\n\u017bilina to centrum p\u00f3\u0142nocno\u00adzachodniej S\u0142owacji, le\u017c\u0105ce u zbiegu rzeki V\u00e1h (Wag) z jego do\u00adp\u0142ywami – Kysuca i\u00a0Raj\u010dianka. Po\u0142o\u017cona jest ona w kotlinie ograni\u00adczonej wzniesieniami: Mal\u00e1 Fa\u00adtra, Su\u013eovsk\u00e9 vrchy, Javorn\u00edky i Kysuck\u00e1 vrchovina (Ma\u0142a Fatra, Wierchy Sulowskie, Jaworniki i Wzg\u00f3rza Kisuckie). Stolica wojew\u00f3dztwa jest jednym z najstar\u00adszych miast s\u0142owackich.<\/p>\n
Pierwsza wzmianka o\u00a0miejscowo\u015bci, nawi\u0105zuj\u0105ca do obszaru obecnego miasta, znanego ja\u00adko \u201eterra de Selinan\u201c, pochodzi z 1208 roku. W 1312 roku \u017dili\u00adna otrzyma\u0142a prawa miejskie od kr\u00f3la w\u0119gierskiego Karola I Ro\u00adberta.<\/p>\n
Miasto pochwali\u0107 si\u0119 mo\u017ce miejscow\u0105 Ksi\u0119g\u0105 Miejsk\u0105 prowadzon\u0105 od 1378 roku, kt\u00f3ra uwa\u017cana jest za najstarszy zabytek s\u0142owackiego pi\u015bmiennictwa prawnego oraz Privilegium Pro Slavis \u2013 Przywi\u00adlejem dla S\u0142owak\u00f3w, wydanym przez kr\u00f3la w\u0119gierskiego i pol\u00adskiego, Ludwika I\u00a0Wielkiego (zwanego w Polsce W\u0119gierskim) w 1381 ro\u00adku. Kr\u00f3l, wspominanym przywilejem, da\u0142 prawo miejscowym S\u0142owakom do r\u00f3wnorz\u0119d\u00adnego zajmowania miejsc w radzie miejskiej. Zr\u00f3wna\u0142 w ten spos\u00f3b s\u0142owack\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z niemieck\u0105 mniejszo\u015bci\u0105, kt\u00f3ra rz\u0105dzi\u0142a w mie\u015bcie, decy\u00addowa\u0142a o jego sprawach oraz losach mieszka\u0144c\u00f3w. S\u0142owacy uzyskali liczebne r\u00f3wnouprawnienie w Radzie Miejskiej, z rz\u0105dz\u0105cymi wtedy miastem rajcami niemiecki\u00admi. W ten spos\u00f3b zniesiona zosta\u0142a dyskryminacja bogatej mniej\u00adszo\u015bci nad biedniejsz\u0105, lecz mniej wp\u0142ywow\u0105 tubylcz\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105.<\/p>\n
Obecnie miasto jest znanym o\u015brodkiem przemys\u0142owym regionu Pova\u017cie. Mie\u015bci si\u0119 tutaj r\u00f3wnie\u017c \u017dilinsk\u00e1 univerzita (Uniwersytet \u017byli\u0144ski, dawna Wy\u017csza Szko\u0142a Ko\u00admunikacji i \u0141\u0105czno\u015bci), znana uczelnia techniczna. Miasto jest wa\u017cnym centrum handlowym.<\/p>\n
Godnym obejrzenia jest \u017cyli\u0144\u00adski deptak – N\u00e1rodna ulica, prowa\u00addz\u0105cy ze stacji kolejowej do zabytkowego centrum miasta. Nim do\u00adsta\u0107 si\u0119 mo\u017cna poprzez tzw. \u201efar\u00adskie schody\u201c znajduj\u0105ce si\u0119 przy ko\u015bciele farnym, na odnowiony ry\u00adnek g\u0142\u00f3wny – M\u00e1rianske n\u00e1mestie (plac Maria\u0144ski) z\u00a0przyleg\u0142ymi uliczkami.<\/p>\n
Stary kwadratowy rynek po\u00adsiada ciekawe i cenne rozwi\u0105zanie architektoniczno-urbanistyczne. Jest jedynym swego rodzaju za\u00adchowanym placem miejskim, w kt\u00f3rym po ca\u0142ym obwodzie ci\u0105\u00adgnie si\u0119 106 arkad, urz\u0105dzonych na parterze 44 kamieniczek mieszcza\u0144skich. Pierwotnie, domy przy placu posiada\u0142y wysokie, ostre, dwuspadowe dachy, lecz na skutek po\u017caru w 1886 r. <\/em>ich kszta\u0142t zmieniony zosta\u0142 na p\u0142aski, jednospadowy.<\/p>\n Bardzo cennym zabytkiem miasta jest stary, roma\u0144ski ko\u00ad\u015bci\u00f3\u0142ek \u015bw. Stefana zbudowany w 1250 r. w obecnej dzielnicy Z\u00e1vodie, prze\u00adbudowany w XVI-XVIII w. Opr\u00f3cz tego, nale\u017cy wymieni\u0107\u00a0 ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny \u015bw. Tr\u00f3jcy z ok. 1400 r. <\/em>z renesansow\u0119 dzwonni\u00adc\u0105 z 1530 r.<\/p>\n Warto obejrze\u0107 r\u00f3wnie\u017c barokowy ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor franciszkan\u00f3w z lat 1704-1730, ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor jezuit\u00f3w z\u00a01743 r., ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki z lat 1935-36, sy\u00adnagog\u0119 z lat 1933-34 oraz zamek Budat\u00edn z\u00a0II po\u0142owy XIII wieku.<\/p>\n Ulubionym miejscem space\u00adr\u00f3w i odpoczynku mieszka\u0144c\u00f3w miasta jest le\u015bny park Chrast, podmiejskie tereny wypoczynko\u00adwe przy starym grodzisku – Hra\u00addisko, niewielkie wzniesienia za miastem – Dube\u0148 i Stranik. W\u0119dkarze skorzysta\u0107 mog\u0105 ze zbiornika wodnego przy elek\u00adtrowni Doln\u00fd Hri\u010dov, \u017bilina, sta\u00adw\u00f3w rybnych przy wspomnia\u00adnych zbiornikach retencyjnych, teren\u00f3w nad rzekami Vah, Kysuca i Raj\u010dianka. Tury\u015bci dostan\u0105 si\u0119 oznaczonymi szlakami w ma\u00adlownicze i ciekawe zak\u0105tki okoli\u00adcy – Su\u013eovsk\u00e9 skaly, Javorn\u00edky, Mal\u00e1 Fatra.<\/p>\n <\/p>\n Waldemar Ireneusz Oszcz\u0119da<\/em><\/p>\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u017bilina to centrum p\u00f3\u0142nocno\u00adzachodniej S\u0142owacji, le\u017c\u0105ce u zbiegu rzeki V\u00e1h (Wag) z jego do\u00adp\u0142ywami – Kysuca i\u00a0Raj\u010dianka. Po\u0142o\u017cona jest ona w kotlinie ograni\u00adczonej wzniesieniami: Mal\u00e1 Fa\u00adtra, Su\u013eovsk\u00e9 vrchy, Javorn\u00edky i Kysuck\u00e1 vrchovina (Ma\u0142a Fatra, Wierchy Sulowskie, Jaworniki i Wzg\u00f3rza Kisuckie). Stolica wojew\u00f3dztwa jest jednym z najstar\u00adszych miast s\u0142owackich. Pierwsza wzmianka o\u00a0miejscowo\u015bci, nawi\u0105zuj\u0105ca do obszaru obecnego […]<\/p>","protected":false},"author":63,"featured_media":936,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-935","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-waldemar-oszczeda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/935","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=935"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/935\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/936"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozpolonus.sk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}