<\/p>\n
<\/p>\n
Naukowa wyprawa Michaliny Isaakowej do Brazylii w 1926 roku otworzy\u0142a nowy rozdzia\u0142 w historii woja\u017cowania Polek po \u015bwiecie. Michalina by\u0142a wdow\u0105 po Juliuszu Isaaku, entomologu, kolekcjonerze, \u015bwiatowej s\u0142awy badaczu \u017cycia i rozwoju owad\u00f3w.
\nNaukowca pasjonowa\u0142y przede wszystkim motyle podzwrotnikowe, kt\u00f3rych rzadkie gatunki hodowa\u0142 we w\u0142asnej pracowni w Zawierciu. Krzy\u017cowa\u0142 je z innymi, otrzymuj\u0105c nowe odmiany. \u017bona uczestniczy\u0142a w tych pracach. W dwa lata po \u015bmierci m\u0119\u017ca postanowi\u0142a kontynuowa\u0107 jego dzie\u0142o. Przemierzy\u0142a Paran\u0119, docieraj\u0105c z pomoc\u0105 polskich osadnik\u00f3w nad rzek\u0119 Ivai oraz do s\u0142abo zaludnionych okolic Apucarany. Do kraju wr\u00f3ci\u0142a w maju 1928 roku, przywo\u017c\u0105c zbi\u00f3r licz\u0105cy 15 tysi\u0119cy owad\u00f3w. Opis swej wyprawy zawar\u0142a w ksi\u0105\u017cce \u201ePolka w puszczach Parany“ (1936). Wst\u0119p do niej napisa\u0142 Arkady Fiedler. Nakre\u015bli\u0142 w nim posta\u0107 prawdziwej pasjonatki: W po\u0142udniowej Brazylii, w latach 1928-29, natrafia\u0142em cz\u0119sto w polskich koloniach na \u015blady dziwnej kobiety. Samiute\u0144ka przyjecha\u0142a z Polski, przez dwa lata \u017cy\u0142a w Paranie i tu\u017c przed moim przyjazdem do Ameryki wr\u00f3ci\u0142a do kraju. Niewiasta uzbrojona w niebywa\u0142\u0105 odwag\u0119 sz\u0142a sama mi\u0119dzy obcych ludzi, przebywa\u0142a w\u015br\u00f3d Indian i dzikich kabokli, wdziera\u0142a si\u0119 w mroczn\u0105 puszcz\u0119, tam gdzie nawet uzbrojony m\u0119\u017cczyzna szed\u0142 niech\u0119tnie, i polowa\u0142a gorliwie przez ca\u0142y czas na naj-osob\u0142iwsz\u0105 i najciekawsz\u0105 zwierzyn\u0119, jak\u0105 stworzy\u0142a przyroda po\u0142udniowoameryka\u0144ska: na owady, a g\u0142\u00f3wnie na motyle.
\nJak wiadomo, autor ksi\u0105\u017cek \u201eRyby \u015bpiewaj\u0105 w Ukajali“, \u201eZwierz\u0119ta z lasu dziewiczego“ i \u201eOrinoko“ sam by\u0142 pasjonatem motyli, a nagroda jego imienia, przyznawana co rok za ksi\u0105\u017cki podr\u00f3\u017cnicze, wi\u0105\u017ce si\u0119 z wr\u0119czeniem laureatom Bursztynowego Motyla. Nasz znakomity podr\u00f3\u017cnik nie ukrywa\u0142 podziwu dla osoby podzielaj\u0105cej jego zainteresowania: Zdoby\u0142a wspania\u0142\u0105 kolekcj\u0119 groteskowych chrz\u0105szczy, okrutnych modliszek, dziwacznych szara\u0144czy i przecudnych motyli, niekt\u00f3re o rozpi\u0119to\u015bci naszej kuropatwy (…). Gdy zwiedza\u0142em okolice, w kt\u00f3rych niedawno dzia\u0142a\u0142a, by\u0142em \u015bwiadkiem ciekawego zjawiska, jak pami\u0119\u0107 o niej przeistacza\u0142a si\u0119 w legend\u0119 o sympatycznej i dzielnej \u201e\u0142owczyni motyli“.<\/p>\n
Po powrocie do Polski podr\u00f3\u017cniczka prezentowa\u0142a zbiory m\u0119\u017ca i swoje w\u0142asne trofea, organizuj\u0105c wystawy i wyg\u0142aszaj\u0105c wyk\u0142ady w r\u00f3\u017cnych miastach Polski. Na jednej z takich wystaw, urz\u0105dzonej przed Wielkanoc\u0105 1932 roku w auli gimnazjum przyrodniczego im. Bergera w Poznaniu, Fiedler spotka\u0142 si\u0119 z ni\u0105 osobi\u015bcie. Odnotowa\u0142 w\u00f3wczas, \u017ce o swych w\u0119dr\u00f3wkach po lasach para\u0144skich umie opowiadac niezmiernie ciekawie, sama za\u015b jest nowym typem Polki. Jej poprzedniczki w ci\u0119\u017ckich chwilach stawa\u0142y u boku m\u0119\u017c\u00f3w z or\u0119\u017cem w d\u0142oni. Ona zaprezentowa\u0142a innego rodzaju odwag\u0119: Nie zdarzy\u0142o si\u0119, aby niewiasta w starszym wieku wyjecha\u0142a sama do tropikalnej puszczy, dawa\u0142a sobie znakomicie rad\u0119 we wszystkich opa\u0142ach i ostatecznie zebra\u0142a kolekcj\u0119 owad\u00f3w, stanowi\u0105c\u0105 wcale niepo\u015bledni dorobek nauki polskiej
\nO Marii Isaakowej pisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c inny znany polski podr\u00f3\u017cnik, Mieczys\u0142aw Lepecki. W ksi\u0105\u017cce \u201eParana i Polacy“ (1962), podzielaj\u0105c zachwyty Arkadego Fiedlera, przedstawi\u0142 drog\u0119 dzielnej Polki do Kurytyby i Ponta Grosso: Odby\u0142a j\u0105 z grup\u0105 karos, czyli wielkich para\u0144skich bryk, zaprz\u0119\u017conych w osiem mu\u0142\u00f3w, jakimi nasi rodacy wysy\u0142aj\u0105 swoje p\u0142ody rolne i sprowadzaj\u0105 towary z miast. Przez Therezin\u0119, Apucaran\u0119 i Hervansinho przyby\u0142a do Candido de Abreu, po\u0142o\u017conego ju\u017c na skraju cywilizacji i nieprzejrzanych bor\u00f3w dziewiczych. Przez kilkana\u015bcie miesi\u0119cy go\u015bci\u0142a u polskich fazender\u00f3w, osadnik\u00f3w i nauczycieli. Wsz\u0119dzie przyjmowano j\u0105 z wielk\u0105 \u017cyczliwo\u015bci\u0105 i go\u015bcinno\u015bci\u0105. By\u0142 to bowiem nie lada ewenement -spotkanie samotnej, niem\u0142odej, a odwa\u017cnej i pe\u0142nej zapa\u0142u uczonej polskiej. W oczach zdumionych mieszka\u0144c\u00f3w puszcz \u0142owi\u0142a motyle i owady, konserwowa\u0142a je, suszy\u0142a, zabezpiecza\u0142a przed zepsuciem. Napawa\u0142a ich jakim\u015b dziwnym rozrzewnieniem. Przyjecha\u0142a oto z tak daleka, aby zajmowa\u0107 si\u0119 czym\u015b tak niepoj\u0119tym, jak kolekcjonowanie stworze\u0144, kt\u00f3re ledwie \u017ce w swoich osadach zauwa\u017cali. Byli dla niej we wzruszaj\u0105cy spos\u00f3b dobrzy. Kobiety i dziewcz\u0119ta, zgubione w sprawach dnia codziennego, widzia\u0142y w niej jakby gwiazd\u0119, jakby zjawisko nie z tego \u015bwiata. Ile\u017c ona musia\u0142a obudzi\u0107 t\u0119sknot, ledwie przeczuwalnych my\u015bli i nadziei. Wie\u015bci o dziwnej kobiecie, uczonej \u0142owczyni motyli zatacza\u0142y coraz to szersze kr\u0119gi, przedostawa\u0142y si\u0119 pod palmowe strzechy ludzi le\u015bnych, aby w ko\u0144cu przeistoczy\u0107 si\u0119 w legend\u0119.<\/p>\n
Tu\u017c przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 Michalina Isaakowa wyjecha\u0142a ponownie do Brazylii. Niestety, tym razem jej samotna wyprawa zako\u0144czy\u0142a si\u0119 tragicznie. Uton\u0119\u0142a podczas przeprawy cz\u00f3\u0142nem przez jedn\u0105 z brazylijskich rzek. Rodzina w kraju pr\u00f3bowa\u0142a po wojnie wyja\u015bni\u0107 okoliczno\u015bci tej tragedii. Uda\u0142o si\u0119 jedynie ustali\u0107, \u017ce zbiory, kt\u00f3re zgromadzi\u0142a w czasie drugiej wyprawy, przej\u0105\u0142 rz\u0105d brazylijski. Ambasada polska nie potrafi\u0142a wskaza\u0107, gdzie zosta\u0142a pochowana Isaakowa. Informacj\u0119 o tym przekaza\u0142a mi jej prawnuczka, \u0142\u00f3dzka dziennikarka Ma\u0142gorzata Golicka.<\/p>\n
<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Naukowa wyprawa Michaliny Isaakowej do Brazylii w 1926 roku otworzy\u0142a nowy rozdzia\u0142 w historii woja\u017cowania Polek po \u015bwiecie. Michalina by\u0142a wdow\u0105 po Juliuszu Isaaku, entomologu, kolekcjonerze, \u015bwiatowej s\u0142awy badaczu \u017cycia i rozwoju owad\u00f3w. Naukowca pasjonowa\u0142y przede wszystkim motyle podzwrotnikowe, kt\u00f3rych rzadkie gatunki hodowa\u0142 we w\u0142asnej pracowni w Zawierciu. Krzy\u017cowa\u0142 je z innymi, otrzymuj\u0105c nowe odmiany. […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-83","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-poliaci-vo-svete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}