Dňa 18. septembra 2026 sa v Žiline uskutočnilo zážitkové literárno-tvorivé stretnutie Kde býva tvoj smútok?, určené rodinám a mladým ľuďom. Podujatie prepojilo autorské čítanie, spoločný rozhovor, zmyslové vnímanie a výtvarnú tvorbu.

Ústredným motívom stretnutia bol autorský príbeh Moja cesta smútočným lesom s piatimi sprievodcami od RNDr. Moniky Kašovej – MonKa. Príbeh sprevádzal účastníkov krajinou smútku prostredníctvom piatich obrazov: Hmly, Vetra, Vtáčika, Vŕby a Svetielka. Každý zo sprievodcov predstavoval inú podobu prežívania aj inú možnosť, ako sa pri smútku zastaviť.

Príbeh ako priestor na bezpečné zastavenie

Autorské čítanie neponúkalo rýchle odpovede ani návody, ako smútok odstrániť. Vytváralo priestor, v ktorom bolo možné smútok vnímať cez príbeh, metaforu, obraz a vlastnú skúsenosť.

Účastníci sa počas čítania zastavovali pri otázkach, kde sa smútok môže nachádzať, ako sa prejavuje v tele a zmysloch a čo človeku pomáha, keď ním prechádza. Dôležitou súčasťou bola myšlienka, že smútok nemusí byť nepriateľom. Môže sa stať sprievodcom, ktorý upozorňuje na stratu, potrebu blízkosti alebo na niečo, čo je pre človeka dôležité.

Od počúvania k vlastnej mape smútku

Na literárnu časť nadviazala tvorivá dielňa. Účastníci pracovali s ilustráciami, pracovnými listami a vlastnou mapou smútku. Prostredníctvom kresby, farby, línie a symbolov mohli zachytiť miesto, na ktorom sa vo svojom príbehu práve nachádzajú, aj to, čo by im na ďalšej ceste mohlo pomôcť.

Tvorba umožnila vyjadriť aj to, čo sa slovami pomenúva ťažko. Každá mapa vznikala ako osobná stopa – bez porovnávania a bez jedinej správnej odpovede. Účastníci si mohli vytvoriť vlastného sprievodcu smútkom a premýšľať, kto alebo čo môže kráčať vedľa nich bez toho, aby ich cestu prešlo namiesto nich.

Stretnutie ukázalo, že literatúra môže byť nielen čítaným textom, ale aj bezpečným priestorom na spoločné zastavenie, rozhovor a tvorivé spracovanie emócií. Prepojenie príbehu, ilustrácie a vlastnej tvorby umožnilo pristupovať k téme smútku citlivo a spôsobom prístupným rôznym vekovým skupinám.

Výstupom podujatia bolo autorské čítanie, interaktívna literárna beseda, tvorivá dielňa, individuálne mapy smútku a fotodokumentácia aktivity.

Podujatie organizačne zabezpečilo APŽ, o. z. Autorkou príbehu, ilustrácií a tvorivej koncepcie je RNDr. Monika Kašová – MonKa.

Projekt z verejných zdrojov podporil Fond na podporu umenia.

---

Gdzie mieszka twój smutek w Żylinie

W dniu 18 września 2026 r. w Żylinie odbyło się interaktywne spotkanie literacko-twórcze Gdzie mieszka twój smutek?, skierowane do rodzin i młodzieży. Wydarzenie łączyło autorskie czytanie, wspólną rozmowę, doznania zmysłowe i twórczość plastyczną.

Głównym motywem spotkania była autorska opowieść „Moja podróż przez smutny las z pięcioma przewodnikami” autorstwa RNDr. Moniki Kašovej – MonKa. Opowieść prowadziła uczestników przez krainę smutku za pomocą pięciu obrazów: Mgły, Wiatru, Ptaszka, Wierzby i Światełka. Każdy z przewodników przedstawiał inną formę przeżywania smutku, a także inną możliwość zatrzymania się w smutku.

Opowieść jako przestrzeń do bezpiecznego zatrzymania się

Autorskie czytanie nie oferowało szybkich odpowiedzi ani instrukcji, jak pozbyć się smutku. Tworzyło przestrzeń, w której można było postrzegać smutek poprzez opowieść, metaforę, obraz i własne doświadczenie.

Podczas czytania uczestnicy zatrzymywali się nad pytaniami, gdzie może się znajdować smutek, jak przejawia się w ciele i zmysłach oraz co pomaga człowiekowi, gdy przez niego przechodzi. Ważnym elementem była myśl, że smutek nie musi być wrogiem. Może stać się przewodnikiem, który zwraca uwagę na stratę, potrzebę bliskości lub na coś, co jest dla człowieka ważne.

Od słuchania do własnej mapy smutku

Po części literackiej odbyły się warsztaty twórcze. Uczestnicy pracowali z ilustracjami, arkuszami roboczymi i własną mapą smutku. Za pomocą rysunku, kolorów, linii i symboli mogli uchwycić miejsce, w którym właśnie się znajdują w swojej historii, a także to, co mogłoby im pomóc w dalszej drodze.

Tworzenie pozwoliło również wyrazić to, co trudno ująć w słowa. Każda mapa powstawała jako osobisty ślad – bez porównań i bez jednej poprawnej odpowiedzi. Uczestnicy mogli stworzyć własnego przewodnika po smutku i zastanowić się, kto lub co może kroczyć obok nich, nie przechodząc ich drogi za nich.

Spotkanie pokazało, że literatura może być nie tylko tekstem do czytania, ale także bezpieczną przestrzenią do wspólnego zatrzymania się, rozmowy i twórczego przetworzenia emocji. Połączenie opowieści, ilustracji i własnej twórczości pozwoliło podejść do tematu smutku z wrażliwością i w sposób przystępny dla różnych grup wiekowych.

Wynikiem wydarzenia było autorskie czytanie, interaktywna dyskusja literacka, warsztaty twórcze, indywidualne mapy smutku oraz fotodokumentacja wydarzenia.

Organizacją wydarzenia zajęło się APŽ, o. z. Autorką opowiadania, ilustracji i koncepcji twórczej jest RNDr. Monika Kašová – MonKa.

Projekt został sfinansowany ze środków publicznych przez Fundusz Wspierania Sztuki.