110 lat temu zmar\u0142 prezydent Warszawy Sokrates Starynkiewicz. Miasto, kt\u00f3re tkwi\u0142o w XVIII stuleciu, wprowadzi\u0142 w XX wiek.<\/div>\n
\nGdy w\u00a0grudniu 1875\u00a0r. pojawi\u0142 si\u0119 w\u00a0Warszawie, przyj\u0119to go z\u00a0ch\u0142odn\u0105 oboj\u0119tno\u015bci\u0105. Rodowity Rosjanin, do tego w\u00a0znienawidzonym generalskim mundurze \u2013 stanowczo nie by\u0142a to w\u00a0oczach Polak\u00f3w po\u017c\u0105dana rekomendacja. Up\u0142yn\u0119\u0142o troch\u0119 czasu i\u00a0prezydent Sokrates Starynkiewicz sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z\u00a0najbardziej szanowanych i\u00a0popularnych postaci w\u00a0Warszawie.<\/p>\n
Starynkiewicz traktowa\u0142 sw\u00f3j urz\u0105d jako s\u0142u\u017cb\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwu. Prus w\u00a0jednej z \u201eKronik\u201d nazwa\u0142 go cz\u0142owiekiem honoru i\u00a0uczciwo\u015bci. I\u00a0by\u0142a to powszechna opinia. W\u00a0ci\u0105gu 17 lat jego prezydentury Warszawa dokona\u0142a prawdziwego skoku cywilizacyjnego. Z\u00a0zaniedbanego, niechlujnego miasta o\u00a0przestarza\u0142ej infrastrukturze i\u00a0prowincjonalnym wygl\u0105dzie przeobrazi\u0142a si\u0119 w\u00a0nowoczesn\u0105 metropoli\u0119. \u201eStarynkiewicz \u2013 napisa\u0142a historyk Anna S\u0142oniowa \u2013 zasta\u0142 Warszaw\u0119 w\u00a0gruncie rzeczy osiemnastowieczn\u0105, a\u00a0zostawi\u0142 dwudziestowieczn\u0105\u201d.<\/p>\n
D\u017cuma na ratunek<\/h3>\n
Gdy pan Ignacy Rzecki mia\u0142 do za\u0142atwienia \u201epilne interesa\u201d na mie\u015bcie, przywo\u0142ywa\u0142 doro\u017ck\u0119. W\u00a0\u00f3wczesnej Warszawie by\u0142a ona podstawowym \u015brodkiem komunikacji. W\u00a0tym czasie mieszka\u0144cy Berlina i\u00a0Wiednia lada moment mieli przesi\u0105\u015b\u0107 si\u0119 z\u00a0tramwaj\u00f3w konnych do elektrycznych, a\u00a0londy\u0144czycy \u2013 jako pierwsi na \u015bwiecie \u2013 ju\u017c od lat je\u017adzili metrem.<\/p>\n
Warszawa, w\u00a0kt\u00f3rej bujnie kwit\u0142o \u017cycie umys\u0142owe, kulturalne i\u00a0towarzyskie, kt\u00f3ra przyjmowa\u0142a s\u0142awnych europejskich artyst\u00f3w, gdzie teatry by\u0142y zawsze pe\u0142ne, a\u00a0restauracje pustosza\u0142y dopiero nad ranem, ta w\u0142a\u015bnie Warszawa, snobuj\u0105ca si\u0119 na Pary\u017c P\u00f3\u0142nocy, pod wzgl\u0119dem miejskich udogodnie\u0144, warunk\u00f3w sanitarnych, estetyki, ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 w\u00a0ogonie Europy. Jezdnie brukowane kocimi \u0142bami, b\u0142oto na ulicach, wieczorami egipskie ciemno\u015bci. I\u00a0okropne, cuchn\u0105ce rynsztoki\u2026 Nieszczelnymi kana\u0142ami nieczysto\u015bci odprowadzane by\u0142y do Wis\u0142y i\u00a0wyp\u0142ywa\u0142y niedaleko miejsca, gdzie pobiera\u0142 wod\u0119 miejski wodoci\u0105g. Wody zreszt\u0105 by\u0142o o\u00a0wiele za ma\u0142o w\u00a0stosunku do potrzeb miasta, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o\u00a0jej fatalnej jako\u015bci.<\/p>\n
Starynkiewicz postanowi\u0142 rozpocz\u0105\u0107 modernizacj\u0119 Warszawy od wprowadzenia kanalizacji i\u00a0rozbudowy sieci wodoci\u0105gowej. Ale najpierw trzeba by\u0142o uzyska\u0107 zgod\u0119 odpowiednich czynnik\u00f3w w\u00a0Petersburgu, co wymaga\u0142o nie lada stara\u0144. Zarz\u0105d miasta zam\u00f3wi\u0142 wst\u0119pny projekt u\u00a0Williama Lindleya, angielskiego in\u017cyniera, kt\u00f3ry kanalizowa\u0142 ju\u017c Hamburg i\u00a0Frankfurt i\u00a0mia\u0142 opini\u0119 jednego z\u00a0najlepszych specjalist\u00f3w w\u00a0Europie. Gdy projekt kanalizacji by\u0142 gotowy, Starynkiewicz uzna\u0142 za stosowne podda\u0107 go publicznej dyskusji. I\u00a0\u015bci\u0105gn\u0105\u0142 na siebie lawin\u0119. Teoretycznie wszyscy byli za kanalizacj\u0105, lecz gdy dosz\u0142o do konkret\u00f3w, jak zwykle wzi\u0119\u0142y g\u00f3r\u0119 prywatne interesy.<\/p>\n
Lindley planowa\u0142 z\u00a0wyobra\u017ani\u0105. Warszawa liczy\u0142a w\u00f3wczas ok. 300\u00a0tys. mieszka\u0144c\u00f3w, on zaprojektowa\u0142 kanalizacj\u0119 dla miasta p\u00f3\u0142milionowego. Podra\u017ca\u0142o to koszty, lecz w\u00a0dalszej perspektywie okaza\u0142o si\u0119 op\u0142acalne, co doceni\u0142y nast\u0119pne pokolenia. By\u0142 to wszak\u017ce wygodny pretekst, by zarzuci\u0107 prezydentowi rozrzutno\u015b\u0107. G\u0142o\u015bne protesty podnie\u015bli w\u0142a\u015bciciele kamienic, gdy dowiedzieli si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0105 musieli przy\u0142\u0105cza\u0107 instalacje na w\u0142asny koszt. Pad\u0142y wtedy argumenty o\u00a0\u015bwi\u0119tym prawie w\u0142asno\u015bci, rzekomej szkodliwo\u015bci domowych klozet\u00f3w dla zdrowia domownik\u00f3w, o\u00a0stratach dla okolicznych rolnik\u00f3w, wykorzystuj\u0105cych warszawskie nieczysto\u015bci do nawo\u017cenia p\u00f3l. Odleg\u0142ym echem tych spor\u00f3w by\u0142a wydana w\u00a01900\u00a0r. w\u00a0Krakowie broszura pod wiele m\u00f3wi\u0105cym tytu\u0142em: \u201eKanalizacja miasta Warszawy jako narz\u0119dzie judaizmu i\u00a0szarlatanerii w\u00a0celu zniszczenia rolnictwa polskiego oraz wyt\u0119pienia ludno\u015bci s\u0142owia\u0144skiej nad Wis\u0142\u0105\u201d.<\/p>\n
Starynkiewicz cierpliwie odpowiada\u0142 na zarzuty, wyja\u015bnia\u0142, dementowa\u0142, t\u0142umaczy\u0142. Nie wytrzyma\u0142 nerwowo, gdy us\u0142ysza\u0142 pretensje, \u017ce zatrudni\u0142 Anglika, zamiast zleci\u0107 projekt kt\u00f3remu\u015b z\u00a0polskich in\u017cynier\u00f3w. Malkontentom odpowiedzia\u0142 z\u00a0ironi\u0105: \u201eNiemcy maj\u0105 doskona\u0142ych technik\u00f3w, tyle\u017c bez w\u0105tpienia co Polacy, a\u00a0jednak nigdzie nie protestowano dlatego tylko, \u017ce Lindley jest Anglikiem, a\u00a0nie Niemcem\u201d.<\/p>\n
Po uwzgl\u0119dnieniu merytorycznych uwag i\u00a0wprowadzeniu poprawek projekt przes\u0142ano do Petersburga w\u00a0celu zatwierdzenia. Tam utkn\u0105\u0142 na dobre dwa lata. Sprawa by\u0142a delikatna: Petersburg tak\u017ce zamierza\u0142 wprowadzi\u0107 kanalizacj\u0119 i\u00a0pertraktowa\u0142 w\u00a0tej sprawie z\u00a0Lindleyem. Z\u00a0jakiej racji stolic\u0119 imperium mia\u0142a wyprzedzi\u0107 peryferyjna Warszawa? Prezydentowi antyszambruj\u0105cemu u\u00a0petersburskich dygnitarzy z\u00a0nieoczekiwan\u0105 pomoc\u0105 przysz\u0142a d\u017cuma, kt\u00f3ra wybuch\u0142a w\u00a0Wietlance, w\u00a0guberni astracha\u0144skiej, wywo\u0142uj\u0105c pop\u0142och w\u00a0Europie. Wprawdzie Warszaw\u0119 od Wietlanki dzieli\u0142a spora odleg\u0142o\u015b\u0107, lecz warunki do wybuchu epidemii mia\u0142a znakomite. Projekt Lindleya zosta\u0142 przyklepany. Zgodnie z\u00a0umow\u0105 zawart\u0105 z\u00a0magistratem realizowa\u0142 go w\u00a0imieniu ojca najstarszy syn Lindleya, William Heerlein, a\u00a0potem kolejno jego dwaj bracia. Prace zako\u0144czono w\u00a01904\u00a0r. przy\u0142\u0105czeniem do kanalizacji Powi\u015bla.<\/p>\n
W\u00a0s\u0142u\u017cbie cara<\/h3>\n
Starynkiewiczowie legitymowali si\u0119 tytu\u0142em szlacheckim, aczkolwiek by\u0142o to szlachectwo \u015bwie\u017cej daty, bo dopiero od 1834\u00a0r., nadane przez Miko\u0142aja I. Sokrates, a\u00a0w\u0142a\u015bciwie Sokrat Starynkiewicz, przyszed\u0142 na \u015bwiat 20 grudnia 1820\u00a0r. w\u00a0Taganrogu nad Morzem Azowskim. Jego ojciec, z\u00a0wykszta\u0142cenia filolog klasyczny, by\u0142 dyrektorem tamtejszego gimnazjum. Sokrates, najstarszy spo\u015br\u00f3d dziesi\u0119ciorga jego dzieci, uczy\u0142 si\u0119 w\u00a0Instytucie Szlacheckim w\u00a0Moskwie, potem studiowa\u0142 w\u00a0petersburskiej Wy\u017cszej Szkole Artylerii, kt\u00f3r\u0105 uko\u0144czy\u0142 w\u00a0stopniu podporucznika. Jako adiutant dow\u00f3dcy korpusu w\u00a01849\u00a0r. bra\u0142 udzia\u0142 w\u00a0rosyjskiej interwencji na W\u0119grzech, kt\u00f3ra dopomog\u0142a armii austriackiej w\u00a0t\u0142umieniu w\u0119gierskiego powstania. W\u00a0stopniu kapitana walczy\u0142 w\u00a0wojnie krymskiej.<\/p>\n
Od 1855\u00a0r. pe\u0142ni\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w\u00a0G\u0142\u00f3wnym Sztabie I\u00a0Armii w\u00a0Warszawie, gdzie awansowa\u0142 do stopnia pu\u0142kownika. Jesieni\u0105 1861\u00a0r., na rozkaz namiestnika Kr\u00f3lestwa Polskiego gen. Luedersa, kierowa\u0142 akcj\u0105 pacyfikacyjn\u0105 przeciwko zbuntowanym ch\u0142opom w\u00a0po\u0142udniowej Lubelszczy\u017anie. \u201ePrzykre jest \u2013 napisa\u0142 w\u00a0raporcie \u2013 \u017ce wypada\u0142o ukara\u0107 ciele\u015bnie siedmiu w\u0142o\u015bcian, ale je\u015bli dzi\u0119ki temu osi\u0105gni\u0119to przywr\u00f3cenie porz\u0105dku w\u00a0pi\u0119ciu gminach, 18 wsiach i\u00a0647 osadach, ofiara ta nie wydaje si\u0119 tak wielk\u0105\u201d.<\/p>\n
19 stycznia 1863\u00a0r. zosta\u0142 przeniesiony do Odeskiego Okr\u0119gu Wojennego. Tam kierowa\u0142 kancelari\u0105 genera\u0142-gubernatora Paw\u0142a Kotzebue oraz awansowa\u0142 do stopnia genera\u0142-majora. Nied\u0142ugo potem przyj\u0105\u0142 posad\u0119 w\u00a0ministerstwie spraw wewn\u0119trznych; w\u00a0zakres jego obowi\u0105zk\u00f3w wchodzi\u0142 m.in. nadz\u00f3r nad moskiewskim wi\u0119zieniem, w\u00a0kt\u00f3rym przebywali polscy powsta\u0144cy wywo\u017ceni na Syberi\u0119. (Z\u00a0wi\u0119zienia tego w\u00a0kobiecym przebraniu uciek\u0142 Jaros\u0142aw D\u0105browski)<\/p>\n
W\u00a01868\u00a0r. Starynkiewicz zosta\u0142 gubernatorem cherso\u0144skim. Stanowisko to sprawowa\u0142 przez trzy lata, po czym w\u00a0wieku 51 lat przeszed\u0142 na emerytur\u0119. B\u0119d\u0105c w\u00a0stanie spoczynku, przyj\u0105\u0142 posad\u0119 u\u00a0ksi\u0119cia Demidowa San-Donato jako zarz\u0105dca jego rozleg\u0142ych d\u00f3br w\u00a0guberni podolskiej i\u00a0kijowskiej. Tymczasem jego dawny zwierzchnik Pawe\u0142 Kotzebue zosta\u0142 genera\u0142-gubernatorem warszawskim. I\u00a0to on zg\u0142osi\u0142 kandydatur\u0119 Starynkiewicza na prezydenta miasta. W\u00a0akcie nominacji jego status okre\u015blono jako \u201epe\u0142ni\u0105cy obowi\u0105zki prezydenta\u201d. I\u00a0taki pozosta\u0142 przez 17 lat.<\/p>\n
Nasz Szanowny Prezydent<\/h3>\n
Cho\u0107 kanalizacja poch\u0142ania\u0142a prezydentowi najwi\u0119cej czasu i\u00a0energii, nie przes\u0142ania\u0142a mu innych problem\u00f3w. W\u00a01880\u00a0r. magistrat zawar\u0142 umow\u0119 z\u00a0Belgijskim Towarzystwem Tramwaj\u00f3w Konnych w\u00a0sprawie stworzenia sieci tramwajowej. W\u00a0ci\u0105gu o\u015bmiu lat powsta\u0142o kilkana\u015bcie linii. Warszawiacy bardzo sobie chwalili ten nowy \u015brodek lokomocji. Latem tramwaje kursowa\u0142y co pi\u0119\u0107 minut, zim\u0105 co osiem. Ze wzgl\u0119du na powszechny analfabetyzm tablice nie mia\u0142y numer\u00f3w, lecz by\u0142y oznaczane kolorami.<\/p>\n
Poprawi\u0142o si\u0119 o\u015bwietlenie ulic, powo\u0142ane zosta\u0142o Towarzystwo Asenizacyjne do wywo\u017cenia nieczysto\u015bci, stopniowo poszerzano i\u00a0brukowano ulice, zast\u0119puj\u0105c kocie \u0142by granitow\u0105 kostk\u0105, p\u00f3\u017aniej zacz\u0119to tak\u017ce stosowa\u0107 nawierzchnie betonowe. W\u00a01884\u00a0r. zainstalowano linie telefoniczne. Estetyka Warszawy zyska\u0142a dzi\u0119ki nowym terenom zielonym. Du\u017ca by\u0142a w\u00a0tym zas\u0142uga dzia\u0142aj\u0105cego przy magistracie obywatelskiego Komitetu Opieki nad Plantacjami. Na placu Ujazdowskim, gdzie odbywa\u0142y si\u0119 zabawy ludowe (Prus upami\u0119tni\u0142 to w \u201eLalce\u201d), urz\u0105dzono park. Wzd\u0142u\u017c ulic wyrasta\u0142y szpalery drzew, wok\u00f3\u0142 powstawa\u0142y kwietniki i\u00a0skwerki.<\/p>\n
Warszawiacy nie tylko szanowali i\u00a0cenili Starynkiewicza, ale te\u017c darzyli go sympati\u0105. Hojnie wspiera\u0142 akcje dobroczynne, mia\u0142 te\u017c w\u0142asnych podopiecznych, kt\u00f3rym stale pomaga\u0142. Popularno\u015b\u0107 prezydenta w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w dra\u017cni\u0142a rosyjskie w\u0142adze. Cenzura nie lubi\u0142a, gdy w\u00a0prasie pojawia\u0142o si\u0119 okre\u015blenie \u201eNasz Szanowny Prezydent\u201d, i\u00a0zmienia\u0142a je na formu\u0142\u0119 \u201eJego Ekscelencja jenera\u0142 major S.I. Starynkiewicz\u201d.<\/p>\n
Nie\u0142atwo uk\u0142ada\u0142a mu si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca z\u00a0genera\u0142-gubernatorem Hurk\u0105. Hurko, zajad\u0142y rusyfikator, niezbyt przychylnym okiem patrzy\u0142 na inicjatywy Starynkiewicza i\u00a0jego stosunki z\u00a0Polakami. Wiosn\u0105 1892\u00a0r. przeforsowa\u0142 w\u00a0Petersburgu decyzje, na kt\u00f3re prezydent si\u0119 nie godzi\u0142. Postawiony wobec fakt\u00f3w dokonanych, Starynkiewicz poda\u0142 si\u0119 do dymisji.<\/p>\n
Opu\u015bci\u0142 urz\u0105d, ale nie opu\u015bci\u0142 Warszawy. Nadal \u017cy\u0142 jej sprawami. Pozostawa\u0142 w\u00a0kontakcie z\u00a0zarz\u0105dem miasta i\u00a0ze swym nast\u0119pc\u0105 Niko\u0142ajem Bibikowem. Regularnie si\u0119 spotyka\u0142 z\u00a0Lindleyem, kt\u00f3ry mu zdawa\u0142 relacje z\u00a0post\u0119pu rob\u00f3t kanalizacyjnych. Zabiera\u0142 g\u0142os w\u00a0sprawach miasta, uczestniczy\u0142 w\u00a0r\u00f3\u017cnych gremiach. Jego mieszkanie przy ul. Rysiej 5 sta\u0142o dla wszystkich otworem. W\u00a0Warszawie m\u00f3wiono, \u017ce jest prezydentem bez urz\u0119du.<\/p>\n
Zmar\u0142 23 sierpnia 1902\u00a0r. Rzadko kiedy Warszawa \u017cegna\u0142a zmar\u0142ego z\u00a0takimi honorami i\u00a0z\u00a0tak szczerym \u017calem. O\u00a0wspania\u0142\u0105 opraw\u0119 pogrzebu postara\u0142y si\u0119 zar\u00f3wno rosyjskie w\u0142adze, jak i\u00a0przedstawiciele polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Zgodnie ze swym \u017cyczeniem zosta\u0142 pochowany na cmentarzu prawos\u0142awnym na Woli. Odprowadza\u0142y go t\u0142umy ludzi \u2013 Polak\u00f3w i\u00a0Rosjan.<\/p>\n
Z\u00a0inicjatywy \u201eGazety Lekarskiej\u201d jeszcze za \u017cycia Starynkiewicza jego imieniem nazwano plac po\u0142o\u017cony w\u00a0pobli\u017cu Stacji Filtr\u00f3w. W\u00a01907\u00a0r. na terenie Stacji Filtr\u00f3w zosta\u0142o ods\u0142oni\u0119te jego popiersie d\u0142uta Jana Woydygi. Rze\u017aba uleg\u0142a zniszczeniu podczas powstania warszawskiego. Staraniem Miejskiego Przedsi\u0119biorstwa Wodoci\u0105g\u00f3w i\u00a0Kanalizacji w\u00a01996\u00a0r. zosta\u0142a zrekonstruowana.<\/p>\n
Przesy\u0142ka z\u00a0Pary\u017ca<\/h3>\n
Historycy mieli ze Starynkiewiczem k\u0142opot. \u0179r\u00f3d\u0142a, jakimi dysponowali \u2013 a\u00a0by\u0142y to g\u0142\u00f3wnie informacje pochodz\u0105ce z\u00a0prasy \u2013 przedstawia\u0142y prezydenta jedynie od strony jego dzia\u0142alno\u015bci publicznej. Sfera \u017cycia prywatnego pozostawa\u0142a w\u00a0biografii bia\u0142\u0105 kart\u0105.<\/p>\n
W\u00a02000\u00a0r. w\u00a0Muzeum Historycznym Warszawy zosta\u0142a otwarta wystawa \u201eSankt Petersburg i\u00a0Warszawa na prze\u0142omie XIX i\u00a0XX\u00a0w.\u201d. Nieoczekiwanie na wystawie pojawi\u0142a si\u0119 zamieszka\u0142a w\u00a0Pary\u017cu Elisabeth Starynkevich-Millet, prawnuczka genera\u0142a. By\u0142a pod du\u017cym wra\u017ceniem zar\u00f3wno bliskich zwi\u0105zk\u00f3w pradziadka z\u00a0Warszaw\u0105, jak i\u00a0tego, \u017ce Warszawa zadba\u0142a o\u00a0ocalenie pami\u0119ci o\u00a0nim.<\/p>\n
Jaki\u015b czas po jej wyje\u017adzie kurator wystawy, a\u00a0zarazem wicedyrektor muzeum Andrzej So\u0142tan otrzyma\u0142 z\u00a0Pary\u017ca niezwyk\u0142\u0105 przesy\u0142k\u0119. By\u0142 to przepisany na maszynie dziennik Starynkiewicza, pami\u0105tka rodzinna. Pisany w\u00a0latach 1887\u201397, stanowi owo brakuj\u0105ce ogniwo, kt\u00f3rego bezskutecznie poszukiwali biografowie.<\/p>\n
Z\u00a0zapisk\u00f3w mo\u017cna wyczyta\u0107, \u017ce genera\u0142 by\u0142 bardzo przywi\u0105zany do rodziny \u2013 \u017cony Tatiany, zwanej Taniczk\u0105, oraz czterech syn\u00f3w i\u00a0c\u00f3rki. G\u0142\u0119boko prze\u017cy\u0142 \u015bmier\u0107 dw\u00f3ch doros\u0142ych syn\u00f3w: najstarszego Aleksandra i\u00a0najm\u0142odszego Paw\u0142a. Aleksander, \u015bwietnie zapowiadaj\u0105cy si\u0119 chirurg, pracowa\u0142 w\u00a0warszawskim szpitalu i\u00a0podczas operacji nabawi\u0142 si\u0119 zaka\u017cenia. Pawe\u0142 zmar\u0142 na gru\u017alic\u0119. Dwaj pozostali synowie poszli kra\u0144cowo r\u00f3\u017cnymi drogami. Konstanty wybra\u0142 karier\u0119 wojskow\u0105, dos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 stopnia genera\u0142a, zosta\u0142 gubernatorem symbirskim. W\u00a01906\u00a0r. pad\u0142 ofiar\u0105 zamachu bombowego. Dymitr by\u0142 anarchist\u0105, sprzyja\u0142 rewolucji. Zmar\u0142 w\u00a01919\u00a0r. w\u00a0Rostowie nad Donem.<\/p>\n
Najm\u0142odsza z\u00a0rodze\u0144stwa Maria mieszka\u0142a z\u00a0rodzicami. Jej stosunki z\u00a0ojcem nie uk\u0142ada\u0142y si\u0119 najlepiej. By\u0107 mo\u017ce uwa\u017ca\u0142a, \u017ce zbytnio anga\u017cuje si\u0119 on w\u00a0sprawy publiczne i\u00a0\u017ce dzieje si\u0119 to kosztem rodziny, zw\u0142aszcza w\u00a0wymiarze finansowym. Zmar\u0142a w\u00a01941\u00a0r. podczas blokady Leningradu.<\/p>\n
Matka i\u00a0c\u00f3rka r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 z\u00a0genera\u0142em pogl\u0105dami, m.in. w\u00a0odniesieniu do spraw polskich. Nie waha\u0142y si\u0119 czyta\u0107 jego zapisk\u00f3w i\u00a0cenzurowa\u0107 je wyrywaj\u0105c kartki. A\u00a0Starynkiewicz cz\u0119sto i\u00a0z\u00a0sympati\u0105 pisa\u0142 o\u00a0Polakach. By\u0142 przeciwny polityce rusyfikacji i\u00a0negatywnie ocenia\u0142 rol\u0119 Hurki i\u00a0Apuchtina (kurator warszawskiego okr\u0119gu szkolnego, zwany polako\u017cerc\u0105). Pod ich adresem znale\u017a\u0107 mo\u017cna m.in. takie opinie: \u201eOto jak rosyjski patriotyzm w\u00a0t\u0119pej g\u0142owie Apuchtina przynosi straszn\u0105 szkod\u0119 Rosji w\u00a0Kr\u00f3lestwie Polskim\u201d. \u201eOkropnie ci\u0119\u017cko s\u0142ucha\u0107 narzekania Polak\u00f3w na nasz rz\u0105d, bo w\u00a0tych narzekaniach jest prawda\u201d. \u201eRozsierdzi\u0142o mnie przemianowanie ulic warszawskich na mod\u0142\u0119 rosyjsk\u0105\u201d.<\/p>\n
Prezydent po polsku nie m\u00f3wi\u0142, ale rozumia\u0142. Na jego pro\u015bb\u0119 Polacy rozmawiali z\u00a0nim w\u00a0swym ojczystym j\u0119zyku. Mia\u0142 w\u015br\u00f3d nich przyjaci\u00f3\u0142, bywa\u0142 zapraszany do polskich dom\u00f3w, co w\u00a0stosunku do Rosjan zdarza\u0142o si\u0119 rzadko. Przy tym wszystkim by\u0142 rosyjskim patriot\u0105, lojalnym poddanym cara, o\u00a0kt\u00f3rym zawsze z\u00a0uszanowaniem pisa\u0142 \u201eNajja\u015bniejszy Pan\u201d. Lubi\u0142 go Aleksander III, kt\u00f3ry podarowa\u0142 mu pami\u0105tkow\u0105 z\u0142ot\u0105 tabakierk\u0119 wysadzan\u0105 brylantami. Genera\u0142 krytykowa\u0142 antyrosyjskie demonstracje student\u00f3w, ale podejmowa\u0142 interwencje w\u00a0sprawie aresztowanych.<\/p>\n
Radykalnie nastawieni Polacy, jak dziennikarz i\u00a0pisarz Antoni Zaleski, doceniaj\u0105c zalety Starynkiewicza, uwa\u017cali go za \u201easymilatora\u201d, kt\u00f3ry dzia\u0142a\u0142 na rzecz rusyfikacji, ale robi\u0142 to \u0142agodnymi metodami. Z\u00a0kolei nacjonali\u015bci rosyjscy zarzucali mu \u201espolaczenie\u201d i\u00a0niedostatek narodowych uczu\u0107.<\/p>\n
Dziennik doczeka\u0142 si\u0119 dalszego ci\u0105gu. Zainspirowana nim polsko-rosyjska re\u017cyserka Tamara Jak\u017cyna odszuka\u0142a potomk\u00f3w Starynkiewicza i\u00a0nakr\u0119ci\u0142a o\u00a0tym film. Mo\u017cna go obejrze\u0107 w\u00a0Muzeum Historycznym Warszawy.<\/p>\n
Korzysta\u0142am m.in. z\u00a0publikacji.: Anna S\u0142oniowa \u201eSokrates Starynkiewicz\u201d (1981); Sokrates Starynkiewicz \u201eDziennik 1887\u20131897\u201d z\u00a0przedmow\u0105 Stanis\u0142awa Konarskiego (2005); Antoni Zaleski \u201eTowarzystwo Warszawskie. Listy do przyjaci\u00f3\u0142ki przez Baronow\u0105 XYZ\u201d (1971).<\/em><\/p>\n\n
\n
Autor:\u00a0\u00a0 Krystyna Held-Olsi\u0144ska<\/div>\n
11 wrze\u015bnia 2012\u00a0\u00a0\u00a0 www.polityka.pl<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
![\"\"](\"http:\/\/polonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/konst-150x150.jpg\" "\\"konst\\"")
<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u00a0 Sokrates Starynkiewicz – ojciec warszawskich wodoci\u0105g\u00f3w Rosyjski warszawiak 110 lat temu zmar\u0142 prezydent Warszawy Sokrates Starynkiewicz. Miasto, kt\u00f3re tkwi\u0142o w XVIII stuleciu, wprowadzi\u0142 w XX wiek. Gdy w\u00a0grudniu 1875\u00a0r. pojawi\u0142 si\u0119 w\u00a0Warszawie, przyj\u0119to go z\u00a0ch\u0142odn\u0105 oboj\u0119tno\u015bci\u0105. Rodowity Rosjanin, do tego w\u00a0znienawidzonym generalskim mundurze \u2013 stanowczo nie by\u0142a to w\u00a0oczach Polak\u00f3w po\u017c\u0105dana rekomendacja. Up\u0142yn\u0119\u0142o troch\u0119 […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-695","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-z-dejin-polska-zaujimavosti-novinky-aktuality"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/695","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=695"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/695\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}