Informacje podstawowe
- liczebnik to odmienna część mowy
- liczebnik wyraża ilość, liczbę lub kolejność
- liczebnik odpowiada na pytania: ile?, który?
b) podziały liczebników
I podział
- 1. LICZEBNIKI GŁÓWNE
np. jeden, osiem, ośmiu, pięćdziesiąt, dwunastu
- 2. LICZEBNIKI PORZĄDKOWE
np. pierwszy, czternasty
- 3. LICZEBNIKI ZBIOROWE
np. dwoje, ośmioro
LICZEBNIKÓW ZBIOROWYCH UŻYWAMY:
- z rzeczownikami nazywającymi osoby różnej płci, np. sześcioro dzieci, piętnaścioro ludzi
- z rzeczownikami zakończonymi w m. l. poj. na -ę, a w m. l. mn. na –ęta, np. siedmioro źrebiąt, dwoje dziewcząt
- z rzeczownikami, które nie mają liczby pojedynczej, np. troje skrzypiec, czworo drzwi
- 4. LICZEBNIKI NIEOKREŚLONE
np. kilka, kilkanaście
- 5. LICZEBNIKI UŁAMKOWE
np. pół, półtora
II podział (ze względu na budowę)
- 1. LICZEBNIKI PROSTE
np. dwa, tysiąc, piąty, kilka
- 2. LICZEBNIKI ZŁOŻONE
np.
dwadzieścia (dwa+dzieścia)
pięćset (pięć+set)
tysiąc sto trzydzieści
kilkanaście (kilka+naście)
kilkaset (kilka+set)
c) odmiana liczebnika
- LICZEBNIKI GŁÓWNE
(odmiana przez przypadki i rodzaje)
| PRZYPADEK | PYTANIE |
rodzaj męskoosobowy |
rodzaj niemęskoosobowy |
| Mianownik | kto? co? | pięciu | pięć |
| Dopełniacz | kogo? czego? | pięciu | pięciu |
| Celownik | komu? czemu? | pięciu | pięciu |
| Biernik | kogo? co? | pięciu | pięć |
| Narzędnik | z kim? z czym? | siedmiu, siedmioma | pięciu, pięcioma |
| Miejscownik | o kim? o czym? | siedmiu | pięciu |
- LICZEBNIKI PORZĄDKOWE
(odmiana przez liczby, przypadki i rodzaje)
LICZBA POJEDYNCZA |
||||||
|
RODZAJ MĘSKI |
RODZAJ ŻEŃSKI |
RODZAJ NIJAKI |
||||
| PRZYPADEK | PYTANIE | PYTANIE | PYTANIE | |||
Mianownik |
który? | pierwszy | która? | pierwsza | które? | pierwsze |
| Dopełniacz | którego? | pierwszego | której? | pierwszej | którego? | pierwszego |
| Celownik | któremu? | pierwszemu | której? | pierwszej | któremu? | pierwszemu |
| Biernik | który? którego? | pierwszy
pierwszego |
którą? | pierwszą | które? | pierwsze |
| Narzędnik | z którym? | z pierwszym | z którą? | z pierwszą | z którym? | z pierwszym |
| Miejscownik | o którym? | o pierwszym | o której? | o pierwszej | o którym? | o pierwszym |
| Wołacz | o! | pierwszy | o! | pierwsza | o! | pierwsze |
LICZBA MNOGA |
|||
|
RODZAJ NIEMĘSKOOSOBOWY |
RODZAJ MĘSKOOSOBOWY |
||
PYTANIE |
PYTANIE |
||
| które? | pierwsze | którzy? | pierwsi |
| których? | pierwszych | których? | pierwszych |
| którym? | pierwszym | którym? | pierwszym |
| które? | pierwsze | których? | pierwszych |
| z którymi? | z pierwszymi | z którymi? | z pierwszymi |
| o których? | o pierwszych | o których? | o pierwszych |
| o! | pierwsze | o! | pierwsi |
W języku polskim zwyczajowo używa się liczebników porządkowych w rodzaju niemęskoosobowym z wyjątkiem: pierwsi, drudzy, trzeci, czwarci.
W rodzaju niemęskoosobowym liczebniki te utarły się w nazewnictwie ułamków
(dwie piąte, trzy szesnaste, itd.)
c) odmiana liczebnika – cd.
- LICZEBNIKI ZBIOROWE
(odmiana przez przypadki)
| PRZYPADEK | PYTANIE | |
| Mianownik | kto? co? | dwoje, siedmioro |
| Dopełniacz | kogo? czego? | dwojga, siedmiorga |
| Celownik | komu? czemu? | dwojgu, siedmiorgu |
| Biernik | kogo? co? | dwoje, siedmioro |
| Narzędnik | z kim? z czym? | z dwojgiem, siedmiorgiem |
| Miejscownik | o kim? o czym? | dwojgu, siedmiorgu |
- LICZEBNIKI NIEOKREŚLONE
(odmiana przez przypadki i rodzaje)
| PRZYPADEK | PYTANIE |
rodzaj męskoosobowy |
rodzaj niemęskoosobowy |
| Mianownik | kto? co? | kilku | kilka |
| Dopełniacz | kogo? czego? | kilku | kilku |
| Celownik | komu? czemu? | kilku | kilku |
| Biernik | kogo? co? | kilku | kilka |
| Narzędnik | z kim? z czym? | kilku, kilkoma | kilku, kilkoma |
| Miejscownik | o kim? o czym? | kilku | kilku |
Slovak 
Polish