnie\/ i\u00a0Par\u00ed\u017eske mo\u010diare.<\/p>\n Og\u00f3lne warunki klimatyczne miasta:<\/span><\/p>\n Najni\u017csza temperatura miesi\u0119czna powietrza (okres 50 lat): -1,8 o<\/sup>C \/stycze\u0144\/;<\/p>\n najwy\u017csza: 21 o<\/sup>C \/lipiec\/; \u015brednia roczna: 10,4 o<\/sup>C<\/p>\n Charakterystyczna temperatura powietrza \u015brednio:<\/em><\/p>\n 0 o<\/sup>C \u2013 od 18 lutego do 15 grudnia,<\/p>\n 5 o<\/sup>C \u2013 od 22 marca do 10 listopada,<\/p>\n 10 o<\/sup>C \u2013 od 17 kwietnia do 15 pa\u017adziernika,<\/p>\n 15 o<\/sup>C \u2013 od 18 maja do 18 wrze\u015bnia.<\/p>\n \u015arednia opad\u00f3w atmosferycznych:<\/span><\/em><\/p>\n Najmniej (mn\u00f3stwo) \u2013 31 mm, stycze\u0144<\/p>\n Najwi\u0119cej \u2013 69 mm, czerwiec<\/p>\n D\u0142ugoletnia \u015brednia: 566 mm<\/p>\n \u015arednia wilgotno\u015b\u0107 powietrza:<\/span><\/em><\/p>\n Najni\u017csza \u2013 66 %, lipiec<\/p>\n Najwy\u017csza \u2013 87 % grudzie\u0144<\/p>\n D\u0142ugoletnia \u015brednia \u2013 74 %<\/p>\n Niniejsze dane potwierdzaj\u0105, \u017ce miasto wraz z okolic\u0105 s\u0105 najcieplejszym miejscem na S\u0142owacji gdzie \u015brednia temperatura roczna wynosi 10,8\u00b0C. Mimo nizinnego po\u0142o\u017cenia (Podunajsk\u00e1 ni\u017e\u00edna \u2013 Nizina Pano\u0144ska) wietrzno\u015b\u0107 jest umiarkowana. Na mikroklimat wp\u0142ywa blisko\u015b\u0107 rzeki Dunaj, Hron i\u00a0Ipe\u013e.<\/p>\n Ciekawa przyrodniczo okolica (na p\u0142n.zach. Pa\u0144stwowy Rezerwat Przyrodniczy V\u0155\u0161ok \/Hegyfarok\/, ska\u0142y pochodzenia wulkanicznego \u2013 Kov\u00e1\u010dsk\u00e9 kopce, PRP, najwy\u017csze wzniesienie \u2013 Burda \u2013 395 m n.p.m.), mikroklimat oraz k\u0105pielisko z\u00a0wod\u0105 termaln\u0105 (cieplica).<\/p>\n W lecie przybywa tutaj codziennie za wypoczynkiem 5000 go\u015bci, podczas gor\u0105cego lata na k\u0105pielisku jest nawet 7000 os\u00f3b. \u0160t\u00farovo bowiem posiada najwi\u0119ksze k\u0105pielisko na S\u0142owacji \u2013 VADA\u0160 zajmuj\u0105ce powierzchni\u0119 24 ha ze \u017ar\u00f3d\u0142em wody termalnej o\u00a0temperaturze 38 \u00b0C, pi\u0119cioma basenami do k\u0105pieli, solarium, hotel, domki kempingowe, kortami tenisowymi i\u00a0inne urz\u0105dzeniami wypoczynkowymi.<\/p>\n Chronologia wydarze\u0144 kampanii jesiennej armii Sobieskiego w roku 1683<\/p>\n 15 sierpie\u0144 \u2013 Warszawa, Sobieski wyrusza z\u00a0wojskiem koronnym przez<\/p>\n Krak\u00f3w na Wiede\u0144<\/td>\n 20 sierpie\u0144 \u2013 przygotowania do przeprawy przez Wis\u0142\u0119 (Warszawa,<\/p>\n St\u0119\u017cyca)<\/td>\n<\/tr>\n 17 wrzesie\u0144 \u2013 Sobieski jeszcze przebywa z\u00a0wojskiem koronnym pod<\/p>\n stolic\u0105 Austrii<\/td>\n 27 wrzesie\u0144 \u2013 armia litewska wyrusza spod Krakowa w kierunku<\/p>\n S\u0142owacji przez Oraw\u0119; napadaj\u0105 po drodze dobra<\/p>\n kasztelana krakowskiego (My\u015blenice);<\/p>\n mniejszy liczebnie oddzia\u0142 wyrusza spod Krakowa na<\/p>\n Spisz; artyleria pojawi\u0107 si\u0119 mia\u0142a pod Krakowem dopiero<\/p>\n za 8 dni<\/td>\n<\/tr>\n 7 pa\u017adziernik \u2013 pierwsza, przegrana przez Polak\u00f3w bitwa pod Park\u00e1ni<\/p>\n (obecnie \u0160t\u00farovo na S\u0142owacji)<\/td>\n 4 pa\u017adziernik \u2013 armia litewska przekracza granic\u0119 polsko-w\u0119giersk\u0105<\/p>\n i\u00a0pojawia si\u0119 na Orawie<\/td>\n<\/tr>\n 5 pa\u017adziernik \u2013 pojawienie si\u0119 zwiad\u00f3w w\u0119gierskich (jazda Ill\u00e9sh\u00e1zy,<\/p>\n Pongr\u00e1cza) na Orawie<\/td>\n<\/tr>\n 10 pa\u017adziernik \u2013 wojsko koronne obozuje pod Park\u00e1ni, przygotowania<\/p>\n do przekroczenia Dunaju i\u00a0bitwy o\u00a0Ostrzyhom<\/p>\n (W\u0119gry)<\/td>\n 21 pa\u017adziernik \u2013 kontynuowanie pochodu z\u00a0Orawy w kierunku \u017dilina \u2013<\/p>\n \u010cadca<\/td>\n<\/tr>\n 24 pa\u017adziernik \u2013 zdobycie miasteczka Var\u00edn ko\u0142o miasta \u017dilina<\/p>\n i\u00a0przemarsz dolin\u0105 Wagu<\/td>\n<\/tr>\n 7 listopad \u2013 Sobieski z\u00a0wojskiem koronnym nad rzek\u0105 Balog niedaleko<\/p>\n miejscowo\u015bci Se\u010dany, przygotowania do szturmu<\/td>\n 7 listopad \u2013 Sapieha pojawia si\u0119 z\u00a0dow\u00f3dcami chor\u0105gwi w obozie<\/p>\n ksi\u0119cia Karola Lotary\u0144skiego w wiosce Sek (Hronsk\u00fd Sek)<\/p>\n pod miastem Levice (S\u0142owacja)<\/td>\n<\/tr>\n 10 listopad \u2013 Sobieski pod miejscowo\u015bci\u0105 Se\u010dany, kt\u00f3re zosta\u0142y<\/p>\n zdobyte<\/td>\n 10 listopad \u2013 niekt\u00f3re oddzia\u0142y kozackie do\u0142\u0105czy\u0142y ju\u017c do wojsk<\/p>\n koronnych (Se\u010dany)<\/td>\n<\/tr>\n 15 listopad \u2013 w obozie kr\u00f3lewskim w Tren\u010di pojawiaj\u0105 si\u0119 wreszcie obydwaj hetmani litewscy, kt\u00f3rzy pozostawili o \u201emil\u0119\u201d za<\/p>\n sob\u0105 armi\u0119<\/td>\n<\/tr>\n 21 listopad \u2013 planowana defilada i\u00a0przegl\u0105d wojskowy oddzia\u0142\u00f3w litewskich, kt\u00f3re jednak to zignorowa\u0142y i\u00a0nie pojawi\u0142y si\u0119 (Ha\u010dava k.<\/p>\n Rimavskej Soboty)<\/td>\n<\/tr>\n 21 listopad \u2013 oddzia\u0142 litewski na Spiszu zdoby\u0142 Toporec i\u00a0wst\u0105pi\u0142 do<\/p>\n Podol\u00ednca<\/td>\n<\/tr>\n Opracowa\u0142: Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sojusz kr\u00f3la polskiego Jana III Sobieskiego z cesarzem austriackim Leopoldem I\u00a0zawarty 31 marca 1683 roku pod wyra\u017anym naciskiem papieskim, zobowi\u0105zywa\u0142 Polsk\u0119 do udzielenia pomocy wojskowej Austriakom w wojnie z\u00a0 Turcj\u0105. Na pomoc Austrii zagro\u017conej pot\u0119g\u0105 muzu\u0142ma\u0144sk\u0105, Rzeczypospolita wystawi\u0107 mia\u0142a armi\u0119 polsko-litewsk\u0105 w liczbie 40 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy. Sejm w Warszawie, kt\u00f3ry 17 kwietnia 1683 r. umow\u0119 […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15,14],"tags":[],"class_list":["post-545","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/545","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=545"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/545\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n\n
\n \n KORONA<\/h1>\n<\/td>\n
\n LITWA<\/h1>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n Marzec 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n 31 marzec \u2013 sojusz wojskowy polsko \u2013 austriacki<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n Kwiecie\u0144 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n 17 kwiecie\u0144 \u2013 Sejm w Warszawie ratyfikuje umow\u0119 polsko \u2013 austriack\u0105 i\u00a0przyst\u0105pienie Polski do wojny przeciwko Turcji<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n Sierpie\u0144 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n 15 sierpie\u0144 \u2013 oddzia\u0142y litewskie docieraj\u0105 dopiero pod Warszaw\u0119<\/td>\n<\/tr>\n \n \u00a0<\/td>\n \n \n \n Wrzesie\u0144 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n 12 wrzesie\u0144 \u2013 zwyci\u0119stwo Sobieskiego pod bramami Wiednia<\/td>\n \u00a0<\/td>\n<\/tr>\n \n 13 wrzesie\u0144 \u2013 ob\u00f3z wojskowy na \u201emil\u0119\u201d od Wiednia<\/td>\n 18 wrzesie\u0144 (po\u0142owa miesi\u0105ca) \u2013 ob\u00f3z pod Krakowem<\/td>\n<\/tr>\n \n \n \n \n \n Pa\u017adziernik 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \u00a0<\/td>\n pocz\u0105tek pa\u017adziernika \u2013 spl\u0105drowanie d\u00f3br zatorskich (O\u015bwi\u0119cim)<\/td>\n<\/tr>\n \n \n \n \n 9 pa\u017adziernik \u2013 druga, zwyci\u0119ska dla Polak\u00f3w bitwa pod Park\u00e1ni<\/td>\n \n \n \n 15 pa\u017adziernik \u2013 spustoszenie Orawy<\/td>\n<\/tr>\n \n 20 pa\u017adziernik \u2013 ob\u00f3z pod Ostrzyhomem<\/td>\n \n \n \u00a0<\/td>\n \n \n \n 27 pa\u017adziernik \u2013 Sobieski pod Ostrzyhomem, walki o\u00a0zdobycie<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 twierdzy<\/h2>\n<\/td>\n
\n 25 pa\u017adziernik \u2013 hetman litewski Sapieha \u017c\u0105da od dow\u00f3dcy<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 wojskowego oddzia\u0142\u00f3w Th\u00f6k\u00f6ly zado\u015b\u0107uczynienie<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 i\u00a0odszkodowanie za napa\u015b\u0107 podjazdem jego syn\u00f3w;<\/h2>\n
\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0kara za brak zado\u015b\u0107uczynienia \u2013 spustoszenie okolicy<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 i\u00a0miejscowo\u015bci Z\u00e1vada, Horn\u00fd Hri\u010dov trwaj\u0105ce ok.4<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 dni<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n 28 pa\u017adziernik \u2013 twierdza turecka w Ostrzyhomiu zdobyta<\/h2>\n<\/td>\n
\n 28 pa\u017adziernik \u2013 pose\u0142 litewski zapewnia kr\u00f3la, \u017ce wojsko litewskie<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 pojawi si\u0119 lada chwila (za ok. 3 dni); Litwini<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 przechodz\u0105 przez Powa\u017cie, Leopoldov i\u00a0Nitr\u0119<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n Listopad 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n 5 listopad \u2013 ob\u00f3z nad rzek\u0105 Ipe\u013e (S\u0142owacja)<\/td>\n \u00a0<\/td>\n<\/tr>\n \n \n \n \n \n \n \n 11 listopad \u2013 post\u00f3j w Se\u010danoch<\/td>\n \u00a0<\/td>\n<\/tr>\n \n 15 listopad \u2013 ob\u00f3z w Tren\u010d niedaleko miasta Fi\u013eakovo<\/td>\n \u00a0<\/td>\n<\/tr>\n \n \n \n 17-19 listopad \u2013 Sobieski czeka na przybycie armii litewskiej pod miastem Rimavsk\u00e1 Sobota<\/td>\n<\/tr>\n \n 19 listopad \u2013 Litwini wreszcie do\u0142\u0105czyli do wojska koronnego<\/td>\n<\/tr>\n \n 20 listopad \u2013 wsp\u00f3lny ob\u00f3z pod miastem Rimavsk\u00e1 Sobota<\/td>\n<\/tr>\n \n \n \n \u00a0<\/td>\n \n \n 27 listopad \u2013 przemarsz wojsk polsko-litewskich przez S\u0142owacj\u0119 wschodni\u0105, post\u00f3j pod Koszycami<\/td>\n<\/tr>\n \n \n Grudzie\u0144 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n 4 grudnia \u2013 kr\u00f3l z\u00a0wojskiem pod bramami miasta Pre\u0161ov<\/td>\n<\/tr>\n \n 6 grudnia \u2013 oddzia\u0142y austriackie od\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 od wojsk Sobieskiego i\u00a0uda\u0142y si\u0119 do miasta Levo\u010da<\/td>\n<\/tr>\n \n 9 grudnia \u2013 zdobycie twierdzy w mie\u015bcie Sabinov, powr\u00f3t do Polski przez miejscowo\u015bci Plave\u010d, \u013dubov\u0148a do S\u0105cza<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n \n\n
\n \n KORONA<\/h1>\n<\/td>\n
\n LITWA<\/h1>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n Marzec 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n 31 marzec \u2013 sojusz wojskowy polsko \u2013 austriacki<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n Kwiecie\u0144 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n 17 kwiecie\u0144 \u2013 Sejm w Warszawie ratyfikuje umow\u0119 polsko \u2013 austriack\u0105 i\u00a0przyst\u0105pienie Polski do wojny przeciwko Turcji<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n Sierpie\u0144 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n 15 sierpie\u0144 \u2013 oddzia\u0142y litewskie docieraj\u0105 dopiero pod Warszaw\u0119<\/td>\n<\/tr>\n \n \u00a0<\/td>\n \n \n \n Wrzesie\u0144 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n 12 wrzesie\u0144 \u2013 zwyci\u0119stwo Sobieskiego pod bramami Wiednia<\/td>\n \u00a0<\/td>\n<\/tr>\n \n 13 wrzesie\u0144 \u2013 ob\u00f3z wojskowy na \u201emil\u0119\u201d od Wiednia<\/td>\n 18 wrzesie\u0144 (po\u0142owa miesi\u0105ca) \u2013 ob\u00f3z pod Krakowem<\/td>\n<\/tr>\n \n \n \n \n \n Pa\u017adziernik 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \u00a0<\/td>\n pocz\u0105tek pa\u017adziernika \u2013 spl\u0105drowanie d\u00f3br zatorskich (O\u015bwi\u0119cim)<\/td>\n<\/tr>\n \n \n \n \n 9 pa\u017adziernik \u2013 druga, zwyci\u0119ska dla Polak\u00f3w bitwa pod Park\u00e1ni<\/td>\n \n \n \n 15 pa\u017adziernik \u2013 spustoszenie Orawy<\/td>\n<\/tr>\n \n 20 pa\u017adziernik \u2013 ob\u00f3z pod Ostrzyhomem<\/td>\n \n \n \u00a0<\/td>\n \n \n \n 27 pa\u017adziernik \u2013 Sobieski pod Ostrzyhomem, walki o\u00a0zdobycie<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 twierdzy<\/h2>\n<\/td>\n
\n 25 pa\u017adziernik \u2013 hetman litewski Sapieha \u017c\u0105da od dow\u00f3dcy<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 wojskowego oddzia\u0142\u00f3w Th\u00f6k\u00f6ly zado\u015b\u0107uczynienie<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 i\u00a0odszkodowanie za napa\u015b\u0107 podjazdem jego syn\u00f3w;<\/h2>\n
\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0kara za brak zado\u015b\u0107uczynienia \u2013 spustoszenie okolicy<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 i\u00a0miejscowo\u015bci Z\u00e1vada, Horn\u00fd Hri\u010dov trwaj\u0105ce ok.4<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 dni<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n 28 pa\u017adziernik \u2013 twierdza turecka w Ostrzyhomiu zdobyta<\/h2>\n<\/td>\n
\n 28 pa\u017adziernik \u2013 pose\u0142 litewski zapewnia kr\u00f3la, \u017ce wojsko litewskie<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 pojawi si\u0119 lada chwila (za ok. 3 dni); Litwini<\/h2>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 przechodz\u0105 przez Powa\u017cie, Leopoldov i\u00a0Nitr\u0119<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n Listopad 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n 5 listopad \u2013 ob\u00f3z nad rzek\u0105 Ipe\u013e (S\u0142owacja)<\/td>\n \u00a0<\/td>\n<\/tr>\n \n \n \n \n \n \n \n 11 listopad \u2013 post\u00f3j w Se\u010danoch<\/td>\n \u00a0<\/td>\n<\/tr>\n \n 15 listopad \u2013 ob\u00f3z w Tren\u010d niedaleko miasta Fi\u013eakovo<\/td>\n \u00a0<\/td>\n<\/tr>\n \n \n \n 17-19 listopad \u2013 Sobieski czeka na przybycie armii litewskiej pod miastem Rimavsk\u00e1 Sobota<\/td>\n<\/tr>\n \n 19 listopad \u2013 Litwini wreszcie do\u0142\u0105czyli do wojska koronnego<\/td>\n<\/tr>\n \n 20 listopad \u2013 wsp\u00f3lny ob\u00f3z pod miastem Rimavsk\u00e1 Sobota<\/td>\n<\/tr>\n \n \n \n \u00a0<\/td>\n \n \n 27 listopad \u2013 przemarsz wojsk polsko-litewskich przez S\u0142owacj\u0119 wschodni\u0105, post\u00f3j pod Koszycami<\/td>\n<\/tr>\n \n \n Grudzie\u0144 1683<\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n 4 grudnia \u2013 kr\u00f3l z\u00a0wojskiem pod bramami miasta Pre\u0161ov<\/td>\n<\/tr>\n \n 6 grudnia \u2013 oddzia\u0142y austriackie od\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 od wojsk Sobieskiego i\u00a0uda\u0142y si\u0119 do miasta Levo\u010da<\/td>\n<\/tr>\n \n 9 grudnia \u2013 zdobycie twierdzy w mie\u015bcie Sabinov, powr\u00f3t do Polski przez miejscowo\u015bci Plave\u010d, \u013dubov\u0148a do S\u0105cza<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n