{"id":766,"date":"2012-10-23T17:02:58","date_gmt":"2012-10-23T17:02:58","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=766"},"modified":"2012-10-23T17:02:58","modified_gmt":"2012-10-23T17:02:58","slug":"morske-oko-a-legenda-o-lietajucej-mnicha","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/morske-oko-a-legenda-o-lietajucej-mnicha\/","title":{"rendered":"Morske Oko a legenda o lietaj\u00facej mn\u00edcha"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/h1>\n

<\/h1>\n

Morskie\u00a0\u00a0\u00a0 Oko\u00a0 i\u00a0 legenda\u00a0\u00a0 o\u00a0 lataj\u0105cym\u00a0\u00a0 mnichu<\/h1>\n

 <\/p>\n

Morskie Oko, \u201eper\u0142a\u201d polskich Tatr, jest najwi\u0119kszym jeziorem tatrza\u0144skim. Rozk\u0142ada si\u0119 na powierzchni prawie 35 hektar\u00f3w i osi\u0105ga g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 ponad 50 metr\u00f3w. Kiedy\u015b nazywano go Rybim Jeziorem poniewa\u017c w odr\u00f3\u017cnieniu od pozosta\u0142ych jezior tatrza\u0144skich jedynie w jego wodach \u017cyj\u0105 ryby. W 1836 r. nad jego brzegiem zbudowano pierwsze schronisko turystyczne w Tatrach Wysokich. Wspinaj\u0105 si\u0119 nad nim wysoko do nieba w g\u00f3r\u0119 szczyty g\u00f3rskie: Rysy, \u017dabia i Hincova ve\u017ea, Menguszowskie Wierchy, \u010cubrina, Hrub\u00fd vrch\u00a0 kt\u00f3rych gra\u0144 stanowi nie tylko granic\u0119 pomi\u0119dzy p\u00f3\u0142nocnymi i po\u0142udniowymi stokami Tatr, lecz tak\u017ce tworzy naturaln\u0105 granic\u0119 pa\u0144stwow\u0105 Polski i S\u0142owacji.<\/p>\n

Morskie Oko jest wielk\u0105 atrakcj\u0105 Tatr (nie tylko polskich) i corocznie spotka\u0107 przy nim mo\u017cna rzesze turyst\u00f3w. Wielkiemu zainteresowaniu wycieczkowicz\u00f3w cieszy si\u0119 zw\u0142aszcza niezbyt wysoka, smuk\u0142a, szpiczasta ska\u0142a pochylona troch\u0119 w stron\u0119 doliny, kt\u00f3ra swoim kszta\u0142tem ikolorem wyra\u017anie odr\u00f3\u017cnia si\u0119 od pozosta\u0142ych skalisk w okolicy. Przewodnicy wskazuj\u0105c ow\u0105 ska\u0142\u0119 podniecaj\u0105 ciekawo\u015b\u0107 i wyobra\u017ani\u0119 turyst\u00f3w nast\u0119puj\u0105c\u0105 opowie\u015bci\u0105:<\/p>\n

 <\/p>\n

Przed wieloma laty w jednym z\u00a0klasztor\u00f3w pod Tatrami \u017cy\u0142 uczony mnich. Zajmowa\u0142 si\u0119 zio\u0142olecznictwem i zbieraniem ro\u015blin leczniczych w Tatrach. Dzi\u0119ki nim m\u00f3g\u0142 wyleczy\u0107 wielu braci zakonnych i biednych g\u00f3rali spod Tatr, Spiskiej Magury i Pienin.<\/p>\n

Mnich by\u0142 bardzo m\u0105drym cz\u0142owiekiem. Czasami jednak we \u015bnie pojawia\u0142 mu si\u0119 diabe\u0142 namawiaj\u0105c go, aby wykona\u0142 sobie skrzyd\u0142a na kt\u00f3rych by niczym orze\u0142 lata\u0142 nad Tatrami.<\/p>\n

Grzeszna my\u015bl tak d\u0142ugo nie dawa\u0142a mu spokoju, \u017ce w ko\u0144cu uleg\u0142 namowom diab\u0142a. Przez trzyna\u015bcie nocy nie spa\u0142 tylko pracowa\u0142 wykonuj\u0105c w tajemnicy nieznan\u0105 nikomu maszyn\u0119 lataj\u0105c\u0105. Po sko\u0144czeniu dzie\u0142a przemyci\u0142 j\u0105 tajnie poza mury klasztora, przeszed\u0142 bystrym nurtem pobliskiego potoka i wspi\u0105\u0142 si\u0119 na wysok\u0105 ska\u0142\u0119. Tam niecierpliwy z\u00a0oczekiwania przypi\u0105\u0142 sobie skrzyd\u0142a do ramion i na plecy. Szybko zacz\u0105\u0142 nimi \u0142opota\u0107, oderwa\u0142 si\u0119 od ska\u0142y i wzni\u00f3s\u0142 wysoko w g\u00f3r\u0119 niczym ptak lec\u0105cy naprzeciw jesiennemu s\u0142o\u0144cu. Lecia\u0142 ponad polami, potokami, halami, wioskami i miastami. Gdy zacz\u0105\u0142 kr\u0105\u017cy\u0107 nad Tatrami ciesz\u0105c si\u0119 z\u00a0 ich pi\u0119knej panoramy i marz\u0105c o \u0142adnej pasterce z\u00a0nad brzegu Morskiego Oka, naraz niebo pociemnia\u0142o i rozleg\u0142y si\u0119 s\u0142owa napomnienia. Nad lataj\u0105cym mnichem pojawi\u0142 si\u0119 anio\u0142. Najpierw pogrozi\u0142 mnichowi i gdy ten nie pos\u0142ucha\u0142, uderzy\u0142 w niego piorunem.<\/p>\n

Cia\u0142o grzesznika spad\u0142o niedaleko brzegu Morskiego Oka i pozosta\u0142o tam na wieki zamienione w zimn\u0105 ska\u0142\u0119 w kszta\u0142cie ogromnego mnicha. Ten do dzi\u015b przypomina wszystkim ludziom, \u017ce nie wolno bezkarnie narusza\u0107 boskie prawa i ka\u017cdego kto tak uczyni spotka zas\u0142u\u017cona kara. Mnich mia\u0142 na imi\u0119 Cyprian.<\/p>\n

Tyle m\u00f3wi pi\u0119kna opowie\u015b\u0107 wytworzona w ludzkiej fantazji i przekazywana przez wieki mi\u0119dzy g\u00f3ralami.<\/p>\n

Pod Tatrami jednak kiedy\u015b rzeczywi\u015bcie \u017cy\u0142 \u201elataj\u0105cy mnich\u201d Cyprian, ale sko\u0144czy\u0142 mniej tragicznie ni\u017c wspominany przez przewodnik\u00f3w powie\u015bciowy bohater.<\/p>\n

Ojciec Cyprian (Cyprianus) urodzi\u0142 si\u0119 w \u015bl\u0105skich Polkowicach. Jego nazwisko zachowa\u0142o si\u0119 w niezbyt dok\u0142adnej formie przekaz\u00f3w wi\u0119c dost\u0119pne \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 go r\u00f3\u017cnie jako Jaisge lub Jaige albo inaczej \u2013 Vogelberg w zale\u017cno\u015bci od transkrypcji. Mylony te\u017c bywa\u0142 z\u00a0g\u00f3ralskim ch\u0142opcem\u2013sierot\u0105 o imieniu Marcin, kt\u00f3rego wychowaniem zajmowali si\u0119 zakonnicy w Lewoczy zapewniaj\u0105c mu wykszta\u0142cenie medyczne.<\/p>\n

Brat Cyprian nale\u017ca\u0142 do zakonu kamedu\u0142\u00f3w i przez wiele lat \u017cy\u0142 pracuj\u0105c w pieni\u0144skim Czerwonym Klasztorze (\u010cerven\u00fd Kl\u00e1\u0161tor). Zajmowa\u0142 si\u0119 zielarstwem. Podczas swoich w\u0119dr\u00f3wek poza klasztorem po Pieninach, w Spiskiej Magurze, Tatrach Bielskich i Wysokich zbiera\u0142 r\u00f3\u017cne zio\u0142a i ro\u015bliny. Umiej\u0119tnie p\u00f3\u017aniej nimi leczy\u0142 niejednego brata zakonnego czy miejscowego g\u00f3rala. Zestawi\u0142 historycznie pierwszy, cenny herbarz ro\u015blin Tatr i Pienin nie tylko ich opisuj\u0105c, ale informuj\u0105c o miejscu gdzie wyst\u0119puj\u0105.<\/p>\n

Podobno skonstruowa\u0142 maszyn\u0119 lataj\u0105c\u0105, odpowiednik lotni, na kt\u00f3rej lata\u0142 z pobliskich Trzech Koron ponad okolic\u0105 nad Dunajcem. Zachowane dokumenty niezbyt wiele m\u00f3wi\u0105 o pr\u00f3bach latania podj\u0119tych przez Cypriana. Polski powie\u015bciopisarz Jan Wiktor w oparciu o dokumenty pochodz\u0105ce z\u00a0krakowskich archiw\u00f3w napisa\u0142 \u201eSkrzydlatego mnicha\u201d<\/em>, kt\u00f3ry za swoj\u0105 odwag\u0119 lotnicz\u0105 poni\u00f3s\u0142 w ko\u0144cu \u015bmier\u0107 spalony na stosie.<\/p>\n

Wed\u0142ug zadnia wsp\u00f3\u0142czesnych konstruktor\u00f3w, Cyprian skonstruowa\u0142 maszyn\u0119 do latania podobn\u0105 do p\u00f3\u017aniejszych maszyn Austriaka, Otto Lilienthala.<\/p>\n

Po\u00a0 pierwszej wojnie \u015bwiatowej, spiski historyk\u00a0 Elem\u00e9r Koszeghy odnalaz\u0142 w archiwie miejskim w Lewoczy \u0142aci\u0144ski tekst napisany w 1760 r. przez profesora z\u00a0Rimavskej Soboty. Tekst zawiera\u0142 autentyczny opis zniszczenia maszyny Cypriana:<\/p>\n

\u201eBy\u0142em w Spi\u0161skej Belej (Bia\u0142ej Spiskiej) na placu, gdzie z\u00a0 rozkazu biskupa nitrza\u0144skiego Ladislava Matyasovszk\u00e9ho z\u00a0 Marku\u0161oviec\u00a0 \u201ew\u00f3z diab\u0142a\u201d sp\u0142on\u0105\u0142 w ogniu. Maszyn\u0119 zbudowa\u0142 pewien ojciec Cyprianus z\u00a0lechnickiego (polskiego) klasztoru, kt\u00f3ry wed\u0142ug czerwonych cegie\u0142 z\u00a0kt\u00f3rych jest zbudowany ludzie nazywaj\u0105 Czerwonym Klasztorem.<\/p>\n

Przy spaleniu by\u0142o sporo ludzi i przybyli nawet czcigodni kanonicy ze Spi\u0161skej Kapituly (Spiskiej Kapitu\u0142y). Ojciec Cyprianus, kt\u00f3rego wcze\u015bniej nazywali Vogelbergom, przypi\u0105\u0142 sobie \u201ediabelsk\u0105 maszyn\u0119\u201d na szczycie Trzech Koron i dzi\u0119ki niej dolecia\u0142 do Morskiego Oka. Pan biskup nie by\u0142 obecny przy spaleniu maszyny, ale nie mogli widzie\u0107 mnicha, kt\u00f3rego pos\u0142ano na miejsce sk\u0105d ju\u017c wi\u0119cej g\u00f3ry nie zobaczy i nie podlegnie pokusie, aby zn\u00f3w lata\u0142 .\u201d<\/p>\n

Cyprian zmar\u0142 prawdopodobnie w 1775 r. Oficjalna wersja m\u00f3wi, \u017ce odszed\u0142 z\u00a0tego \u015bwiata w celi klasztornej. Inne m\u00f3wi\u0105, \u017ce przez d\u0142ugie lata cierpia\u0142 za sw\u00f3j pomys\u0142 z\u00a0 lataniem przykuty za kar\u0119 do mur\u00f3w klasztornych w Pannohalmie lub nawet to, \u017ce zosta\u0142 zlikwidowany przez \u015awi\u0119t\u0105 Inkwizycj\u0119.<\/p>\n

Koszeghy w swoich badaniach twierdzi\u0142, \u017ce w r\u0119ce zwierzchnik\u00f3w ko\u015bcielnych zosta\u0142 wydany denuncjacj\u0105 przez swoich wsp\u00f3\u0142braci zazdroszcz\u0105cych mu popularno\u015bci i szacunku, kt\u00f3rym si\u0119 cieszy\u0142 pomi\u0119dzy zwyk\u0142ym ludem wiejskim. Nie wiadomo te\u017c w jaki spos\u00f3b Cyprian m\u00f3g\u0142 utrzymywa\u0107 tak \u017cywy kontakt ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym i chodzi\u0107 na liczne wyprawy oraz w\u0119dr\u00f3wki po okolicy poniewa\u017c zakonnicy kamedulscy \u017cyli w absolutnej izolacji. Ta mia\u0142a im zapewni\u0107 pe\u0142n\u0105 koncentracj\u0119 na sprawy duchowe i \u017cycie\u00a0 prawie w zupe\u0142nym milczeniu.<\/p>\n

Wiadomo natomiast, \u017ce po decyzji biskupa nigdy wi\u0119cej nie pojawi\u0142 si\u0119 poza murami klasztornymi ani nigdy nie zobaczy\u0142 swoje ukochane Tatry. Biskup uwa\u017ca\u0142, \u017ce lata\u0107 mog\u0105 tylko ptaki i ludziom nie wolno jest zmienia\u0107 \u201eprzykazania bo\u017ce\u201d.<\/p>\n

Tak sko\u0144czy\u0142a si\u0119 prawdziwa historia mnicha Cypriana \u2013 przyrodnika, zielarza, alchemisty, aptekarza, lotniarza tatrza\u0144skiego, producenta lusterek, pirotechniki i cz\u0142owieka marz\u0105cego o lotach na gwiazdy, kt\u00f3remu przy\u015bwieca\u0142o has\u0142o:<\/p>\n

 <\/p>\n

\u201eAD\u00a0\u00a0 ASTRA\u201d \u2013 do gwiazd<\/em><\/strong>.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kamienny mnich nad Morskim Okiem symbolizuje dzisiaj nie tylko odwieczne pragnienie cz\u0142owieka lata\u0107 niczym ptaki, lecz r\u00f3wnie\u017c kar\u0119 za pr\u00f3b\u0119 takiego latania i wolno\u015b\u0107 my\u015bli mnicha z\u00a0ko\u0144ca XVIII w., kt\u00f3ra nie by\u0142a w zgodzie z\u00a0 \u201ewiecznymi\u201d prawami ziemskimi.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em>\"\"<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Morskie\u00a0\u00a0\u00a0 Oko\u00a0 i\u00a0 legenda\u00a0\u00a0 o\u00a0 lataj\u0105cym\u00a0\u00a0 mnichu   Morskie Oko, \u201eper\u0142a\u201d polskich Tatr, jest najwi\u0119kszym jeziorem tatrza\u0144skim. Rozk\u0142ada si\u0119 na powierzchni prawie 35 hektar\u00f3w i osi\u0105ga g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 ponad 50 metr\u00f3w. Kiedy\u015b nazywano go Rybim Jeziorem poniewa\u017c w odr\u00f3\u017cnieniu od pozosta\u0142ych jezior tatrza\u0144skich jedynie w jego wodach \u017cyj\u0105 ryby. W 1836 r. nad jego brzegiem zbudowano […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[6,14],"tags":[],"class_list":["post-766","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-krasy-polska","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/766","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=766"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/766\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}