Ludmiła Zamoyska–Giżycka

LUDMIŁA ZAMOYSKA–GIŻYCKA 

                (1829–1889), hrabianka, pianistka i kompozytorka romantyczna.

     Arystokratka z polskim rodowodem urodziła się 24 marca 1829 roku w majątku rodzinnym Brestovany (Słowacja) /przyp. inne źródła podają również miasto Trnava/. Zmarła 16 września 1889 roku w Baden (Austria). Pochowana została w rodzinnym grobowcu na cmentarzu w miejscowości Malé Brestovany (Słowacja).

     Pochodziła ze znanej polskiej rodziny szlacheckiej Zamoyskich z Zamościa, pieczętujących się herbem Jelito. Jej ojcem był hrabia Józef Saryusz Zamoyski, urodzony w 1787 roku w Ohładowie i zmarły w 1882 roku w majątku rodzinnym Brestovany. Matką natomiast Eleonora Abensberg-Traun, urodzona w 1803 roku (Brestovany) i zmarła w 1882 roku (Wiedeń). Obydwoje rodzice pochodzili ze znanych i wpływowych szlacheckich rodów polskich i austriackich. Hrabianka posiadała trójkę rodzeństwa–trzech braci, którymi byli: Franciszek Ksawery Zamoyski (1826-1916), Józef Julian Zamoyski (1831-1906), Eugeniusz Zamoyski (1833-1906). Rodzina Zamoyskich zachowała na swoim słowackim majątku polskość. Szczególnym hołdem darzyła Fryderyka Chopina, którego popiersie zachowało się do dziś w parku dworskim w Brestowanach.

     Na początku lat 60. tych XIX w. Ludmiła Zamoyska przebywała na wiedeńskim dworze arcyksiężnej Zofii Wittelsbach, matki Franciszka Józefa I, cesarza Austrii. Zajmowała się organizowaniem koncertów i przedstawień muzycznych, przygotowywała scenariusze koncertów i wystąpienia artystów. Poza tym intesywnie rozwijała talent muzyczny i kompozytorski. Kształciła się u znanych profesorów konserwatorium wiedeńskiego (G. Nottebohm, R. Hauberger, R.Fuchs). Jednocześnie wiele komponowała.

     21 października 1865 Ludmiła Zamoyska wyszła zamąż za polskiego hrabiego Michała Tadeusza Giżyckiego z Giżyc herbu Gondawa (1820-1898). Po ślubie przeniosła się do majątku męża w Starym Konstantynowie koło Lwowa. Tam urodziła syna, późniejszego hrabiego, Józefa Giżyckiego (1870-1926). Był to jedyny potomek pochodzący z małżeństwa Ludmiły Zamoyskiej i Michała Giżyckiego. Zarówno przed ślubem jak i po nim utrzymywała bliskie, przyjacielskie kontakty z wieloma wybitnymi postaciami XIX-wiecznego europejskiego życia kulturalnego. Szczególnie z Klarą Schumann i Franciszkiem Lisztem z którymi konsultowała swoje utwory.Zamoyska-gizycka

     Komponowała przeważnie pieśni na fortepian i różne miniatury fortepianowe. Z dotyczasowych badań muzykologicznych wynika, że skomponowała 48 utworów. Jej twórczość ma ogromne znaczenie z punktu widzenia rozwoju i historii słowackiej twórczości muzycznej XIX wieku. Była jedną z niewielu wybitnych kobiet okresu II połowy XIX w., które zajmowały się twórczością muzyczną i komponowały. Znaną postacią dworu i wiedeńskiego świata kultury. Osiągnęła znaczne sukcesy ponieważ posiadała niezwykły talent kompozytorski i wykształcenie. Jej utwory grane były na dworze cesarskim i dworach w rodzinnych stronach na Słowacji, które często odwiedzała. Do dworu rodzinnego przywiozła nawet fortepian na którym grała wspólnie z Franciszkiem Lisztem.

     Niezwykłej postaci, życiu i twórczości hrabiny Ludmiły Zamoyskiej-Giżyckiej poświęcona była wystawa „Spotkanie z wielką nieznajomą – Ludmiła Zamoyska-Giżycka” urządzona przez Słowackie Muzeum Narodowe /SNM/ w dworze Dolná Krupa. Wystawa w byłej siedzibie rodu Brunszwik i Chotek (2013). Ksztel w Dolnej Krupej znany jest z pięknego angielskiego parku z romantycznym jeziorkiem i rozarium oraz z pobytu Ludwiga van Beethovena, genilanego kompozytora niemieckiego, który właśnie podczas pobytu we wspominanym dworze skomponował słynną „Sonatę Księżycową”.

 

Źródła:

http://www.snm.sk/?kastiel-v-dolnej-krupej-aktualne-vystavy&clanok=stretnutie-s-velkou-neznamou-grofka-ludmilla-gizycka-zamoyska;http://trnava.sme.sk/c/6350282/kastiel-odhali-grofku-ludmillu-gizycku-zamoysku.html;http://www.polinst.sk/sk/archiv/891-stretnutie-s-vekou-neznamou-grofka-ludmilla-gizycka-zamoyska.html

(fot. Oliver Oszczęda)

 

Waldemar Ireneusz Oszczęda

Pridajte Komentár

Vaša e-mailová adresa nebude zverejnená. Vyžadované polia sú označené *

sk_SKSlovak

Z organizačných a technických dôvodov rušíme oslavy- Deň poľskej vlajky a poľskej diaspóra 18.5.2024 v Rajeckých Tepliciach. O náhradnom termíne Vás budeme informovať.