{"id":750,"date":"2012-10-23T16:46:34","date_gmt":"2012-10-23T16:46:34","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=750"},"modified":"2012-10-23T16:46:34","modified_gmt":"2012-10-23T16:46:34","slug":"orawka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/orawka\/","title":{"rendered":"Orawka"},"content":{"rendered":"<p><!--:en--><a href=\"http:\/\/polonus.sk\/?attachment_id=751\" rel=\"attachment wp-att-751\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-751\" title=\"Orawka - ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Jana Chrzciciela 5\" src=\"http:\/\/polonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/Orawka-ko\u015bci\u00f3\u0142-pw.-\u015bw.-Jana-Chrzciciela-5-150x150.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/a><!--:--><!--:pl-->&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/polonus.sk\/?attachment_id=751\" rel=\"attachment wp-att-751\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-751\" title=\"Orawka - ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Jana Chrzciciela 5\" src=\"http:\/\/polonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/Orawka-ko\u015bci\u00f3\u0142-pw.-\u015bw.-Jana-Chrzciciela-5-150x150.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Orawka<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Jedn\u0105 z\u00a0najciekawszych g\u00f3ralskich wiosek le\u017c\u0105cych w pobli\u017cu granicy Polski ze S\u0142owacj\u0105 jest <strong>Orawka<\/strong>. Wspominana miejscowo\u015b\u0107 po\u0142o\u017cona jest na pag\u00f3rkach Dzia\u0142\u00f3w Orawskich na wysoko\u015bci 640 m n.p.m., pod szczytem Paj\u0105kowego Wierchu, w malowniczym zak\u0105tku G\u00f3rnej Orawy. Le\u017cy nad potokiem Czarna Orawa. Zamieszkuje j\u0105 ponad 900 mieszka\u0144c\u00f3w. Z\u00a0dokument\u00f3w historycznych wynika, \u017ce za\u0142o\u017cona zosta\u0142a w 1585 roku przez so\u0142tysa Jana Wilg\u0119 pochodz\u0105cego z Beskidu \u017bywieckiego. W tym czasie podobnie jak i\u00a0inne okoliczne orawskie wsie, znajdowa\u0142a si\u0119 w granicach pa\u0144stwa w\u0119gierskiego. Do Orawki i\u00a0innych wsi orawskich trafili wtedy polscy osadnicy z\u00a0s\u0105siedniej \u017bywieczyzny, sprowadzeni na te tereny przez w\u0119giersk\u0105 administracj\u0119 komitatow\u0105 czyli powiatow\u0105. Lokacja wioski odby\u0142a si\u0119 na zasadach prawa wo\u0142oskiego. Na pocz\u0105tku XVI wieku wioska znajdowa\u0142a si\u0119 w posiadaniu w\u0119gierskiego magnata Juraja Thurzo (Jerzego Turzona), kt\u00f3ry by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem prawie ca\u0142ej Orawy i\u00a0swoimi dobrami zarz\u0105dza\u0142 m.in. z Zamku Orawskiego. Gdy Thurzo przeszed\u0142 na wiar\u0119 lutera\u0144sk\u0105, zacz\u0105\u0142 j\u0105 narzuca\u0107 swoim poddanym. Jednocze\u015bnie organizowa\u0142 lutera\u0144skie zbory, a\u00a0mieszka\u0144com swoich wsi zakaza\u0142 przyjmowania katolickich ksi\u0119\u017cy. Orawscy g\u00f3rale, kt\u00f3rzy pozostali wierni wierze swoich przodk\u00f3w, poddani zostali r\u00f3\u017cnym represjam, napa\u015bciam, gwa\u0142tom i\u00a0nawet mordom, kt\u00f3re wykonywali na nich i\u00a0 katolickich ksi\u0119\u017cach, drabi czyli za\u0142oga zamkowa. Jedynym wsparciem dla katolik\u00f3w by\u0142 cesarz austriacki Ferdynand III Habsburski, kt\u00f3ry w obronie wiary katolickiej prowadzi\u0142 walk\u0119 z\u00a0protestanckimi panami w\u0119gierskimi. W czasach kontrreformacji Orawka by\u0142a centrum katolicyzmu i\u00a0siedzib\u0105 pierwszej polskiej parafii katolickiej na Orawie. Jej pocz\u0105tki zwi\u0105zane s\u0105 z\u00a0dzia\u0142alno\u015bci\u0105 ks. Jana Szczechowicza z\u00a0 podhala\u0144skiego Ratu\u0142owa, kt\u00f3ry przy poparciu cesarza i\u00a0prymasa W\u0119gier, wybudowa\u0142 w miejscowo\u015bci w latach 1650-1658 (konsekrowany w 1715 r.) pierwszy katolicki ko\u015bci\u00f3\u0142.Obejmowa\u0142 on swoim zasi\u0119giem ca\u0142y obszar G\u00f3rnej Orawy. Dwa dzwony w\u00a0stoj\u0105cej wolnie obok ko\u015bcio\u0142a dzwonnicy ufundowa\u0107 mia\u0142 pono\u0107 sam cesarz Ferdynand. Drewniana \u015bwi\u0105tynia pw. Jana Chrzciciela wykonana zosta\u0142a z\u00a0drewna modrzewiowego, w konstrukcji zr\u0119bowej, na kamiennej podmur\u00f3wce. Nawi\u0105zuje do tradycyjnej architektury podhala\u0144skiej. Jest prawdziwym klejnotem drewnianej architektury sakralnej oraz zabytkiem uznanym przez UNESCO za \u015awiatowy Zabytek Kultury. Jednonawowy ko\u015bci\u00f3\u0142 zbudowany jest z\u00a0bierwion tworz\u0105cych g\u0142adkie i\u00a0szczelne lica \u015bcian, kt\u00f3re na zewn\u0105trz podbite s\u0105 gontem. Do prezbiterium dobudowana zosta\u0142a w 1728 r. od wschodu na rzucie zbli\u017conym do kwadratu, murowana z\u00a0 kamienia i\u00a0ceg\u0142y, potynkowana kaplica Matki Boskiej Bolesnej. Budowla posiada wie\u017c\u0119 wykonan\u0105 w konstrukcji s\u0142upowo-ramowej, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wne s\u0142upy no\u015bne pochylone s\u0105 w naro\u017cnikach i \u00a0usztywnione tzw. krzy\u017cami \u015bw. Andrzeja. Wie\u017ca zako\u0144czona jest nadwieszon\u0105 izbic\u0105, szalowan\u0105 deskami w uk\u0142adzie pionowym z\u00a0listwowaniem i\u00a0czterema okienkami. Izbic\u0119 wie\u0144czy kryty gontem dach o\u00a0jednej kaletnicy. W po\u0142owie d\u0142ugo\u015bci dachu umieszczona jest wie\u017ca z\u00a0sygnaturk\u0105, kt\u00f3ra wbudowana zosta\u0142a w przestrze\u0144 poddasza. G\u00f3ruje nad kaletnic\u0105. Umieszczona jest na o\u015bmiobocznym, obitym gontem trzonie z\u00a0latarni\u0105. Nakryta jest strzelistym, ostros\u0142upowym he\u0142mem. Wie\u017ca jest cz\u0119\u015bciowo wtopiona w korpus nawowy, cz\u0119\u015bciowo wysuni\u0119ta ryzalitycznie. Na jej parterze znajduje si\u0119 babiniec. Zakrystia urz\u0105dzona zosta\u0142a w p\u00f3\u0142nocnej przybud\u00f3wce prezbiterium. Wej\u015bcia do wewn\u0105trz prowadz\u0105 od zachodu i \u00a0po\u0142udnia. Wn\u0119trze \u015bwi\u0105tyni o\u015bwietlaj\u0105 prostok\u0105tne okna umieszczone g\u0142\u00f3wnie w elewacji po\u0142udniowej. W \u015brodku ujrze\u0107 mo\u017cna istne cuda, malowan\u0105 epopej\u0119 dziej\u00f3w G\u00f3rnej Orawy. Ca\u0142e wn\u0119trze pokrywaj\u0105 bowiem figuralne malowid\u0142a \u015bcienne w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych dominuje cykl przedstawiaj\u0105cy sceny z\u00a0\u017cycia \u015bw. Jana Chrzciciela, patrona ko\u015bcio\u0142a (12 monumentalnych malowide\u0142 na stropie i\u00a0\u015bcianach). Na uwag\u0119 zas\u0142uguje r\u00f3wnie\u017c cykl hagiograficzny z\u00a0galeri\u0105 55 wyobra\u017ce\u0144 \u015bwi\u0119tych. Na parapecie ch\u00f3ru umieszczono wyobra\u017cenia Dziesi\u0119ciu Przykaza\u0144, pod prospektem organowym natomiast wizerunki muzykuj\u0105cych anio\u0142\u00f3w. \u015acian\u0119 zachodni\u0105 zdobi\u0105 herby cesarstwa, arcybiskupa Jerzego Lippaya de Zongor oraz nobilitowanych so\u0142tys\u00f3w orawskich z\u00a0rodzin Wilczk\u00f3w, Bukowi\u0144skich i\u00a0 Moniak\u00f3w.\u00a0 Na belce t\u0119czowej umieszczone zosta\u0142o malowid\u0142o Ukrzy\u017cowania z\u00a0inskrypcj\u0105 datuj\u0105c\u0105 do 1711 r. oraz\u00a0 starsza wierszowana inskrypcja zawieraj\u0105ca napisan\u0105 w j\u0119zyku polskim pie\u015b\u0144 pasyjn\u0105. Wystr\u00f3j ko\u015bcio\u0142a wykona\u0142 jego budowniczy, ks. Jan Szczechowicz, kt\u00f3ry by\u0142 wychowankiem Akademii Krakowskiej i\u00a0pochowany zosta\u0142 pod piaskowcow\u0105 posadzk\u0105 \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n<p>O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny z\u00a0pierwszej po\u0142owy XVII w. zawiera Piet\u0119, figury patron\u00f3w Polski i\u00a0W\u0119gier \u2013 \u015bw. Stanis\u0142awa i\u00a0Wojciecha oraz kr\u00f3l\u00f3w w\u0119gierskich \u2013 Stefana i\u00a0W\u0142adys\u0142awa. Boczne o\u0142tarze z\u00a0obrazami Niepokalanej Marii Panny i\u00a0 Ukrzy\u017cowania\u00a0 (kopia podobnego obrazu od P.P.Rubensa) s\u0105 r\u00f3wnie\u017c barokowe.<\/p>\n<p>Przy ko\u015bciele otoczonym kr\u0119giem starych drzew, znajduje si\u0119 nagrobek dw\u00f3ch polskich lotnik\u00f3w zestrzelonych podczas walk 1 wrze\u015bnia 1939.<\/p>\n<p>B\u0119d\u0105c w Orawce warto zobaczy\u0107 te\u017c zabytkowe przydro\u017cne kapliczki (np. z kamienn\u0105 Piet\u0119 w osiedlu Danielki do kt\u00f3rej corocznie pielgrzymuje lud orawski), star\u0105 farbiarni\u0119 p\u0142\u00f3cien z\u00a0oryginalnym zegarem s\u0142onecznym (w XIX w. by\u0142a Orawka centrum przerobu i\u00a0handlu orawskim p\u0142\u00f3tnem), dzwonnic\u0119 z\u00a0dzwonkiem \u201edo odp\u0119dzania chmur\u201d i\u00a0 wiele innych ciekawych miejsc.<\/p>\n<p>Warto jeszcze wiedzie\u0107, \u017ce po I\u00a0wojnie \u015bwiatowej Orawka znalaz\u0142a si\u0119 na obszarze plebiscytowym o\u00a0kt\u00f3rego przynale\u017cno\u015bci pa\u0144stwowej rozstrzygn\u0105\u0107 mia\u0142 plebiscyt. Ten jednak si\u0119 ostatecznie nie odby\u0142 i\u00a0na mocy decyzji Rady Ambasador\u00f3w podj\u0119tej na konferencji w belgijskim Spa w 1920 roku znalaz\u0142a si\u0119 w granicach Polski. Przypuszczalnie jako terytorialna rekompensata za przyznane Czechom Zaolzie. W okresie II wojny \u015bwiatowej przy\u0142\u0105czona by\u0142a do S\u0142owacji i\u00a0w 1945 powr\u00f3ci\u0142a do Polski.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><!--:--><!--:SK--><a href=\"http:\/\/polonus.sk\/?attachment_id=751\" rel=\"attachment wp-att-751\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-751\" title=\"Orawka - ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Jana Chrzciciela 5\" src=\"http:\/\/polonus.sk\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/Orawka-ko\u015bci\u00f3\u0142-pw.-\u015bw.-Jana-Chrzciciela-5-150x150.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/a><!--:--><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Orawka &nbsp; Jedn\u0105 z\u00a0najciekawszych g\u00f3ralskich wiosek le\u017c\u0105cych w pobli\u017cu granicy Polski ze S\u0142owacj\u0105 jest Orawka. Wspominana miejscowo\u015b\u0107 po\u0142o\u017cona jest na pag\u00f3rkach Dzia\u0142\u00f3w Orawskich na wysoko\u015bci 640 m n.p.m., pod szczytem Paj\u0105kowego Wierchu, w malowniczym zak\u0105tku G\u00f3rnej Orawy. Le\u017cy nad potokiem Czarna Orawa. Zamieszkuje j\u0105 ponad 900 mieszka\u0144c\u00f3w. Z\u00a0dokument\u00f3w historycznych wynika, \u017ce za\u0142o\u017cona zosta\u0142a w [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[6,14],"tags":[],"class_list":["post-750","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-krasy-polska","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/750","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=750"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/750\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=750"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=750"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=750"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}