{"id":866,"date":"2012-12-02T21:22:37","date_gmt":"2012-12-02T21:22:37","guid":{"rendered":"http:\/\/polonus.sk\/?p=866"},"modified":"2012-12-02T21:22:37","modified_gmt":"2012-12-02T21:22:37","slug":"turcianske-teplice-a-modre-kupele","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/turcianske-teplice-a-modre-kupele\/","title":{"rendered":"Tur\u010dianske Teplice a "Modre kupele""},"content":{"rendered":"


\nTur\u010dianske Teplice i \u201eNiebieska \u0141a\u017ania\u201d<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Jedno z\u00a0najbardziej znanych uzdrowisk s\u0142owackich urz\u0105dzone jest w niewielkim miasteczku Tur\u010dianske Teplice. Wspomniana miejscowo\u015b\u0107 znajduje si\u0119 niedaleko miasta Martin, w regionie zwanym Turiec.<\/p>\n

Pierwsza wzmianka o tutejszych terenach, obfituj\u0105cych w lecz\u0105ce zdrowie cieplice, odnotowana zosta\u0142a w dokumencie donacyjnym kr\u00f3la w\u0119gierskiego W\u0142adys\u0142awa IV Kuma\u0144czyka dla margrabiego Piotra z 1281 roku.<\/p>\n

W ponad sto lat p\u00f3\u017aniej, bo w 1402 roku pojawi\u0142a si\u0119 pierwsza wzmianka zawieraj\u0105ca \u0142aci\u0144sk\u0105 nazw\u0119 miejscowo\u015bci \u2013 Thermae Thurociensis. W tym czasie leczniczymi wodami interesowa\u0142a si\u0119 znacznie miejscowa szlachta. Zdawa\u0142a sobie ona bowiem spraw\u0119 z korzy\u015bci p\u0142yn\u0105cych z ich posiadania.<\/p>\n

W roku 1423 z leczniczych w\u0142a\u015bciwo\u015bci \u017ar\u00f3de\u0142 skorzysta\u0142 przeje\u017cd\u017caj\u0105cy t\u0119dy Zygmunt Luksemburski, kr\u00f3l w\u0119gierski i czeski, cesarz rzymsko-niemiecki.<\/p>\n

Pierwszy budynek uzdrowiskowy pojawi\u0142 si\u0119 tu ju\u017c w ko\u0144cu XV wieku. Zim\u0105 1495 roku Walenty Korom, \u00f3wczesny w\u0142a\u015bciciel niedalekiego zamku Blatnica, zbudowa\u0142 pierwszy kamienny dom pe\u0142ni\u0105cy rol\u0119 gospody i zajazdu.<\/p>\n

W kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej, na podstawie dokumentu donacyjnego Ferdynanda II Habsburga, miejscowe cieplice sta\u0142y si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 bogatych mieszczan z Kremnicy. Kremniczanie skwapliwie wykorzystywali pobyt przy \u017ar\u00f3d\u0142ach na odpoczynek i przede wszystkim leczenie dolegliwo\u015bci zdrowotnych. O prominentnych kuracjuszy stara\u0142 si\u0119 Luka\u0161 Reme\u0148, pierwszy znany z imienia i nazwiska karczmarz \u2013 zarz\u0105dca \u017ar\u00f3de\u0142. Przeprowadzi\u0142 on r\u00f3wnie\u017c gruntown\u0105 przebudow\u0119 istniej\u0105cej bazy uzdrowiskowej. Urz\u0105dzi\u0142 nowe baseny, kt\u00f3re ogrodzi\u0142 i zadaszy\u0142.<\/p>\n

Pierwszym, znanym z nazwiska lekarzem uzdrowiskowym, by\u0142 Jan z Mo\u0161oviec, kt\u00f3ry w 1568 roku otworzy\u0142 tutaj sw\u00f3j gabinet i rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 lekarsk\u0105. Jego inicjatyw\u0119 kontynuowa\u0142 p\u00f3\u017aniej Viliam Neumann von Wiesenfels.<\/p>\n

W ko\u0144cu XVI w. udzrowisko cieszy\u0142o si\u0119 ju\u017c znacznym rozg\u0142osem. Coraz cz\u0119\u015bciej odwiedzali go zamo\u017cni kuracjusze, wywodz\u0105cy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie spo\u015br\u00f3d bogatej szlachty. Przebywa\u0142 tu m.in. Maksymiliam II Habsburg (1573). Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce stare drewniane budynki uzdrowiskowe nie by\u0142y w stanie sprosta\u0107 potrzebom bogatej i wymagaj\u0105cej klienteli. Aby zachowa\u0107 znaczne dochody, mieszczanie z Kremnicy jako w\u0142a\u015bciciele cieplic, zbudowali nowy, tzw. czerwono-bia\u0142y budynek \u0142a\u017ani.<\/p>\n

Uzdrowisko rozwija\u0142o si\u0119 dalej, mimo \u017ce wiek XVII by\u0142 na G\u00f3rnych W\u0119grzech czyli S\u0142owacji, burzliwy i obfituj\u0105cy w mn\u00f3stwo spisk\u00f3w oraz powsta\u0144 szlachty przeciwko Habsburgom. Liczba go\u015bci dzi\u0119ki temu, \u017ce szlachcie towarzyszy\u0142 zawsze liczny dw\u00f3r, z roku na rok ros\u0142a. Wielu kuracjuszy odwiedza\u0142o cieplice regularnie. W celu zaspokojenia potrzeb rosn\u0105cej liczby kuracjuszy, wojewoda turcza\u0144ski R\u00e9vai zmuszony by\u0142 w 1635 roku rozbudowa\u0107 stary, drewniany budynek uzdrowiskowy, tzw. \u201eCzerwon\u0105 \u0141a\u017ani\u0119\u201d.<\/p>\n

Uzdrowisko mog\u0142o si\u0119 w tym czasie pochwali\u0107 nie tylko krajowymi kuracjuszami, lecz r\u00f3wnie\u017c przybyszami z Polski, Austrii, Siedmogrodu i innych kraj\u00f3w europejskich. Jednym z nich by\u0142 Edward Brown, podr\u00f3\u017cnik angielski, kt\u00f3ry opisa\u0142 jak wygl\u0105da\u0142o uzdrowisko w XVII w.<\/p>\n

Tur\u010dianske Teplice by\u0142y wtedy niewielkim miasteczkiem, le\u017c\u0105cym nad potokiem. Wyp\u0142ywa\u0142y w nim \u017ar\u00f3d\u0142a z ciep\u0142\u0105 wod\u0105 lecznicz\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a czysta, pachnia\u0142a siark\u0105 i tworzy\u0142a zielone osady. Do wn\u0119trza \u0142a\u017ani woda dostawa\u0142a si\u0119 otworami w pod\u0142odze, kt\u00f3rych by\u0142o siedem. Z pierwszego \u017ar\u00f3d\u0142a korzysta\u0142a szlachta, z drugiego bogate mieszcza\u0144stwo, z trzeciego ch\u0142opi, z czwartego ch\u0142opki, z pi\u0105tego \u017cebracy, z sz\u00f3stego zara\u017ceni syfilisem, z si\u00f3dmego za\u015b Cyganie.<\/p>\n

Z niniejszego opisu wida\u0107, \u017ce dost\u0119p do w\u00f3d leczniczych posiadali wszyscy, bez wzgl\u0119du na swoje pochodzenie spo\u0142eczne.<\/p>\n

 <\/p>\n

\n

Zabytkowy budynek tzw. \u201eNiebieskiej \u0141a\u017ani\u201d (\u201eModr\u00fd k\u00fape\u013e\u201d)<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

W nast\u0119pnych latach udzrowisko upad\u0142o. Dlatego na pocz\u0105tku XVIII w. mieszczanie z Kremnicy zdecydowali si\u0119 na wydzier\u017cawianie obiekt\u00f3w uzdrowiskowych zainteresowanym tym osobom. Jednym z pierwszych dzier\u017cawc\u00f3w by\u0142 doktor Chytreus, autor pierwszej znanej publikacji o uzdrowisku, w kt\u00f3rej opisa\u0142 zalety k\u0105pieli leczniczych, zw\u0142aszcza w \u017ar\u00f3dle bij\u0105cym w budynku tzw. \u201eZielonej \u0141a\u017ani\u201d. W\u0142a\u015bciciele wspomianego obiektu wykonali jego niezb\u0119dny remont, wyczy\u015bcili \u017ar\u00f3d\u0142a i postawili ogrodzenie. Do obs\u0142ugi obiektu zatrudniono miejscowego m\u0142ynarza, karczmarza i lekarza uzdrowiskowego, kt\u00f3ry nadzorowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 lecznicz\u0105. Lekarz upowa\u017cniony zosta\u0142 do pobierania op\u0142aty za korzystanie z k\u0105pieli. W celu promocji uzdrowiska wydana zosta\u0142a publikacja, kt\u00f3r\u0105 napisa\u0142 Pavol Kotaibel, znany budapeszta\u0144ski profesor chemii i botaniki.Du\u017ce znaczenie dla dalszego rozwoju uzdrowiska mia\u0142o wybudowanie w jego pobli\u017cu linii kolejowej (1872) Vr\u00fatky \u2013 Zvolen. Po\u0142\u0105czenie kolejowe umo\u017cliwi\u0142o wi\u0119kszy nap\u0142yw kuracjuszy, co z kolei spowodowa\u0142o rozbudow\u0119 bazy noclegowej.<\/p>\n

Stary budynek \u201eZielonej \u0141a\u017ani\u201d zosta\u0142 zburzony a na jego miejscu w 1885 roku zbudowano istniej\u0105cy do dzi\u015b obiekt \u201eNiebieskiej \u0141a\u017ani\u201d (\u201eModr\u00fd k\u00fape\u013e\u201d).\u00a0 Obok niego postawiono dwupi\u0119trowy dom uzdrowiskowy \u201eEl\u017cbieta\u201d (obecnie dom uzdrowiskowy \u201eJ\u00e1n Koll\u00e1r\u201d). Szybko rozwija\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c miasto. Przybywa\u0142a tutaj w poszukiwaniu pracy okoliczna ludno\u015b\u0107. Ros\u0142a wi\u0119c liczba jego sta\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

 <\/p>\n

\n

Hotel uzdrowiskowy \u201eVe\u013ek\u00e1 Fatra\u201d<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Rozw\u00f3j\u00a0 miasteczka zahamowa\u0142 wybuch I wojny \u015bwiatowej. Podczas konfliktu zbrojnego uzdrowisko przekszta\u0142cone zosta\u0142o w szpital wojskowy.<\/p>\n

W okresie mi\u0119dzywojennym i w czasie II wojny \u015bwiatowej, poszczeg\u00f3lne obiekty by\u0142y dzier\u017cawione przez miasto Kremnica. Zbudowany zosta\u0142 nowy dom uzdrowiskowy \u201eMal\u00e1 Fatra\u201d (1926). W 1940 roku przeprowadzona zosta\u0142a cz\u0119\u015bciowa przebudowa urz\u0105dze\u0144 uzdrowiskowych.<\/p>\n

Po II wojnie \u015bwiatowej uzdrowisko zosta\u0142o znacjonalizowane (1949). Nowa administracja pa\u0144stwowa wykona\u0142a generaln\u0105 przebudow\u0119 i rozbudow\u0119 obiekt\u00f3w uzdrowiskowych. Zmodernizowana zosta\u0142a \u201eCzerwona \u0141a\u017ania\u201d, domy uzdrowiskowe \u201eFatra\u201d i \u201eKoll\u00e1r\u201d. W 1973 roku wybudowano nowy dom uzdrowiskowy \u201eAlfa\u201d a w dwa lata p\u00f3\u017aniej dom uzdrowiskowy \u201eVe\u013ek\u00e1 Fatra\u201d posiadaj\u0105cy 177 miejsc noclegowych, kt\u00f3ry w 1984 roku rozbudowano do 465 miejsc.<\/p>\n

Uzdrowisko posiada k\u0105pielisko \u201eSpa & Aquapark\u201d, kt\u00f3re tworzy:<\/p>\n

– cz\u0119\u015b\u0107 lecznicza \u201eSpa\u201d: basen czerwony o temperaturze wody38 \u00b0C,<\/p>\n

basen rehabilitacyjny o temperaturze wody33 \u00b0C, wir\u00f3wka wodna<\/p>\n

Whirlpool o temperaturze wody35 \u00b0C,<\/p>\n

– cz\u0119\u015b\u0107 rekreacyjna \u201eAquapark\u201d z wod\u0105 o temperaturze 35 \u00b0C: basen<\/p>\n

p\u0142ywacki o d\u0142ugo\u015bci25 m, okr\u0105g\u0142y basen wypoczynkowy, tobogan<\/p>\n

\u201eKamikadze\u201d o d\u0142ugo\u015bci47 mi \u201eMovie\u201d o d\u0142ugo\u015bci97 m, letni<\/p>\n

basen dla dzieci, letni basen z atrakcjami.<\/p>\n

Tutejsze lecznicze wody mineralne poleca si\u0119 wszystkim pacjentom cierpi\u0105cym na schorzenia dr\u00f3g moczowych (jedyne uzdrowisko tego rodzaju na S\u0142owacji!), uk\u0142adu ruchowego i nerwic\u0119.<\/p>\n

Podczas pobytu leczniczego warto zajrze\u0107 do barokowego kasztelu w dzielnicy Diviaky i napi\u0107 si\u0119 \u015bwietnej wody mineralnej pochodz\u0105cej ze \u017ar\u00f3d\u0142a w miejscowo\u015bci Budi\u0161.<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tur\u010dianske Teplice i \u201eNiebieska \u0141a\u017ania\u201d   Jedno z\u00a0najbardziej znanych uzdrowisk s\u0142owackich urz\u0105dzone jest w niewielkim miasteczku Tur\u010dianske Teplice. Wspomniana miejscowo\u015b\u0107 znajduje si\u0119 niedaleko miasta Martin, w regionie zwanym Turiec. Pierwsza wzmianka o tutejszych terenach, obfituj\u0105cych w lecz\u0105ce zdrowie cieplice, odnotowana zosta\u0142a w dokumencie donacyjnym kr\u00f3la w\u0119gierskiego W\u0142adys\u0142awa IV Kuma\u0144czyka dla margrabiego Piotra z 1281 roku. […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-866","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nezaradene"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/866","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=866"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/866\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=866"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=866"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}