Gramatika – číslice


 Informacje podstawowe

  • liczebnik to odmienna część mowy

 

  • liczebnik wyraża ilość, liczbę lub kolejność

 

  • liczebnik odpowiada na pytania: ile?, który?

 

 

b) podziały liczebników

 

I podział

 

  1. 1.     LICZEBNIKI GŁÓWNE

 

np. jeden, osiem, ośmiu, pięćdziesiąt, dwunastu

 

 

  1. 2.     LICZEBNIKI PORZĄDKOWE

 

np. pierwszy, czternasty

 

 

  1. 3.     LICZEBNIKI ZBIOROWE

 

np. dwoje, ośmioro

 

LICZEBNIKÓW ZBIOROWYCH UŻYWAMY:

  • z rzeczownikami nazywającymi osoby różnej płci, np. sześcioro dzieci, piętnaścioro ludzi
  • z rzeczownikami zakończonymi w m. l. poj. na , a w m. l. mn. na –ęta, np.  siedmioro źrebiąt, dwoje dziewcząt
  • z rzeczownikami, które nie mają liczby pojedynczej, np. troje skrzypiec, czworo drzwi

 

 

  1. 4.     LICZEBNIKI NIEOKREŚLONE

 

np. kilka, kilkanaście

 

 

  1. 5.     LICZEBNIKI UŁAMKOWE

 

np. pół, półtora

 

 

 

II podział (ze względu na budowę)

 

 

  1. 1.     LICZEBNIKI PROSTE

 

np. dwa, tysiąc, piąty, kilka

 

  1. 2.     LICZEBNIKI ZŁOŻONE

 

np.

dwadzieścia (dwa+dzieścia)

pięćset (pięć+set)

tysiąc sto trzydzieści

kilkanaście (kilka+naście)

kilkaset (kilka+set)

 

c) odmiana liczebnika

 

 

  1. LICZEBNIKI GŁÓWNE

(odmiana przez przypadki i rodzaje)

 

PRZYPADEK PYTANIE

rodzaj męskoosobowy

rodzaj niemęskoosobowy

Mianownik kto? co? pięciu pięć
Dopełniacz kogo? czego? pięciu pięciu
Celownik komu? czemu? pięciu pięciu
Biernik kogo? co? pięciu pięć
Narzędnik z kim? z czym? siedmiu, siedmioma pięciu, pięcioma
Miejscownik o kim? o czym? siedmiu pięciu
       

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. LICZEBNIKI PORZĄDKOWE

(odmiana przez liczby, przypadki i rodzaje)

 

LICZBA POJEDYNCZA
 

RODZAJ MĘSKI

RODZAJ ŻEŃSKI

RODZAJ NIJAKI

PRZYPADEK PYTANIE   PYTANIE   PYTANIE  

Mianownik

który? pierwszy która? pierwsza które? pierwsze
Dopełniacz którego? pierwszego której? pierwszej którego? pierwszego
Celownik któremu? pierwszemu której? pierwszej któremu? pierwszemu
Biernik który? którego? pierwszy

pierwszego

którą? pierwszą które? pierwsze
Narzędnik z którym? z pierwszym z którą? z pierwszą z którym? z pierwszym
Miejscownik o którym? o pierwszym o której? o pierwszej o którym? o pierwszym
Wołacz o! pierwszy o! pierwsza o! pierwsze

 

LICZBA MNOGA

RODZAJ NIEMĘSKOOSOBOWY

RODZAJ MĘSKOOSOBOWY

PYTANIE

 

PYTANIE

 
które? pierwsze którzy? pierwsi
których? pierwszych których? pierwszych
którym? pierwszym którym? pierwszym
które? pierwsze których? pierwszych
z którymi? z pierwszymi z którymi? z pierwszymi
o których? o pierwszych o których? o pierwszych
o! pierwsze o! pierwsi

 

W języku polskim zwyczajowo używa się liczebników porządkowych w rodzaju niemęskoosobowym z wyjątkiem: pierwsi, drudzy, trzeci, czwarci.
W rodzaju niemęskoosobowym liczebniki te utarły się w nazewnictwie ułamków
(dwie piąte, trzy szesnaste, itd.)

 


 

c) odmiana liczebnika – cd.

 

  1. LICZEBNIKI ZBIOROWE

(odmiana przez przypadki)

 

PRZYPADEK PYTANIE  
Mianownik kto? co? dwoje, siedmioro
Dopełniacz kogo? czego? dwojga, siedmiorga
Celownik komu? czemu? dwojgu, siedmiorgu
Biernik kogo? co? dwoje, siedmioro
Narzędnik z kim? z czym? z dwojgiem, siedmiorgiem
Miejscownik o kim? o czym? dwojgu, siedmiorgu
     

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. LICZEBNIKI NIEOKREŚLONE

(odmiana przez przypadki i rodzaje)

 

PRZYPADEK PYTANIE

rodzaj męskoosobowy

rodzaj niemęskoosobowy

Mianownik kto? co? kilku kilka
Dopełniacz kogo? czego? kilku kilku
Celownik komu? czemu? kilku kilku
Biernik kogo? co? kilku kilka
Narzędnik z kim? z czym? kilku, kilkoma kilku, kilkoma
Miejscownik o kim? o czym? kilku kilku
       

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pridajte Komentár

Vaša e-mailová adresa nebude zverejnená. Vyžadované polia sú označené *

sk_SKSlovak

Z organizačných a technických dôvodov rušíme oslavy- Deň poľskej vlajky a poľskej diaspóra 18.5.2024 v Rajeckých Tepliciach. O náhradnom termíne Vás budeme informovať.