{"id":738,"date":"2012-10-23T16:30:10","date_gmt":"2012-10-23T16:30:10","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=738"},"modified":"2012-10-23T16:30:10","modified_gmt":"2012-10-23T16:30:10","slug":"szczawnica-mesto-s-liecivou-vodou","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/szczawnica-mesto-s-liecivou-vodou\/","title":{"rendered":"Szczawnica – mesto s lie\u010divou vodou"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Szczawnica \u2013 miasto z leczniczymi \u201eszczawami\u201d<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Szczawnica<\/strong> jest gmin\u0105 i miastem udzrowiskowym po\u0142o\u017conym w malowniczej dolinie Grajcarka, prawego do\u0142ywu Dunajca, mi\u0119dzy Beskidem S\u0105deckim i Pieninami. Posiada ponad 6 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w. Administracyjnie nale\u017cy do wojew\u00f3dztwa ma\u0142oplskiego i powiatu nowotarskiego.<\/p>\n

Swoj\u0105 nazw\u0119 zawdzi\u0119cza bij\u0105cym na jej terenie \u017ar\u00f3d\u0142om kwa\u015bnych w\u00f3d zwanych przez miejscowych g\u00f3rali \u201eszczawami\u201d.<\/p>\n

Pierwsza wzmianka o miejscowo\u015bci pochodzi z 1413 roku. Odnotowuje zapisanie przez W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142\u0119 (1351-1434), kr\u00f3la Polski, sumy 400 floren\u00f3w Abrahamowi z Goszyc, gdzie wymienia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dwie Szczawnice: Wy\u017cni\u0105 i Ni\u017cni\u0105.<\/p>\n

Osada do ko\u0144ca XVIII wieku znajdowa\u0142a si\u0119 w dobrach Starostwa Czorszty\u0144skiego.<\/p>\n

Uzdrowiskowe walory miejscowo\u015bci zosta\u0142y w pe\u0142ni odkryte i wykorzystane przez J\u00f3zefa Szalaya (1802-1876), polskiego wydawc\u0119 pochodzenia w\u0119gierskiego, urz\u0119dnika galicyjskiego. J\u00f3zef Szalay przej\u0105\u0142 Szczawnic\u0119 w spadku po swoim ojcu Stefanie, kt\u00f3ry wraz z \u017con\u0105 J\u00f3zefin\u0105, naby\u0142 j\u0105 w 1828 roku.<\/p>\n

\n

\n

Nowy w\u0142a\u015bciciel przyby\u0142 do niej w 1839 roku i kolejnych prawie czterdzie\u015bci lat swojego \u017cycia po\u015bwi\u0119ci\u0142 za\u0142o\u017ceniu, rozwoju i dzia\u0142alno\u015bci uzdrowiska. Wybudowa\u0142 pierwsze \u0142azienki i budynki zdrojowe, pensjonaty dla kuracjuszy i go\u015bci, urz\u0105dzi\u0142 uj\u0119cia miejscowych \u017ar\u00f3de\u0142 (Magdaleny, Walerii, Jana, Szymona, Heleny i Anieli), rozbudowa\u0142 i zmodernizowa\u0142 Park Zdrojowy. Zadba\u0142 o nale\u017cyt\u0105 promocj\u0119 uzdrowiska zapraszaj\u0105c do niego znanych, wp\u0142ywowych i wybitnych ludzi epoki, m.in. J\u00f3zefa Dietla (1804-1878), znanego lekarza, balneologa, profesora i rektora Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<\/p>\n

Od po\u0142owy XIX w. dzi\u0119ki J\u00f3zefowi Szalayowi nast\u0105pi\u0142 wyra\u017any i dynamiczny rozw\u00f3j miejscowo\u015bci jako udzrowiska.<\/p>\n

Po \u015bmierci Szalaya, utworzony przez niego Zak\u0142ad Zdrojowy sta\u0142 si\u0119 na mocy testamentu maj\u0105tkiem Akademii Umiej\u0119tno\u015bci w Krakowie. W\u0142adze Akademii, mimo trudno\u015bci zwi\u0105zanych z zaspokojeniem roszcze\u0144 spadkobierc\u00f3w tw\u00f3rcy uzdrowiska, rozbudowa\u0142y zak\u0142ad leczniczy buduj\u0105c Dworek Go\u015bcinny (1880-84), uporz\u0105dkowa\u0142y Park Zdrojowy i zako\u0144czy\u0142y budow\u0119 drog\u0119 przez Pieniny do Czerwonego Klasztoru. W ko\u0144cu jednak ze wzgl\u0119d\u00f3w finansowych i organizacyjnych, Akademia Umiej\u0119tno\u015bci sprzeda\u0142a w 1909 roku uzdrowisko hrabiemu Adamowi Stadnickiemu.<\/p>\n

Hrabia Stadnicki sporo inwestowa\u0142 w udzrowisko w okresie mi\u0119dzywojennym. Odnawi\u0142 i wyremontowa\u0142 istniej\u0105ce domy udzrowiskowe, urz\u0105dzi\u0142 nowe uj\u0119cia \u017ar\u00f3de\u0142, rozszerzy\u0142 Park G\u00f3rny, wybudowa\u0142 Inhalatorium (1933-36) posiadaj\u0105ce jako pierwsze w Polsce komory pneumatyczne, rozpocz\u0105\u0142 elektryfikacj\u0119 (1935), wybudowa\u0142 kanalizacj\u0119 (1937).<\/p>\n

Po wojnie uzdrowisko zosta\u0142o upa\u0144stwowione i przej\u0119te przez Skarb Pa\u0144stwa. Dalej si\u0119 rozwija\u0142o. W 1962 roku uzyska\u0142o prawa miejske.<\/p>\n

W 2005 roku w wyniku porozumienia s\u0105dowego uzdrowisko wr\u00f3ci\u0142o w posiadanie potomk\u00f3w jego przedwojennego w\u0142a\u015bciciela, rodziny hrabiego Stadnickiego.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne uzdrowisko posiada 12 \u017ar\u00f3de\u0142 leczniczych w\u00f3d mineralnych. S\u0105 to szczawy wodorow\u0119glanowe, sodowe, jodkowe, bromkowe. Wody szczawnickie s\u0105 bogate w sole mineralne i zaliczane do szczaw alkalicznych s\u0142onych.<\/p>\n

Czyste g\u00f3rskie powietrze bez alergen\u00f3w, \u015brodowisko naturalne i wody mineralne sprzyjaj\u0105 licznych schorze\u0144 i chor\u00f3b dr\u00f3g oddechowych, przewodu pokarmowego, schorze\u0144 uk\u0142adu ruchu i chor\u00f3b reumatycznych.<\/p>\n

Szczawnica jest r\u00f3wnie\u017c \u015bwietn\u0105 baz\u0105 turystyczno-wypoczynkow\u0105 sk\u0105d uda\u0107 si\u0119 mo\u017cna w pi\u0119kn\u0105 i ciekaw\u0105 okolic\u0119. Prowadzi z niej mn\u00f3stwo pieszych i rowerowych tras turystycznych. Jedn\u0105 z najciekawszych jest pieszo-rowerowa \u015bcie\u017cka edukacyjna prowadz\u0105ca spod stacji dolnej kolejki \u201ePalenica\u201d prze\u0142omem Dunajca przez Pieniny do s\u0142owackiego Czerwonego Klasztoru. Znajduj\u0105 si\u0119 przy niej tablice informacyjne i dwa pawilony (polski i s\u0142owacki) Pieni\u0144skiego Parku Narodowego. \u015acie\u017cka nawi\u0105zuje na Drog\u0119 Pieni\u0144sk\u0105, znany trakt turystyczny, kt\u00f3rego pierwszy odcinek do Le\u015bnego Potoka (s\u0142ow. Lesnick\u00fd potok) wybudowa\u0142 J\u00f3zef Szalay w latach 1870-75. Drog\u0119 doko\u0144czy\u0142a p\u00f3\u017aniej Akademia Umiej\u0119tno\u015bci w Krakowie.<\/p>\n

W centrum uzdrowiska znajduje si\u0119 Muzeum Uzdrowiskowe (2010), urz\u0105dzone przez Andrzeja Ma\u0144kowskiego, wnuka hr. A. Stadnickiego. Eksponowane s\u0105 w nim przedmioty i dokumenty zwi\u0105zane z uzdrowiskiem.<\/p>\n

Miasto znane jest z \u017cywego folkloru pieni\u0144skiego i organizacji \u201eLata Pieni\u0144skiego\u201d prezentuj\u0105cego g\u00f3ralsko-pasterskie zwyczaje i tradycje regionu.<\/p>\n

W pobli\u017cu miasta wznosi si\u0119 masyw g\u00f3rski Jarmuta, gdzie jak powie\u015b\u0107 g\u0142osi, istnia\u0142a kiedy\u015b \u015bwi\u0105tynia poga\u0144ska.<\/p>\n

 <\/p>\n

Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Szczawnica \u2013 miasto z leczniczymi \u201eszczawami\u201d   Szczawnica jest gmin\u0105 i miastem udzrowiskowym po\u0142o\u017conym w malowniczej dolinie Grajcarka, prawego do\u0142ywu Dunajca, mi\u0119dzy Beskidem S\u0105deckim i Pieninami. Posiada ponad 6 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w. Administracyjnie nale\u017cy do wojew\u00f3dztwa ma\u0142oplskiego i powiatu nowotarskiego. Swoj\u0105 nazw\u0119 zawdzi\u0119cza bij\u0105cym na jej terenie \u017ar\u00f3d\u0142om kwa\u015bnych w\u00f3d zwanych przez miejscowych g\u00f3rali \u201eszczawami\u201d. Pierwsza […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[6,14],"tags":[],"class_list":["post-738","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-krasy-polska","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/738","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=738"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/738\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=738"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=738"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=738"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}